Η Αττική Οδός κλείνει 25 χρόνια λειτουργίας -Το έργο-ανάσα για την κορεσμένη κυκλοφοριακά πρωτεύουσα
Η Αττική Οδός συμπληρώνει 25 χρόνια λειτουργίας, αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα έργα υποδομής στην Ελλάδα, που χρησιμοποιούνται από εκατοντάδες χιλιάδες οδηγούς καθημερινά. Πρόκειται για ένα έργο που χωροθετήθηκε ήδη από τη δεκαετία του 1960, συμπληρώθηκε τη δεκαετία του 1980, σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1990 και τελικά λειτούργησε τον Μάρτιο του 2001.
Με μήκος περίπου 70 χιλιόμετρα, ο αυτοκινητόδρομος προσφέρει ταχύτερες και πιο άνετες μετακινήσεις, μειώνοντας την κυκλοφοριακή πίεση στο κέντρο της Αθήνας. Επί του αυτοκινητόδρομου κινούνται καθημερινά σχεδόν 300.000 οχήματα και ο ετήσιος κύκλος εργασιών ξεπερνά τα 250 εκατ. ευρώ, ενώ με τη νέα περίοδο παραχώρησης σε εξέλιξη και τις επεκτάσεις να επανέρχονται δυναμικά στο τραπέζι, ο αυτοκινητόδρομος εισέρχεται σε μια νέα κρίσιμη καμπή. Που αφορά όλη την πρωτεύουσα, που εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει πολύ έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα.
Τα χαρακτηριστικά του έργου:
Παράλληλα, η Αττική Οδός θεωρείται το πιο αποδοτικό οδικό έργο της χώρας, με τα έσοδα της προηγούμενης χρονιάς να ξεπερνούν τα 250 εκατ. ευρώ, με την τάση να είναι διαρκώς ανοδική.
Οι οδηγοί σε αριθμούς: Καθημερινή «έκρηξη» κυκλοφορίας
Λόγω του έντονου κυκλοφοριακού ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η Αττική Οδός λειτουργεί πλέον στα όρια της. Η μέση ημερήσια κυκλοφορία (2025) ανέρχεται στα 286.278 οχήματα, αυξημένα κατά 4,6% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, και η τάση αναμένεται να αυξηθεί, δεδομένης και της μικρής μείωσης στο κόμιστρο των διοδιών.
Πιο συγκεκριμένα, το 2025, ο συνολικός αριθμός διελεύσεων στην Αττική Οδό ανήλθε σε 104.491.454. Από αυτές, οι διελεύσεις ΙΧ και ελαφρών φορτηγών (Κατηγορία 2) ανήλθαν σε 92.794.414.
Όσον αφορά τη χρήση της επίσημης εφαρμογής της Αττικής Οδού, οι χρήστες κατανεμήθηκαν ως εξής:
Android: 130.264 χρήστες
Apple (iOS): 161.216 χρήστες
Συνολικά, η εφαρμογή έχει έως σήμερα 291.480 χρήστες.
Η νέα φάση και οι επεκτάσεις
Η αυξημένη εξυπηρέτηση επιβατικών πλοίων στα λιμάνια της Ραφήνας και του Λαυρίου, καθώς και η χρήση σύγχρονης τεχνολογίας στα πλοία, αναμένεται να αυξήσει την κυκλοφορία γύρω από αυτές τις περιοχές, καθιστώντας τις παρεμβάσεις ακόμα πιο αναγκαίες.
«Η επόμενη φάση της λειτουργίας της θα εξαρτηθεί από τις βελτιώσεις που θα γίνουν για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των χρηστών και τις νέες προκλήσεις της περιοχής», τονίζουν στελέχη της Αττικής Οδού.
Τα νέα έργα που αναμένονται:
-Επέκταση Λεωφόρου Κύμης, ώστε να αποσυμφορηθεί ο κόμβος της Μεταμόρφωσης προς την ΠΑΘΕ.
-Επέκταση προς Ελληνικό, που συνδέεται με την τεράστια αστική ανάπλαση και τα νέα κυκλοφοριακά φορτία στην παραλιακή ζώνη.
-Επέκταση προς Ραφήνα, με υπόγεια/διπλή σύνδεση από Παλλήνη και αεροδρόμιο, ώστε να εξυπηρετηθεί καλύτερα το λιμάνι και να αναβαθμιστεί ο άξονας προς Ανατολική Αττική.
-Επέκταση προς Λαύριο, με διαπλάτυνση του υφιστάμενου οδικού άξονα Μαρκόπουλο–Λαύριο, προκειμένου να συνδεθεί ο αυτοκινητόδρομος με το δεύτερο μεγάλο λιμάνι της Ανατολικής Αττικής.
-Η «σήραγγα Ηλιουπόλεως» μέσω της επέκτασης της σήραγγας Υμηττού προς λεωφόρο Βουλιαγμένης και Κορωπί, για να διασυνδεθούν τα νότια προάστια, το Ελληνικό, το αεροδρόμιο και τα Σπάτα με όρους αυτοκινητοδρόμου.
Όπως τονίζουν στελέχη της Αττικής Οδού στο Newsbomb, η έμφαση, δίνεται πάντα στην ασφάλεια. Κι αυτό διότι η Αττική Οδός λειτουργεί με 24ωρη παρακολούθηση και διαχείριση της κυκλοφορίας, με μέσο χρόνο ανταπόκρισης σε περιστατικά περίπου έξι λεπτών. Οι δείκτες οδικής ασφάλειας είναι σε επίπεδα συγκρίσιμα με αυτοκινητόδρομους προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών, ενώ η εταιρεία διαχείρισης εφαρμόζει και πρωτοβουλίες για την προώθηση της οδικής ασφάλειας, με δράσεις που απευθύνονται σε παιδιά και ενήλικες.
Η νέα σύμβαση παραχώρησης
Η αρχική σύμβαση της Αττικής Οδού υπογράφηκε το 1996 προβλέποντας εκμετάλλευση έως 25 έτη και ανώτατη απόδοση μετοχικού κεφαλαίου γύρω στο 13% για τον παραχωρησιούχο, δηλαδή για το σχήμα ΑΚΤΩΡ–ΑΒΑΞ.
Στο πλαίσιο της λήξης της παλιάς παραχώρησης, το ΤΑΙΠΕΔ προκήρυξε νέο διεθνή διαγωνισμό, με τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ να αναδεικνύεται προτιμητέος επενδυτής προσφέροντας 3,27 δισ. ευρώ για τη νέα 25ετή παραχώρηση. Η σύμβαση υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο εκμετάλλευσης του άξονα μέχρι σχεδόν τα μέσα του αιώνα.
Κομβικό σημείο είναι ότι στη νέα σύμβαση η ετήσια αμοιβή παραχώρησης προς το Δημόσιο υπολογίζεται επί του κύκλου εργασιών και όχι επί των καθαρών κερδών, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα, κάτι που θεωρητικά αυξάνει τη διαφάνεια και το δυνητικό όφελος για το Δημόσιο όσο η κίνηση και ο τζίρος του δρόμου ανεβαίνουν.
Η νέα σύμβαση έφερε και μια... σπάνια για τα ελληνικά δεδομένα μείωση στο κόμιστρο των διοδίων, από τα 2,80 ευρώ στα 2,55 ευρώ.
Κίμων Λογοθέτης: Καλή χάραξη, ασφάλεια και υποδειγματική συντήρηση
«Η Αττική Οδός, 25 χρόνια μετά, παραμένει ο δρόμος που στην πράξη «κρατά όρθια» την κυκλοφορία στην πρωτεύουσα, καθώς χωρίς αυτήν η καθημερινότητα των οδηγών στην Αττική θα είχε παραδοθεί στο μόνιμο μποτιλιάρισμα», όπως τονίζει ο σύμβουλος διαχείρισης κυκλοφορίας, Κίμων Λογοθέτης. Παρά το κόμιστρο, οι οδηγοί τη χρησιμοποιούν μαζικά, γιατί κερδίζουν χρόνο, καύσιμα και – το σημαντικότερο – ένα επίπεδο ασφάλειας που, όπως λέει, δεν συναντάται στους περισσότερους δρόμους που συντηρούνται από το Δημόσιο.
Ο κ. Λογοθέτης περιγράφει την Αττική Οδό ως έναν αυτοκινητόδρομο με πολύ καλή χάραξη, υψηλές προδιαγραφές ασφάλειας και υποδειγματική συντήρηση σε όλα τα επίπεδα: ασφαλτοτάπητας, στηθαία, φωτισμός, διαγραμμίσεις. Υπογραμμίζει ότι η εικόνα του δρόμου δεν έχει καμία σχέση με το υπόλοιπο οδικό δίκτυο της Αττικής, όπου οι διαδικασίες συντήρησης «σέρνονται», οι διαγωνισμοί καθυστερούν ή δεν ολοκληρώνονται και, ακόμη κι όταν γίνονται έργα, συχνά δεν εκτελούνται σωστά, με αποτέλεσμα οι οδηγοί να πληρώνουν μέσω φόρων για υποδομές που δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.
Στο μέτωπο της ασφάλειας, ο αυτοκινητόδρομος – όπως σημειώνει – λειτουργεί σε δύο επίπεδα: αφενός με προγραμματισμένη και συνεχόμενη συντήρηση του δικτύου, αφετέρου με οργάνωση στη διαχείριση των συμβάντων. Αριθμός έκτακτης ανάγκης, πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων, οχήματα οδικής ασφάλειας που περιπολούν και φτάνουν γρήγορα σε κάθε περιστατικό, από βλάβη μέχρι τροχαίο, αλλά και πλήρης εποπτεία με κάμερες σε όλο το μήκος του δρόμου, συνθέτουν ένα πλαίσιο που, σύμφωνα με τον Κίμωνα Λογοθέτη, ανεβάζει σημαντικά το επίπεδο τήρησης του ΚΟΚ σε σχέση με τους υπόλοιπους δρόμους της Αττικής.
Καθοριστικό ρόλο παίζει, όπως λέει, και η ύπαρξη ειδικού τμήματος Τροχαίας αποκλειστικά για την Αττική Οδό, που γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες του άξονα και παρεμβαίνει άμεσα όταν χρειάζεται. «Εδώ βλέπουμε τι σημαίνει εποπτεία, προγραμματισμός και έλεγχος στη συντήρηση. Το αποτέλεσμα δεν έχει καμία σχέση με το υπόλοιπο οδικό δίκτυο», σημειώνει, στέλνοντας σαφές μήνυμα για τις παθογένειες του δημοσίου συστήματος έργων.
Παρά τις αυξημένες ροές, η εικόνα της συμφόρησης στην Αττική Οδό παραμένει – σύμφωνα με τον ίδιο – σαφώς καλύτερη από αρτηρίες όπως ο Κηφισός ή η Αθήνα–Κόρινθος. Υπάρχουν ώρες αιχμής με κίνηση, αλλά οι καθυστερήσεις είναι μικρότερης διάρκειας, ενώ πιο «ευαίσθητο» τμήμα θεωρεί το ρεύμα προς αεροδρόμιο, από τη λεωφόρο Δημοκρατίας μέχρι τη λεωφόρο Ηρακλείου. Εκεί, ένα μεγάλο μέρος της συμφόρησης δεν οφείλεται στον δρόμο, αλλά στη συμπεριφορά των οδηγών, που κάνουν συνεχείς αλλαγές λωρίδων την τελευταία στιγμή για να προλάβουν την έξοδο προς Κηφισιά, δημιουργώντας «τεχνητά» μποτιλιαρίσματα.
Στο ερώτημα αν «αξίζει» το κόμιστρο, ο κ. Λογοθέτης απαντά χωρίς περιστροφές: ο οδηγός πληρώνει κάτι παραπάνω, αλλά αυτό που λαμβάνει είναι «value for money». Ένας δρόμος συντηρημένος, ασφαλής, με γρήγορη πρόσβαση σε βοήθεια όταν κάτι πάει στραβά, την ώρα που οι υπόλοιποι δρόμοι, αν και πληρώνονται έμμεσα από το εισόδημα των πολιτών, «δεν επιστρέφουν» τις υπηρεσίες που θα έπρεπε στους χρήστες.
Δεν παραλείπει, ωστόσο, να επισημάνει ότι υπάρχει ένα σημείο που ακόμη χρειάζεται παρέμβαση: η έξοδος της Αττικής Οδού προς την Αθηνών–Λαμίας, στο ρεύμα προς Λαμία, όπου αναμένεται η διαπλάτυνση που έχει εξαγγείλει το αρμόδιο υπουργείο, ώστε να εκτονώσει το συγκεκριμένο «στενό» που συχνά λειτουργεί ως μπουκάλι στον λαιμό.
Όπως λέει χαρακτηριστικά, κάθε φορά που για λίγες ημέρες κλείνει ένα τμήμα της Αττικής Οδού για εργασίες συντήρησης, «το κυκλοφοριακό χτυπάει κόκκινο», κάτι που για τον ίδιο είναι η καλύτερη απόδειξη της πραγματικής αξίας του έργου για την καθημερινή ζωή στην Αθήνα...
