Από το «Πάρε τηλέφωνο τον εραστή σου» στο «Κυκλοφορώ μ' ένα μωρό»: Τα καλτ λαϊκά τραγούδια
Υπάρχει μια κατηγορία λαϊκών τραγουδιών που χαρακτηρίζονται ως «καψουροτράγουδα», «σκυλάδικα» ή «λούμπεν». Έχουν βέβαια κι αυτά το δικό τους κοινό. Ωστόσο υπάρχουν και λαϊκά τραγούδια ακόμα πιο... καλτ ή περιθωριακά, καθώς οι στίχοι τους σε κάποιους προκαλούν γέλιο, σε κάποιους αρέσουν, ενώ οι περισσότεροι μιλούν απαξιωτικά γι' αυτά.
Όπως και να 'χει και τα τραγούδια που κάποιοι θεωρούν παρακμιακά ή περιθωριακά έχουν το κοινό τους. Ας δούμε μερικά από αυτά ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1980 και φτάνοντας σχεδόν μέχρι σήμερα.
Βασίλης Ξιφαράς, Μαριάνθη Κεφάλα, Στέλιος Δήμου και άλλοι
Ένας από τους πιο εμβληματικούς τραγουδιστής της δεκαετίας του 1980 είναι ο Βασίλης Ξιφαράς. Το 1981 κυκλοφόρησε το πρώτο του άλμπουμ με τίτλο "Ε... Μη μου πεις". Από τα δεκάδες τραγούδια που ερμήνευσε τα επόμενα χρόνια, μερικά σίγουρα ανήκουν στα τραγούδια της κατηγορίας που αναφέραμε παραπάνω: "Πάρε τηλέφωνο τον εραστή σου και πες του φεύγω απ' τη ζωή σου. Μπορεί να μείνει τώρα μαζί σου, πάρε τηλέφωνο τον εραστή σου", "Χαιρέτησε τον κύριο και πάμε", δημιουργία του Θόδωρου Άγγελου (1986). Μερικοί στίχοι: "Αυτός ήταν η άρρωστη η μάνα σου, που έλεγες πως πας για να τη δεις, αυτός ήταν λοιπόν η φιλενάδα σου, που τόσο τακτικά τηλεφωνείς". Ρεφρέν: "Χαιρέτησε τον κύριο και πάμε, πως έφτασε το τέλος μας φοβάμαι, μα εδώ δεν είναι χώρος να μιλάμε, χαιρέτησε τον κύριο και πάμε...". Το ρεπερτόριό του όμως είναι ανεξάντλητο.
"Πιλότε ακύρωσε την πτήση, πριν φύγει και μ' αφήσει, απ' τα φτερά του αεροπλάνου θα πιαστώ και θα φωνάζω γύρνα πίσω σ' αγαπώ...", από το άλμπουμ "Αναγκαία η αγάπη σου". Το τραγούδι είναι δημιουργία των Νίκου Πάνου - Θόδωρου Άγγελου. Ο Θ. Άγγελος, που υπογράφει πολλές από τις δημιουργίες του με το επώνυμό του (Άγγελος) έχει γράψει πολλά ανάλογα τραγούδια και για άλλους καλλιτέχνες.
Το πιο... καλτ και αναγνωρίσιμο τραγούδι όμως του Βασίλη Ξιφαρά είναι η "Σοκολάτα", από το L.P. "Αλλού εσύ αλλού εγώ". Οι στίχοι, και εδώ είναι του ευρηματικού Θ. Άγγελου και η μουσική του Γιάννη Καραμπότη: "Μην γκρινιάζεις θα σου πάρω σοκολάτα, μην γκρινιάζεις πια αγάπη μου σταμάτα".
Υπάρχει κι ένα τραγούδι του Βασίλη Ξιφαρά, που ήταν σχεδόν άγνωστο μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2000. Πρόκειται για το «Βάλτον για ύπνο κι έλα».Τότε ακούστηκε σε ένα από τα επεισόδια της πολύ επιτυχημένης σειράς "Ευτυχισμένοι μαζί" και έγινε... βάιραλ. Το τραγούδι αυτό υπάρχει στο άλμπουμ του Βασίλη Ξιφαρά "Στην υγειά της επόμενης" (1994): "Βάλτον για ύπνο κι έλα, σε παρακαλώ, βάλτον για ύπνο κι έλα, θέλω να σε δω...". Μια διευκρίνιση: το τραγούδι του Γιώργου Ζερβάκη, με τον ίδιο τίτλο είναι εντελώς διαφορετικό.
Η Μαριάνθη Κεφάλα είναι μία από τις σημαντικότερες λαϊκές γυναικείες φωνές. Ο Ηλίας Φιλίππου έχει γράψει τους στίχους περίπου 5.000 (!) τραγουδιών. Αν προσθέσουμε και τη μουσική του Νικηφόρου (Καραγιάννη) προκύπτει το διαχρονικό σουξέ "Κερασμένα": "Κερασμένα από μένα τα ποτά, κερασμένα από σένα το μετά...".
Ο Γιάννης Καραλής είναι ο δημιουργός εκατοντάδων τραγουδιών, από το εκπληκτικό "Με τελείωσες", που παρεμπιπτόντως, ερμήνευσε πρώτος ο Γιάννης Σακελλαρίου, στον δίσκο της Οπισθοδρομικής Κομπανίας "ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΤΗΣ ΚΟΜΠΑΝΙΑΣ" (1985) και αργότερα ο Γιώργος Νταλάρας, μέχρι το... παντελώς άγνωστο "Ξανθός και γύφτος" (γίνεται, δεν γίνεται, μ' αινίγματα κι εσύ μην μου μιλάς..."). Το τραγούδι περιλαμβάνεται στο ομότιτλο ("Ξανθός και γύφτος") L.P. του Στέλιου Δήμου, που κυκλοφόρησε το 1986. Ήταν ο πρώτος (και τελευταίος...) δίσκος του...
Στις αρχές της δεκαετίας του '90, ο γεννημένος στις 12/1/1971 στον Πειραιά Χρήστος Αγγελόπουλος κυκλοφορεί το LP "Απόπειρα επαφής", από τη LYRA. Το περιεχόμενο του δίσκου είναι μάλλον πολύ λαϊκό για τα στάνταρ της εταιρείας, ενώ και το πρώτο τραγούδι του δίσκου έχει τον τίτλο "Καθαρματάκι μου". Μουσική: Χάρης Καλούδης, στίχοι: Ελένη Κατσιώτη: "Καθαρματάκι μου, καθαρματάκι μου, χωρίς εσένα δεν αντέχω δεν μπορώ, καθαρματάκι μου, καθαρματάκι μου, θα βρω έναν τρόπο για να σε παιδέψω εγώ".
Λίγο πριν (1990), ο Γιάννης Ντουνιάς (γεννήθηκε στη Νίκαια Αττικής στις 17/10/1943), που έκανε μεγάλη καριέρα στις αρχές της δεκαετίας του 1970 (οι μεγαλύτεροι σίγουρα θα θυμούνται το θρυλικό "Θα πάω στη ζούγκλα με τον Ταρζάν", τραγούδι του 1973) αποφάσισε να κάνει μια στροφή στο ρεπερτόριό του. Έτσι, στον δίσκο του "Κυκλοφορώ μ' ένα μωρό" υπάρχει το ομότιτλο τραγούδι, σε μουσική του δεξιοτέχνη του μπουζουκιού Θεόδωρου Καμπουρίδη και στίχους του πολυγραφότατου Βασίλη Παπαδόπουλου: "Τον τελευταίο τον καιρό, κυκλοφορώ μ' ένα μωρό, άμα το δεις θα πάθεις. Θα πάθεις τέτοια ταραχή, που θα σου φύγει η ψυχή, ρώτησε και θα μάθεις".
Ρεφρέν: "Αριστούργημα σου λέω αριστούργημα, του Θεού το πιο ωραίο δημιούργημα (Χ2). Στο YouTube πολλοί το αναζητούν με αυτό τον τίτλο ("Αριστούργημα") και εμφανίζεται βασικά το χιτ της Ελένης Φουρέιρα "Αριστούργημα". Ο (σωστός) τίτλος του τραγουδιού είναι "Κυκλοφορώ μ' ένα μωρό", ενώ υπάρχει και βιντεοκλίπ του τραγουδιού, ένα από τα πρώτα ελληνικά, όπου ο Γιάννης Ντουνιάς συνοδεύεται από μια γοητευτική ξανθιά κοπέλα...
Την ίδια περίπου εποχή (1991), ο Τάκης Κατσάνης κυκλοφορεί το δεύτερο L.P. του, με τίτλο "Επείγει". Είχε προηγηθεί το 1989 το άλμπουμ "Καλημέρα στο χθες". Στο "Επείγει" υπάρχει η μεγαλύτερη επιτυχία του Τάκη Κατσάνη, που ακούγεται μέχρι σήμερα: "Για θύμισέ μου τ' όνομα σου" (πρώτα πρώτα, να μην μιλάω με μιαν άγνωστη στην πόρτα"). Το τραγούδι αυτό σε μουσική των Γιώργου και Θοδωρή Γεωργόπουλου και στίχους, και εδώ, του Ηλία Φιλίππου γνώρισε αρκετές επανεκτελέσεις: ο Λευτέρης Πανταζής και η Χαρά Βέρρα είναι δύο δημοφιλείς καλλιτέχνες, που συμπεριέλαβαν το τραγούδι αυτό σε δισκογραφικές τους δουλειές.
Το 1990, ο γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1963, Τάκης Ανθής κυκλοφορεί το τρίτο άλμπουμ του, με τίτλο "Αλλάζω και λέω" (βέβαια, δεν μας λέει... τι λέει). Στο L.P. αυτό υπάρχει η μεγαλύτερη επιτυχία του που... είναι ασορτί με το επώνυμό του: "Θα σου στείλω λουλούδια" (και δυο λόγια γλυκά, να γυρίσεις κοντά μου, να τα πούμε ξανά). Οι στίχοι και η μουσική ανήκουν στον δεξιοτέχνη κιθαρίστα Βασίλη Φωτίου. Το τραγούδι υπάρχει και σε εκτέλεση του Κώστα Μεντζελόπουλου (στο L.P. του "ΚΑΡΔΙΟΧΤΥΠΙΑ ΚΑΙ ΞΕΝΥΧΤΙΑ που κυκλοφόρησε επίσης το 1990). Ο Βασίλης Φωτίου έχει γράψει τη μουσική πολλών τραγουδιών που ανήκουν σε μια ακαθόριστη κατηγορία: λαϊκοδημοτικά, για κάποιους συρτοτσιφτετέλια, για άλλους, δημοτικοφανή, για τρίτους...
Πολλά τέτοια τραγούδια έχει συνθέσει και ο αξέχαστος, μεγάλος βιολιστής και συνθέτης Γιώργος Κόρος (1923-2014). Ένα από αυτά είναι και το "Χαμένο κορμί" ή "Με φωνάζουνε αλήτη", όπως ήταν ο αρχικός του τίτλος. Οι στίχοι ανήκουν στον Χάρη Χατζάκη και η πρώτη ερμηνεία στον Κώστα Σκαφίδα (1979). Ακολούθησαν πολλές ακόμα επανεκτελέσεις του, με γνωστότερη αυτή του Μάκη Χριστοδουλόπουλου.
Σε αυτή την κατηγορία, των λαϊκοδημοτικών ανήκει και το τραγούδι "Το φουστάνι σου... το Βεραμάν" (Βιραμάν κατά τον ερμηνευτή του Λάζαρο Σατραζέμη). Το τραγούδι (Μουσική: Βαγγέλης Φιλίππου - στίχοι: Δημήτρης Κατσαούνης), περιλαμβάνεται στο ομότιτλο cd που κυκλοφόρησε το 2017. "Με το φουστάνι σου το βιραμάν, μ' έχεις τρελάνει, αμάν αμάν". Το τραγούδι, απ' ό,τι φαίνεται, έχει γνωρίσει μεγάλη επιτυχία και το ερμήνευσε, σε δεύτερη εκτέλεση, στο cd του, ο νεαρός Παναγιώτης Πετεινός. Πάντως, γι' αυτόν, το φουστάνι έχει χρώμα βεραμάν και όχι βιραμάν. Αναμένεται προφανώς και (επαν)εκτέλεσή του, από άλλον ερμηνευτή.
Δεκαετία του 2000: Στάθης Ξένος, Κώστας Λαουτάρης, Γιάννης Κόλλιας, Γιάννης Κρητικός και... η Κόμισσα
Στις αρχές της νέας χιλιετίας εμφανίστηκαν πολλοί νέοι τραγουδιστές και νέες ερμηνεύτριες, που έκαναν το ξεκίνημά τους με "πιασάρικα" χιτ. Ας δούμε μερικά από αυτά.
Στο L.P. του "Έχω μεγάλη προίκα" (2008), ο Γιάννης Κρητικός τραγουδά: "Πάμε να το κάνουμε το λάθος" (Μουσική - στίχοι: Γιάννης Λιόντος): "Εσύ είσαι με άλλον παντρεμένη, κι εγώ εχθές αρραβωνιάστηκα, εσύ νιώθεις παραμελημένη, κι εγώ νιώθω ότι βιάστηκα...". Ρεφρέν: Πάμε να το κάνουμε το λάθος, μια ψυχή που είναι να βγει, ας βγει, πάμε να το ζήσουμε το πάθος, να το ζήσουμε ως την αυγή".
Στο ίδιο cd υπάρχει και το τραγούδι, του Γιάννη Λιόντου επίσης, "Γυναίκα ίσον Λόττο", που ερμηνεύουν οι Γιάννης Κρητικός και Πέτρος Ίμβριος. Πρόκειται για τραγούδι με κρητικό ρυθμό.
Σε κρητικό ρυθμό (περίπου) είναι και το τραγούδι του Νίκου Κυριακάκη, "Όταν θέλω να...". Στίχοι: "Πάλι νεύρα τεντωμένα, μου τα έχεις ζαλισμένα (!)". Ρεφρέν: "Όταν θέλω να... σε πιάνει ακεφιά, όταν θέλεις να... φεύγω για δουλειά". Το τραγούδι αυτό, δημιουργία των Νίκου Κυριακάκη - Μάνου Ρεθυμνιώτη, έχει αρκετά, καθόλου κολακευτικά σχόλια, ιδιαίτερα από Κρητικούς. Γι' αυτό, ο αοιδός στη συνέχεια κυκλοφόρησε άσματα όπως: "Ζωνιανά", "Όπλισε το πιστόλι μου", "Φρουροί" κ.ά., για... τον σασμό.
Ένας άλλος Γιάννης, ο Γιάννης Αποστολίδης κυκλοφόρησε το 2008 το cd "Οι ενοχές σου". Σε αυτό υπάρχει το τραγούδι "Αχ και να' βρεχε γυναίκες" (Μουσική: Αβέτ Κιζιριάν, στίχοι: Ζωή Γρυπάρη). Το ρεφρέν, είναι... όλα τα λεφτά:
"Αχ και να' βρεχε γυναίκες κι ας γινόμουν μούσκεμα, να πλημμύριζαν οι πίστες, και για όλους τους ξενύχτες, να' βρεχε ο Θεός δυο νύχτες".
Πολύ... ζόρικος δείχνει ο Κώστας Λαουτάρης, που ξεκαθαρίζει :"Θα σηκωθώ να του μιλήσω, το μαγαζί θα το γκρεμίσω, τέτοια εγώ δεν επιτρέπω, παιχνίδια ύποπτα να βλέπω. Θα σηκωθώ να του μιλήσω, τη θέση μου να καθαρίσω", λόγια που ακούγονται άκρως απειλητικά. Και ακολουθεί το μέγα ερώτημα: "Ποιος είναι αυτός που σε κοιτάει και με τα μάτια σ' έχει φάει, θα σηκωθώ να του μιλήσω, το μαγαζί θα το γκρεμίσω..." (Ρίξ' το Κώστα, κατά το Ρίξ' το Ηλία...). Το τραγούδι "Ποιος είναι αυτός", που αγαπήθηκε ιδιαίτερα, από όσους εκτιμούν το ποιοτικό ελληνικό τραγούδι είναι δημιουργία του Τάκη Λιβανού.
Στάθης Ξένος είναι το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Στάθη Μπούρμπου. Ως "Στάθης", κυκλοφόρησε το πρώτο του LP το 1993, όταν ήταν μόλις 15 ετών ("Έλα μες τη μοναξιά μου"). 9 χρόνια αργότερα το 2002 κυκλοφόρησε το άλμπουμ "Πάλι πάλι". Πολλά από τα τραγούδια του έγιναν επιτυχίες. Κορυφαίο όλων; Το "Μην ανάβεις το φως" (Μουσική: Νίκος Βασιλόπουλος - Στίχοι: Τάκης Λιβανός). "Μην ανάβεις το φως, θα μας δει ο Θεός, την αγάπη αυτή θα ζηλέψει, ζήσε αυτή τη στιγμή, είναι πιο δυνατή, από κάθε αγάπη και λέξη". Το 2023, η Ηλιάννα Ζέρβα ερμήνευσε το ίδιο τραγούδι σε επανεκτέλεση. Αποτέλεσμα; Πάνω από 2,5 εκατομμύρια προβολές, μόνο στο Official music video (sic)... Όταν ένα τραγούδι έχει τέτοιους στίχους αρέσει διαχρονικά...
Στο ίδιο άλμπουμ του Στάθη Ξένου, υπάρχει το τραγούδι "Απόψε φίλε μου χωρίζω", που ερμήνευσε και ο Νίκος Αγγελόπουλος, ενώ και ο μεγάλος Μάκης Χριστοδουλόπουλος το έχει συμπεριλάβει σε cd του. Η μουσική του τραγουδιού είναι των Μάκη Μπέκου - Μάριου Τσιτσόπουλου και οι στίχοι των Μάκη Μπέκου - Νίκου Θεοδωρόπουλου.
Ο Στάθης Ξένος, λίγα χρόνια αργότερα, τραγούδησε και το "Κορνάρω": "Κορνάρω και δεν βγαίνεις να σε δω, και χίλιες δύο σκέψεις μου περνάνε, παρκάρω στο απέναντι στενό και μες στο αυτοκίνητο κοιμάμαι". Τουλάχιστον, ο Στάθης Ξένος θυμόταν πού είχε παρκάρει, ενώ ο αξέχαστος Κώστας Καρουσάκης έκανε χιτ το τραγούδι "Πού έχω παρκάρει δεν θυμάμαι". Το "Κορνάρω", που έχει γίνει μεγάλη επιτυχία είναι δημιουργία του Αντώνη Δελήμπαση.
Μια κατηγορία μόνος του είναι ο Γιάννης Κόλλιας, ανιψιός του αδικοχαμένου Κώστα Κόλλια. Μερικά σουξέ του: "Ματωμένος γάμος" (όχι, δεν είναι ποίηση Λόρκα στα ελληνικά), "Μην τη φιλάς μπροστά μου" (δίκιο έχει ο άνθρωπος, τόσα άλλα μέρη υπάρχουν), "Αναλαμβάνω τις ευθύνες μου σαν άντρας, γιατί έχω μάθει στη ζωή μου να είμαι μάγκας", "Όταν είχα λεφτά", "Ένα μπουκάλι Τζόνι τη μοναξιά σκοτώνει" και πολλά ακόμα.
Κλείνουμε με δύο κυρίες: τη Μαρία Σαμίου και την Κόμισσα. Η Μαρία Σαμίου, ξεκαθαρίζει: "Με παντρεμένο δεν ξαναπάω", στο ομότιτλο άλμπουμ της, από το οποίο ξεχωρίζει το "Ξένα κουδούνια μην χτυπάς": "Ξένα κουδούνια μην χτυπάς στις 5 τα χαράματα, και μην μου λες πως μ' αγαπάς, με όρκους και με κλάματα, διάλεξες μόνος σου ζωή, και δρόμο και αισθήματα, ξένα κουδούνια μην χτυπάς, θα έχουμε προβλήματα...".
Εκείνη που το... τερμάτισε όμως είναι η Κόμισσα (Κοντογιάννη): "Αν θες κοκό αγάπη μου, να ξέρεις θέλω άντρα, αλλιώς κάτσε στο σπίτι σου, και πήδαγε την μάντρα"...
Αυτά είναι μερικά μόνο από τα εκατοντάδες καλτ ή περιθωριακά ελληνικά λαϊκά τραγούδια. Είναι σίγουρο, ότι παρά τις αλλαγές στον χώρο της μουσικής βιομηχανίας, όσο υπάρχουν εμπνευσμένοι στιχουργοί, θα γράφονται και ανάλογοι ύμνοι.
Προσοχή!!! Μην κάνετε ποτέ, αυτό που τραγουδά ο Γιώργος Μαρίνης: "Οδηγώ και είμαι λιώμα, και μου τέλειωσε το πιόμα, μια νταλίκα μου κορνάρει, μα η καρδιά μου δεν φρενάρει..."
(Τίτλος του τραγουδιού: "Τι μου έχεις κάνει" («Άπιστη κι αλάνι»). Συνθέτης: Παναγιώτης Μπρακούλιας - Στιχουργός: Νίκος Βαξαβανέλης.
