Όταν οι Τούρκοι λένε «όλα καλά», εγώ αρχίζω να ανησυχώ…

Ομολογώ ότι όταν ακούω Τούρκο αξιωματούχο να λέει πως «όλα είναι ωραία και όλα καλά», δεν αισθάνομαι ακριβώς ανακούφιση. Αντιθέτως, αρχίζω να ανησυχώ. Και όταν αυτός ο αξιωματούχος είναι ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ο οποίος εμφανίζεται ξαφνικά καθησυχαστικός για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, τότε τα πράγματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Ας μην κοροϊδευόμαστε. Η Άγκυρα δεν έχει ξυπνήσει ένα πρωί και αποφάσισε ότι θα γίνει ο καλύτερος γείτονας της Ανατολικής Μεσογείου. Ούτε ξαφνικά ανακάλυψε τη γοητεία της καλής γειτονίας και της ενεργειακής συνεργασίας. Η Τουρκία έχει συγκεκριμένη στρατηγική, συγκεκριμένες επιδιώξεις και κυρίως μια πάγια αντίληψη για το πώς θέλει να διαμορφωθούν οι ισορροπίες στην περιοχή.

Γι' αυτό και η δήλωση Φιντάν δεν μπορεί να διαβαστεί αποκομμένη από όσα έχουν προηγηθεί. Οι τουρκικές αντιδράσεις, οι NAVTEX, η ένταση γύρω από τις έρευνες και η αμφισβήτηση στην πράξη των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας συνθέτουν ένα σκηνικό που δεν εξαφανίζεται επειδή κάποιος στην Άγκυρα αποφάσισε να χαμηλώσει τους τόνους.

Και εδώ βρίσκεται το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας. Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις εξελίσσεται ένα διπλωματικό παρασκήνιο με τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν τον δικό τους ρόλο στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Το Παρίσι έχει στρατηγική σχέση με την Αθήνα, ενώ η Ουάσιγκτον δεν έχει κανέναν λόγο να δει την Ανατολική Μεσόγειο να μετατρέπεται σε πεδίο ανεξέλεγκτης αντιπαράθεσης μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ.

Προφανώς, κανείς δεν θέλει θερμό επεισόδιο. Ούτε η Ελλάδα, ούτε η Κύπρος, ούτε οι μεγάλες δυνάμεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αποκλιμάκωση ισοδυναμεί με λύση των προβλημάτων. Και κυρίως δεν σημαίνει ότι η Τουρκία εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της.

Εδώ ακριβώς χρειάζεται προσοχή από την Αθήνα. Να μη συγχέουμε τη διπλωματική ηρεμία με την αλλαγή στρατηγικής. Να μη θεωρήσουμε ότι επειδή ο Φιντάν εμφανίζεται σήμερα καθησυχαστικός, αύριο η Άγκυρα δεν θα επαναφέρει τις γνωστές της θέσεις με μια νέα NAVTEX ή με μια κίνηση στο πεδίο.

Άλλωστε, η τουρκική διπλωματία έχει αποδείξει πολλές φορές ότι γνωρίζει να εναλλάσσει την ένταση με την επίδειξη διαλλακτικότητας, ανάλογα με τις ανάγκες και τους σχεδιασμούς της.

Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου δεν είναι μια απλή τεχνική υπόθεση. Είναι ένα έργο με τεράστια γεωπολιτική σημασία, που αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, τη στρατηγική παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη σύνδεση της Κύπρου με την Ευρώπη. Γι' αυτό και δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η Άγκυρα είναι σήμερα ευδιάθετη ή αν αύριο αποφασίσει να αλλάξει ξανά τροπάριο.

Η Αθήνα οφείλει να αξιοποιήσει τη διπλωματική κινητικότητα, να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους με Παρίσι και Ουάσιγκτον και να επιδιώξει την αποκλιμάκωση. Χωρίς όμως να κάνει εκπτώσεις στα κυριαρχικά δικαιώματα και χωρίς να δημιουργήσει την εντύπωση ότι η συνέχιση ενός στρατηγικού έργου χρειάζεται την ανοχή της Τουρκίας.

Γιατί, τελικά, αυτό είναι που με προβληματίζει περισσότερο. Όχι ότι οι τόνοι πέφτουν. Μακάρι να πέσουν. Αλλά ότι εκείνοι που μέχρι χθες δημιουργούσαν την ένταση εμφανίζονται σήμερα να διαβεβαιώνουν πως όλα είναι καλά.

Και επειδή στην Ανατολική Μεσόγειο έχουμε δει πολλές φορές την ηρεμία να αποδεικνύεται προσωρινή, θα προτιμούσα η Αθήνα να κρατήσει μικρό καλάθι.

Γιατί όταν ο Χακάν Φιντάν λέει «όλα καλά», δεν είναι ώρα να κοιμηθούμε ήσυχοι. Είναι ώρα να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά τι συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες.