Καισαριανή: «Ήξεραν πού πήγαιναν, αλλά δεν φοβήθηκαν» λέει ανιψιός ενός εκ των 200 εκτελεσθέντων
O Νικόδημος Κατσαρέλης
Τη στιγμή που όλη η Ελλάδα συζητά για τις φωτογραφίες που ήρθαν στο φως 82 χρόνια μετά και απεικονίζουν τους 200 πατριώτες που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή, δεν μπορεί κανείς να μην σταθεί στο θάρρος τους.
Πρόσωπα με ψηλά το κεφάλι, νεαροί με χαμόγελα, όπως ο Ηλίας Ρίζος που φαίνεται να γελά στη φωτογραφία, άλλοι στημένοι στον τοίχο να σηκώνουν τη γροθιά τους με περίσσεια γενναιότητα, άνδρες που δεν λύγισαν μπροστά στον θάνατο.
Στον εκθεσιακό χώρο του Δημαρχείου Καισαριανής, εκεί όπου στεγάζεται το Ιστορικό Αρχείο του Δήμου και το Κέντρο Μικρασιατικού Πολιτισμού, συναντήσαμε τον κ. Νικόδημο Κατσαρέλη. Ανάμεσα σε παλιές φωτογραφίες και έγγραφα μιας ολόκληρης εποχής, ο ίδιος μίλησε στο Newsbomb για την οικογενειακή του ιστορία που είναι άρρηκτα δεμένη με μία από τις πιο μαύρες σελίδες της Κατοχής.
Φωτογραφίες από τον Ελληνικό Απελευθερωτικό Αγώνα στον Εκθεσιακό Χώρο του Δήμου Καισαριανής
Ο κ. Κατσαρέλης αναφέρθηκε στον θείο του, τον άνδρα της αδελφής της γιαγιάς του, τον αγωνιστή της Αντίστασης Μήτσο Μπαϊγκούση (Πανταζής), ο οποίος γεννήθηκε στη Μικρά Ασία και υπήρξε ένας από τους 200 κομμουνιστές και πατριώτες που εκτελέστηκαν από τα ναζιστικά στρατεύματα την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο Καισαριανής.
Ο Μήτσος Μπαϊγκούσης (Πανταζής)
Newsbomb«Τον συνέλαβαν ήδη από το 1936, την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά», εξηγεί ο κ. Κατσαρέλης. «Τον έστειλαν εξορία στην Ανάφη, έπειτα στην Ακροναυπλία, μετά στο Χαϊδάρι και τελικά τον οδήγησαν εδώ, στην Καισαριανή, όπου και εκτελέστηκε».
Το 1944 η ναζιστική κατοχή είχε γίνει ακόμη πιο σκληρή. Οι δυνάμεις κατοχής προχωρούσαν σε μαζικά αντίποινα. Την 1η Μαΐου, 200 κρατούμενοι – κυρίως πολιτικοί κρατούμενοι και μέλη του ΚΚΕ – μεταφέρθηκαν στο Σκοπευτήριο για εκτέλεση. Δεκαετίες αργότερα, φωτογραφικά ντοκουμέντα που ήρθαν στο φως αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές τους.
Φωτογραφίες από το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο στον Εκθεσιακό Χώρο του Δήμου Καισαριανής
Ο κ. Κατσαρέλης στέκεται μπροστά σε μία από τις φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν. «Δεν λύγισαν», λέει. «Ήξεραν πού πήγαιναν, αλλά δεν φοβήθηκαν. Αυτό είναι που μας άφησαν ως παρακαταθήκη».
Η οικογένειά του κουβαλά βαθιές ρίζες από τη Μικρά Ασία. Η γιαγιά του, Χρύσα Κατσαρέλη, γεννήθηκε εκεί και υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Αλληλεγγύης στα χρόνια της Κατοχής, ενώ, όπως αναφέρει, είχε φιλοξενήσει και τον Άρη Βελουχιώτη την περίοδο 1939-1940, σε δύσκολες και επικίνδυνες εποχές.
Η Χρύσα Κατσαρέλη
NewsbombΣήμερα, και ο Δήμος Καισαριανής υποστηρίζει ότι έχει προχωρήσει σε ενέργειες για την απόκτηση και επίσημη απόδοση των ιστορικών φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων στην ελληνική Πολιτεία, αφού προηγουμένως επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητά τους.
Φωτογραφίες που φαίνεται να απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 αγωνιστών πριν εκτελεστούν στην Καισαριανή από τους ναζί, την Πρωτομαγιά του 1944.
Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί ταυτοποιήσεις στοιχείων μέσα από αρχεία αγωνιστών.
Ντοκουμέντα εποχής στον Εκθεσιακό Χώρο του Δήμου Καισαριανής
Για τον κ. Κατσαρέλη, όμως, η ιστορία δεν είναι απλώς ένα κεφάλαιο βιβλίου. Είναι οικογενειακή μνήμη. «Δεν πρόκειται μόνο για το παρελθόν», τονίζει. «Είναι χρέος μας να θυμόμαστε. Για να ξέρουμε τι σημαίνει θυσία, τι σημαίνει αγώνας και τι σημαίνει ελευθερία».
