Ο Τσακαλώτος λέει «ναι» στο ΔΝΤ για διεύρυνση της φορολογικής βάσης

Ο Τσακαλώτος λέει «ναι» στο ΔΝΤ για διεύρυνση της φορολογικής βάσης

Τις προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την πορεία της ελληνικής οικονομίας αντικρούει με επιστολή του ο υπουργός Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος, επαναφέροντας ωστόσο τον όρο «φορολογική βάση»* - Πυρά κατά του Ταμείου και από τον Γιάννη Στουρνάρα: «Πώς προκύπτει ανάγκη για 10 δισ. στις τράπεζες;»

«Κάνετε λάθη στα νούμερα. Χάνετε την ευκαιρία, να είστε δίκαιοι απέναντι στην ιστορία, κριτικάροντας όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό σας», υποστηρίζουν χαρακτηριστικά στις επιστολές τους Στουρνάρας και Τσακαλώτος, με τον δεύτερο να κάνει παράλληλα λόγο για «παραπλανητικά στοιχεία».

Συγκεκριμένα, ο υπουργός Οικονομικών, η επιστολή του οποίου ενσωματώνεται στην έκθεση του ΔΝΤ για την ελληνική οικονομία (άρθρο 4), θεωρεί ότι οι προβλέψεις του δεν αντανακλούν την πραγματική εικόνα της ελληνικής οικονομίας και τις καλύτερες των προβλεπόμενων επιδόσεις που έχει επιτύχει η Ελλάδα στο δημοσιονομικό τομέα και στην ανάπτυξη, ενώ αμφισβητεί όλα τα στοιχεία στα οποία έχει στηριχθεί το Ταμείο προκειμένου να προχωρήσει σε προβλέψεις τόσο για την ανάπτυξη, όσο και για το πρωτογενές πλεόνασμα, αφήνοντας, δε, να εννοηθεί ότι η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ως επιτεύξιμο το στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% του ΑΕΠ και μετά το 2018.

«Παρά τις ενδείξεις και την ανάλυση που παρουσιάσθηκε, παρατηρούμε ότι η έκθεση δεν είναι δίκαιη σε αρκετούς τομείς, ενώ πολλά από τα συμπεράσματά της δεν είναι συνεπή με τα πρόσφατα και καλά τεκμηριωμένα εμπειρικά στοιχεία», σημειώνει στην επιστολή του ο κ. Τσακαλώτος και διευκρινίζει: «Πρώτον, η έκθεση παρουσιάζει μία συνολική εικόνα της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας (της Ελλάδας) η οποία δεν είναι αντιπροσωπευτική της πραγματικής προσπάθειας που καταβλήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια του προγράμματος του ESM (Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας). Η εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων επιταχύνθηκε σημαντικά, ιδιαίτερα των μεταρρυθμίσεων σε βάθος, όπως η ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων σε ένα ενιαίο ταμείο, η συνολική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, η δημιουργία ανεξάρτητης φορολογικής αρχής, πολλές μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων (περιλαμβανομένης της σημαντικής προόδου στην εισαγωγή των συστάσεων του ΟΟΣΑ) και ένα ευρύ πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Αντίθετα, η έκθεση αναφέρει μία επιβράδυνση της δυναμικής των μεταρρυθμίσεων, η οποία δεν προκύπτει από όσα έχουν ήδη γίνει στη δημοσιονομική πολιτική, τον χρηματοπιστωτικό τομέα και σε πολλούς τομείς διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων».

Ο υπουργός Οικονομικών σημειώνει επίσης ότι επακόλουθο «της παραπλανητικής παρουσίασης της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας» είναι ότι δεν λαμβάνονται υπόψη κατάλληλα τα αποτελέσματα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην Ανάλυση για τη Βιωσιμότητα του Χρέους (DSA)» και τονίζει πως η αυξημένη προσπάθεια θα έπρεπε, κατ' αρχήν, να οδηγήσει στην αύξηση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης στο μέλλον. Ωστόσο, προσθέτει πως «ο μακροχρόνιος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης μειώθηκε από το ΔΝΤ στην ανάλυση για το χρέος στο 1% από 1,25% το Μάιο του 2016 και είναι η δεύτερη συνεχόμενη μείωση των προβλέψεων του για την ανάπτυξη».

Όσον αφορά στις δημοσιονομικές εξελίξεις, ο κ. Τσακαλώτος τονίζει ότι «η δημοσιονομική επίδοση του 2015 και το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2016 είναι σημαντικά καλύτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις». Το ΔΝΤ είχε προβλέψει αρχικά ένα πρωτογενές έλλειμμα -0,5% του ΑΕΠ το 2016 που θα μετατρεπόταν σε πλεόνασμα 1,5% του ΑΕΠ το 2018 με τα τρέχοντα νομοθετημένα μέτρα.

«Οι αρχικές ενδείξεις δείχνουν ότι, αντίθετα, το δημοσιονομικό πλεόνασμα για το 2016 θα είναι στην περιοχή του 2% του ΑΕΠ», επισημαίνει χαρακτηριστικά ο υπουργός, προσθέτοντας: «Παρά τη σημαντική δημοσιονομική υπεραπόδοση, η ανάλυση (του ΔΝΤ) δεν προχωρά σε μία σημαντική αναθεώρηση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων για το 2018 και μετά, παραμένοντας στο προβλεφθέν επίπεδο του 1,5%, παρά τα συντριπτικά στοιχεία για το αντίθετο».

Πέραν της ανάγκης δημοσιονομικών αναθεωρήσεων, το σημαντικό δημοσιονομικό πλεόνασμα του 2016 αμφισβητεί τρία σημαντικά επιχειρήματα της έκθεσης, συνεχίζει στην επιστολή του ο κ. Τσακαλώτος, προσθέτοντας: «Πιο σημαντικό είναι ότι το επιχείρημα πως η Ελλάδα δεν μπορεί να διατηρήσει υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα, πάνω από 1,5% του ΑΕΠ, έρχεται σε αντίθεση με τις πρόσφατες εξελίξεις».

Τέλος, σχετικά με την αναφορά που γίνεται στην έκθεση για την ανάγκη ενός φιλικού προς την ανάπτυξη μείγματος πολιτικής, ο υπουργός αναφέρει ότι «παρουσιάζονται ανεπαρκή ή παραπλανητικά στοιχεία σχετικά με την επίδραση του σημερινού μείγματος πολιτικής και τα αποτελέσματα του προτεινόμενου νέου μείγματος».

«Αν και συμφωνούμε ότι η φορολογική βάση πρέπει να διευρυνθεί, αυτό θα πρέπει να γίνει με την αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης και όχι με τη μείωση του αφορολόγητου», καταλήγει ο υπουργός.

*Φορολογική βάση καλείται το μέγεθος με βάση το οποίο υπολογίζεται η φορολογική υποχρέωση, δηλαδή το ποσό φόρου που πρέπει να καταβάλλει ο φορολογούμενος. Σήμερα, ως φορολογική βάση χρησιμοποιούνται συνήθως διάφορα οικονομικά χαρακτηριστικά του φορολογούμενου και ιδιαίτερα το εισόδημα, η περιουσία και η δαπάνη (ειδικότερα μάλιστα η καταναλωτική).

Στουρνάρας: Πως προκύπτει ανάγκη για 10 δισ. στις τράπεζες;

Κριτική για τα λάθη του παρελθόντος και τη διαφωνία του για μία σειρά εκτιμήσεων του ΔΝΤ που περιλαμβάνονται στην τελευταία του έκθεση, άσκησε και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, με επιστολή που απέστειλε προς το Ταμείο.

Όπως σημειώνει στην επιστολή του ο διοικητής της ΤτΕ, το ΔΝΤ υποεκτιμά την πρόοδο που έχει συντελεστεί και είναι υπερβολικά απαισιόδοξο σχετικά με τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις, καθώς και σχετικά με τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της περαιτέρω ανάγκης των τραπεζών για ανακεφαλαιοποίηση.

Σε ό,τι αφορά στις τράπεζες, το Ταμείο θεωρεί ότι θα χρειαστεί ένα επιπλέον 10 δισ. ευρώ κεφαλαίων, χωρίς όμως να εξηγεί, όπως αναφέρει ο διοικητής της ΤτΕ, γιατί συμβαίνει αυτό. Προσθέτει δε ότι σύμφωνα με την εκτίμηση των εποπτικών αρχών (ΕΚΤ, SSM, Τράπεζα της Ελλάδος), ο βασικός κεφαλαιακός δείκτης των τραπεζών είναι 18% και είναι από τους υψηλότερους στην ΕΕ. Επιπλέον, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος η επίτευξη των μεσοπρόθεσμων στόχων για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα αυξήσει περαιτέρω τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας.

Όλα τα παραπάνω σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι μακροχρόνιες προβλέψεις του Ταμείου φαίνεται να έχουν ενσωματώσει μόνο κινδύνους αντί να είναι ένα βασικό σενάριο.

«Δεδομένου ότι τη πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης είναι πιθανό να φθάσει το 2% του ΑΕΠ, έναντι στόχου 0,5% του ΑΕΠ, οι δημοσιονομικές προβλέψεις του Ταμείου εγείρουν πολλά ερωτήματα», αναφέρει ο χαρακτηριστικά ο διοικητής της ΤτΕ.

Για την εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος του 2012, ο κ. Στουρνάρας αναφέρει πως η έκθεση αυτή, ενώ περιέχει πολύ χρήσιμες πληροφορίες για την περίοδο που εξετάζει, χάνει την ευκαιρία να είναι δίκαιη με την ιστορία, δεδομένου ότι επικρίνει όλους τους άλλους εκτός από το ΔΝΤ.

Σε ό,τι αφορά αυτό το σημείο, με την ιδιότητα του υπουργού Οικονομικών μεταξύ του Ιουλίου του 2012 και Ιουνίου 2014, επιβεβαιώνει ότι:

  • το ΔΝΤ πίεσε για όλο και περισσότερα μέτρα λιτότητας,
  • το ΔΝΤ είναι εν μέρει υπεύθυνο για τις καθυστερήσεις στο κλείσιμο της αξιολόγησης του 2013, δεδομένου ότι ήταν αδικαιολόγητες (με δεδομένη την τελική έκβαση) ζητώντας πρόσθετα παραμετρικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, ακόμη και όταν ήταν περισσότερο από σαφές ότι το 2013 η δημοσιονομικές εξελίξεις οδηγούσαν προς ένα μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα καθ΄ υπεραπόδοση,
  • το ΔΝΤ επέμεινε στην πρόσθετη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών αγνοώντας τις απόψεις των αρχών, της Τράπεζας της Ελλάδος και την ΕΚΤ, και αποδείχθηκε ότι κατάφωρα υπερεκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες και υποτίμησε τον αντίκτυπο στην οικονομία,
  • το ΔΝΤ υποβάθμισε σταθερά την πρόοδο στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αγνοώντας, μεταξύ άλλων, τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το euro2day, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εμφανίστηκε διχασμένο με ορισμένα μέλη του να υπεραμύνονται του στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 1,5%, άλλα – κυρίως ευρωπαϊκά κράτη αναφέρουν οι πληροφορίες - να θεωρούν ορθότερο το στόχο για πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ μετά το 2018.

Δεν κατάφεραν να συνεννοηθούν πάντως ούτε αναφορικά με το εάν ισχύει η πρόβλεψη του προσωπικού, όπως αποτυπώνεται στην έκθεση του άρθρου 4, αναφορικά με το εάν το δημόσιο χρέος είναι απολύτως μη βιώσιμο, όπως εκτιμάται (275% του ΑΕΠ το 2060 με τις χρηματοδοτικές ανάγκες στο 62% του ΑΕΠ).

Υπουργός Οικονομικών και Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος δεν μπαίνουν στην κουβέντα για το εάν το χρέος είναι βιώσιμο ή εάν είναι ρεαλιστικός ο στόχος για 3,5% πρωτογενούς πλεονάσματος, αλλά επιχειρούν να αποδομήσουν τις προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κάνοντας μάλιστα -κυρίως ο κ. Στουρνάρας- αναδρομή στα προηγούμενα λάθη του Ταμείου. Μια γραμμή που ακολούθησε και ο Γερούν Ντάισελμπλουμ στις σημερινές του δηλώσεις.