12 Οκτωβρίου 1944: Ο Επισμηναγός Κοττάς σκοτώνεται σε αποστολή την ημέρα που απελευθερώθηκε η Αθήνα

Η 12η Οκτωβρίου είναι μια πολύ σημαντική ημέρα για τη νεότερη Ελλάδα.

Στις 12 Οκτωβρίου 1944 απελευθερώθηκε η Αθήνα, μετά από 1.264 ημέρες γερμανικής κατοχής.

Στις 8.00 π.μ. ο Στρατηγός Φέλμι, επικεφαλής των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής και ο διορισμένος Δήμαρχος Αθηναίων Άγγελος Γεωργάτος κατέθεσαν στεφάνι στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη. Στις 9.15 π.μ. η γερμανική φρουρά κατέβασε τη σβάστικα από την Ακρόπολη.

Οι Γερμανοί αποχώρησαν μέσω της Ιεράς Οδού. Στις 11.00 π.μ. η πόλη παραδόθηκε σε εκπροσώπους της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου και του ΕΑΜ, ενώ Αθηναίες και Αθηναίοι ξεχύθηκαν στους δρόμους πανηγυρίζοντας.

Οι Γερμανοί δεν τήρησαν τις υποσχέσεις τους για ειρηνική αποχώρηση, με τον όρο να φύγουν ανενόχλητοι. Προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στο λιμάνι του Πειραιά, δεν κατάφεραν όμως να καταστρέψουν το εργοστάσιο ηλεκτρικής ενέργειας στο Κερατσίνι, αφού οι δολιοφθορείς αντιμετώπισαν λυσσαλέα αντίσταση από μέλη του ΕΛΑΣ και εργάτες.

Πάντως, τα SS εκτέλεσαν 72 Έλληνες πατριώτες στο Δαφνί, αλλά και τους διερμηνείς συνεργάτες τους, μάλλον για να μην μαθευτούν όλα τα εγκλήματά τους…

Και στο φράγμα της λίμνης του Μαραθώνα δεν έγινε καμία δολιοφθορά, μετά από παρασκηνιακές διαβουλεύσεις. Η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γ. Παπανδρέου έφτασε στην πρωτεύουσα, όπου ήδη είχαν εγκατασταθεί Βρετανοί αξιωματούχοι, στις 18 Οκτωβρίου 1944.

Επισμηναγός Επαμεινώνδας Κοττάς: το τελευταίο πέταγμα του Ίκαρου (12/10/1944)

Την ίδια μέρα, που ολόκληρη η Ελλάδα πανηγύριζε, ένας Έλληνας αεροπόρος, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Ιταλία λάμβανε διαταγή για μια επικίνδυνη αποστολή. Μια πτήση πάνω από τη Γιουγκοσλαβία και τον βομβαρδισμό μιας φάλαγγας Γερμανών που υποχωρούσαν προς τον βορρά. Ήταν ο Σμηναγός ,τότε, Επαμεινώνδας Κοττάς.

Ο Κοττάς γεννήθηκε το 1919 στην Παραλία Αχαΐας (αλλού αναφέρεται ως τόπος γέννησής του ο Πλάτανος Αχαΐας). Τον Σεπτέμβριο του 1936 εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας. Αποφοίτησε με τον βαθμό του Ανθυποσμηναγού και πτυχίο χειριστή. Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου πήρε μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις στον ελλαδικό χώρο, στη Μέση Ανατολή και στην Ιταλία, από το φθινόπωρο του 1944.

Στις 12 Οκτωβρίου 1944 τέσσερα ελληνικά Spitfire V(JG 946) της 33ης Μοίρας Διώξεως, έλαβαν εντολή να εκτελέσουν αποστολή “sweep” (fighter sweep, «επιθετική σάρωση» ονομάζεται στην ορολογία της Πολεμικής Αεροπορίας, η «είσοδος» σε εχθρικό εναέριο χώρο και η καταστροφή αεροσκαφών του αντιπάλου ή και επίγειων στόχων). Η αποστολή των τεσσάρων Spitfire ήταν να καταστρέψουν κομβόι εχθρικών (γερμανικών) φορτηγών στη Γιουγκοσλαβία, στην περιοχή Bugorno - Mostar Jablanica. Ο Κοττάς, ως Σμηναγός τότε, ήταν ο επικεφαλής του σχηματισμού. Κατά την πρώτη επίθεση των αεροσκαφών μας, δεν επιτεύχθηκε η καταστροφή όλων των γερμανικών φορτηγών. Έτσι, ο Αχαιός αεροπόρος, που διακρινόταν για τον ηρωισμό του επιχείρησε με βύθιση να καταστρέψει και τα υπόλοιπα.

Ανακάμπτοντας όμως από τη βύθιση, το αεροπλάνο του Κοττά δέχτηκε καίριο πλήγμα από παρακείμενη εχθρική πυροβολαρχία και κατέπεσε στο έδαφος, με αποτέλεσμα τον θάνατο του χειριστή. Το ελληνικό αεροπλάνο που ακολουθούσε, ολοκλήρωσε το «έργο» του Κοττά. Ο Επαμεινώνδας Κοττάς, που σκοτώθηκε στα 25 του μόλις χρόνια, μετά θάνατον έλαβε τον βαθμό του Επισμηναγού.

Στο διαδίκτυο αναφέρεται σχεδόν παντού, ότι ο Κοττάς ήταν ο τελευταίος νεκρός της Ελληνικής Αεροπορίας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όμως ο Λαρισαίος συνάδελφος και συμπολεμιστής του, ο θρυλικός πιλότος Κωνσταντίνος Χατζηλάκος (1920-2022) είχε πει σε συνέντευξή του:

«Η 12η Οκτωβρίου 1944 ήταν μια μέρα χαράς για τους Αθηναίους, αλλά τη θυμάμαι ως την ημέρα που σκοτώθηκε ο συνάδελφός μου Επαμεινώνδας Κώττας, σε μια αποστολή στη Γιουγκοσλαβία. Ο πόλεμος στην Ευρώπη συνεχίστηκε και μετά τις 12 Οκτωβρίου. Μετά τις αποστολές που κάναμε στο Αιγαίο, έξι ακόμη συνάδελφοί μου σκοτώθηκαν μέχρι που παραδόθηκαν και οι τελευταίες γερμανικές φρουρές. Ο Λευτέρης Καραμαλέγκος και εγώ επιστρέψαμε στην Ιταλία, όπου οι μάχες συνεχίστηκαν σφοδρές και ενταχθήκαμε σε μια αγγλική μοίρα καταδίωξης, μέχρι το τέλος του πολέμου στην Ευρώπη, στις 8 Μαΐου 1945».

Το πιθανότερο είναι ότι ο Κοττάς (ή Κώττας, όπως τον ανέφερε και ο Χατζηλάκος), δεν ήταν το τελευταίο θύμα της Ελληνικής Αεροπορίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αυτό όμως δεν παύει να τον κατατάσσει στο πάνθεον των ηρώων της νεότερης ελληνικής ιστορίας.