Κατευθυνόμενη ενέργεια: Τα όπλα που μπορεί να αλλάξουν τα δεδομένα υπέρ της Ελλάδος

Snapshot

• Η στρατιωτική υπεροχή μετατοπίζεται από τα συμβατικά πυρομαχικά στον έλεγχο της ενέργειας, των αισθητήρων και της πληροφορίας μέσω όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας.
• Τα λέιζερ και τα συστήματα μικροκυμάτων υψηλής ισχύος μπορούν να εξουδετερώνουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και να προκαλούν βλάβες σε ηλεκτρονικά κυκλώματα, αλλά έχουν περιορισμούς λόγω περιβαλλοντικών συνθηκών και ενεργειακών απαιτήσεων.
• Τα ενεργειακά όπλα δεν συνιστούν αυτόνομη λύση, αλλά συμπληρωματικό μέσο σε πολυεπίπεδη άμυνα, ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση drones και τη διαταραχή των εχθρικών επικοινωνιών και αισθητήρων.
• Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει διεθνείς συνεργασίες και να αναπτύξει εγχώριες δυνατότητες σε αισθητήρες, ηλεκτρονική ισχύ και ολοκλήρωση υποσυστημάτων για να ενισχύσει την αμυντική της τεχνολογία.
• Η αποτρεπτική ισχύς στο μέλλον θα εξαρτάται από την ικανότητα διατήρησης λειτουργικότητας των συστημάτων και την άμεση αξιοποίηση νέων τεχνολογιών κατευθυνόμενης ενέργειας, όχι μόνο από τον αριθμό συμβατικών όπλων.

Snapshot powered by AI

Όπως φαίνεται, από τα μικροκύματα, τα λέιζερ έως τον ηλεκτρονικό πόλεμο και ποιος ξέρει σε ποιο άλλο πεδίο, η στρατιωτική υπεροχή μετατοπίζεται σταδιακά αλλά σταθερά, από την ισχύ των πυρομαχικών, στον έλεγχο της ενέργειας, των αισθητήρων και της πληροφορίας.

Οι εποχές και τα πεδία των μαχών, σε τίποτα δεν θα θυμίζουν τους πολέμους ακόμα και του πολύ πρόσφατου παρελθόντος! Θα είναι πιο έξυπνοι, πιο αποτελεσματικοί για κάποιους, αλλά και πιο αμείλικτοι… για κάποιους άλλους, που θα μείνουν πίσω στις εξελίξεις!

Για να θυμηθούμε έστω και για λίγο, την κινηματογραφική σύλληψη του Μαδούρο και το μυστήριο του “Discombobulator”, τον Ιανουάριο του 2026, με την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, που έφερε στην επιφάνεια ένα ερώτημα, που μέχρι χθες απασχολούσε κυρίως εξειδικευμένα ερευνητικά κέντρα και στρατιωτικούς αναλυτές; Το ερώτημα ήταν, αν ένα νέο όπλο θα μπορούσε να εξουδετερώσει την αμυντική ικανότητα των αντιπάλων, χωρίς να βασίζεται σε συμβατικά πυρομαχικά; Κατά δήλωσή του Προέδρου των ΗΠΑ, χρησιμοποιήθηκε ένα νέο όπλο κατευθυνόμενης ενέργειας -το “Discombobulator”, που ουσιαστικά κατέστησε ανενεργό, τον αμυντικό εξοπλισμό της Βενεζουέλας και αποσυντόνισε πλήρως τους σωματοφύλακες του Μαδούρο, χωρίς όμως να μπορέσουν να επιβεβαιωθούν από ανεξάρτητες πηγές, τόσο η φύση, όσο και οι πραγματικές δυνατότητες αυτού του όπλου!

Η ονομασία του οπλικού αυτού συστήματος είναι σίγουρα εντυπωσιακή, αλλά ακόμα πιο εντυπωσιακή και σημαντική είναι η ουσία: τι αλήθεια μπορεί να συμβεί όταν τα στρατεύματα ενός κράτους, μπορούν να αποσυντονίζουν ή να διαταράσσουν τις επικοινωνίες του αντιπάλου, να αχρηστεύουν αισθητήρες και να αποδιοργανώνουν την εχθρική αεράμυνα, περιορίζοντας έτσι σημαντικά την ικανότητα αντίδρασης των αντιπάλων, πολύ πριν αναπτυχθεί σε πλήρη κλίμακα η πολεμική σύγκρουση;

Το γεγονός ότι δεν γνωρίζουμε πολλά για τη φύση αυτής της συγκεκριμένης επιχείρησης και τα νέα οπλικά συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν -αν χρησιμοποιήθηκαν, δεν μειώνει ούτε κατ’ ελάχιστον τη σημασία του συγκεκριμένου θέματος… αλλά αντιθέτως, αναδεικνύεται η νέα πραγματικότητα του πολέμου σήμερα, όπου, η αποτελεσματικότητα μιας στρατιωτικής επιχείρησης, μπορεί να εξαρτάται από τον συνδυασμό διαφορετικών τεχνολογιών και όχι από κάποιο μυστηριώδες υπερόπλο, όπως πχ, κυβερνοεπιθέσεις με ταυτόχρονη χρήση ακουστικών όπλων αποπροσανατολισμού!

Τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας χρησιμοποιούν συγκεντρωμένοι ηλεκτρομαγνητική ενέργεια για να προκαλέσουν συγκεκριμένα αποτελέσματα. Εξ’ ίσου σημαντικά είναι τα λέιζερ υψηλής ισχύος και τα συστήματα μικροκυμάτων επίσης υψηλής ισχύος.

Τα λέιζερ μπορούν να συγκεντρώσουν ενέργεια σε ένα συγκεκριμένο στόχο προκαλώντας θερμικές ζημιές σε κατάλληλα υλικά. Ήδη έχουν αποδείξει την ικανότητα καταστροφής μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Τα μικροκύματα υψηλής ισχύος έχουν διαφορετική αποστολή: μπορούν δηλαδή να προκαλέσουν διαταραχές ή βλάβες στα ηλεκτρονικά κυκλώματα αναλόγως της κατασκευής και της θωράκισης τους…

Η σημασία αυτών των οπλικών συστημάτων είναι προφανής. ένας πύραυλος καταναλώνεται κατά την αναχαίτιση ενός στόχου, ενώ από την άλλη, ένα ενεργειακό σύστημα μπορεί να πραγματοποιεί επαναλαμβανόμενες εμπλοκές όσο διαθέτει την απαραίτητη ηλεκτρική ενέργεια που απαιτείται και μπορεί να λειτουργεί εντός των ορίων που έχουν θεσπιστεί για την αποτελεσματική λειτουργία του.

Ακόμα και αυτά τα όπλα όμως έχουν περιορισμούς. Τα λέιζερ επηρεάζονται από την ορατότητα, την υγρασία, την ομίχλη και την σκόνη. Και τα δύο είδη συστημάτων απαιτούν σημαντική υποδομή ισχύος και ψύξης, ενώ η υπηρεσιακή τους αξιοπιστία εξαρτάται από τις συνθήκες και το είδος του στόχου.

Το άλλο ερώτημα που τίθεται είναι, αν η ενέργεια αυτού του όπλου μπορεί να εξουδετερώσει και αντιπάλους στρατιώτες, και εδώ απαιτείται ιδιαίτερη ακρίβεια! Δεν υπάρχει ακόμα - δυστυχώς ή ευτυχώς, μία ενιαία τεχνολογία που να προκαλεί όλα τα αποτελέσματα τα οποία αποδίδονται κατά καιρούς στα λεγόμενα ενεργειακά όπλα!

Το αμερικανικό “Active Denial System” για παράδειγμα, αναπτύχθηκε για να προκαλεί έντονη αίσθηση θερμότητος στην επιφάνεια του ανθρώπινου δέρματος, μέσω χιλιοστομετρικών κυμάτων - Δεν πρόκειται όμως για ηχητικό όπλο και δεν πρέπει να συγχέεται με τα συστήματα μικροκυμάτων που στοχεύουν ηλεκτρονικά κυκλώματα.

Τα ηχητικά όπλα από την άλλη, δεν αποτελούν απόδειξη ύπαρξης μιας τεχνολογίας που προκαλεί επιλεκτικά καταρρεύσει ανθρώπων, ενώ είναι σε θέση να αχρηστεύει και πυραύλους, ραντάρ και επικοινωνίες! Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι, ότι η προσβολή ηλεκτρονικό συστημάτων και η επίδραση στο ανθρώπινο σώμα αποτελούν διαφορετικά τεχνολογικά προβλήματα και η σύνθεση τους σε μία ενιαία δράση απαιτεί σίγουρα επιβεβαιωμένα στοιχεία και αποδείξεις και όχι απλές εικασίες.

Για την Ελλάδα η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Η γεωγραφία του Αιγαίου, η σημασία των νησιών, η προστασία των πολεμικών πλοίων και η αυξανόμενη χρήση μη επανδρωμένο συστημάτων από πλευράς Τουρκίας, καθιστούν αναγκαία την αξιολόγηση νέων αμυντικών τεχνολογιών, παρότι η Ελλάδα έχει πραγματική αεροπορική υπεροχή…

Η κατευθυνόμενη ενέργεια θα μπορούσε να αποτελέσει συμπληρωματικό μέσο μιας πολυεπίπεδης άμυνας. Τα λέιζερ από την άλλη, όπως και τα μικροκύματα, μπορούν να συνεισφέρουν στην αντιμετώπιση drones, ενώ τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, είναι ικανά να περιορίζουν την λειτουργικότητα των επικοινωνιών και των αισθητήρων του αντιπάλου, πάντα όμως, κάτω από κατάλληλες συνθήκες.

Για παράδειγμα, σε μια αποβατική επιχείρηση του εχθρού, η άμυνα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την καταστροφή του ίδιου του σκάφους. Η έγκαιρη ανίχνευση, η παρακολούθηση, η διατήρηση της επιχειρησιακής εικόνας και η προστασία των αμυντικών συστημάτων, αποτελούν κρίσιμα στοιχεία. Η ενέργεια κι η τεχνολογία μπορεί να ενταχθεί σε αυτή την συνολική αρχιτεκτονική αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μια αυτόνομη λύση για κάθε είδους απειλή… και απειλές υπάρχουν και πολλές και σύνθετες.

Επίσης δεν πρέπει να καλλιεργείται η εντύπωση πως υπάρχει σήμερα, μία δέσμη, που διαπερνά συμπαγείς τοίχους ή το μεταλλικό κήτος ενός αποβατικού σκάφους και εξουδετερώνει επιλεκτικά τους στρατιώτες στο εσωτερικό του. Μια τέτοια δυνατότητα δεν τεκμηριώνεται από τα δημόσια διαθέσιμα τεχνικά δεδομένα.

Η Ελλάδα δε χρειάζεται να επιχείρηση να αναπτύξει τα πάντα μόνη της. Μπορεί ομως να αξιοποιήσει συνεργασίες με ευρωπαϊκά και ισραηλινά ερευνητικά κέντρα και αμυντικές βιομηχανίες, αναπτύσσοντας παράλληλα, εγχώριες δυνατότητες στους αισθητήρες, σε συστήματα ελέγχου, στην ηλεκτρονική ισχύ και στην ολοκλήρωση επιμέρους υποσυστημάτων.

Το ζητούμενο δεν είναι να ανακοινωθεί ένα ακόμα φιλόδοξο πρόγραμμα. Είναι να αποκτήσει η χώρα διαρκή τεχνολογική ικανότητα, ανθρώπινο δυναμικό και σίγουρα βιομηχανική βάση.

Η κατευθυνόμενη ενέργεια δεν καταργεί το συμβατικό πολέμο. Προσθέτει όμως ένα νέο επίπεδο στην αντιπαράθεση: την δυνατότητα προσβολής στόχων με την ταχύτητα του φωτός, την επαναλαμβανόμενη εμπλοκή, υπό κατάλληλες συνθήκες και την ενσωμάτωση ενεργειακών συστημάτων, σε ένα ευρύτερο δίκτυο αισθητήρων και διοίκησης.

Η υπόθεση του “Discombobulator” παραμένει αδιαφανής, ως προς την ακριβή τεχνολογία και τον πραγματικό ρόλο της. Δεν είναι επομένως σωστό, να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένη επανάσταση στον πόλεμο. Είναι όμως αφορμή, για να εξετάσουμε μία επανάσταση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη: την σύγκληση ηλεκτρονικού πολέμου, κυβερνοεπιθέσεων, αισθητήρων και όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας.

Για την Ελλάδα μας, η πρόκληση είναι να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο αυτή την εξέλιξη, με ρεαλισμού να επενδύσει στην έρευνα και να επιδιώξει ουσιαστική συμμετοχή στην παραγωγή νέων τεχνολογιών!

Στο νέο πεδίο αντιπαράθεσης, η αποτρεπτική ισχύς, δεν θα κρίνεται μόνο από τον αριθμό των πυραύλων και των πλοίων ή των αεροσκαφών που κατέχει μια χώρα, αλλά και από την ικανότητα της να βλέπει, να αξιολογεί, να επικοινωνεί, να προστατεύει τα συστήματα της και να διατηρεί την λειτουργικότητα τους, όταν ο αντίπαλος προσπαθεί να την αποδιοργανώσει.

Η ενέργεια κι η υπέροχη μπορεί να αποτελέσει μέρος της αυριανής άμυνας μας. Η πραγματική υπέροχη όμως, θα μας ανήκει όταν καταφέρουμε να μετατρέψουμε την τεχνολογία σε αξιόπιστη επιχειρησιακή δυνατότητα! Αν η Ελλάδα το θέλει πραγματικά, τα ελληνικά μυαλά μπορούν να την οδηγήσουν με ασφάλεια στην υπεροχή και μέσω αυτής στην ολοκληρωτική αμυντική της θωράκιση!