Στην Αίγινα λένε ακόμα το νερό… νεράκι: Οι βλάβες, οι ευθύνες της Πολιτείας και τα ερωτήματα
Η υπόθεση του νερού στην Αίγινα δεν είναι μια απλή ιστορία τεχνικής βλάβης. Είναι ένα σύνθετο χρονικό αλλεπάλληλων αστοχιών, συγκρουόμενων αναλύσεων, διοικητικών ευθυνών, κοινωνικής οργής και δικαστικών ενεργειών, με φόντο ένα βασικό δημόσιο αγαθό που για μήνες έπαψε να θεωρείται αυτονόητα ασφαλές.
Στις 16 Δεκεμβρίου 2025 σημειώθηκε νέα βλάβη στον υποθαλάσσιο αγωγό ύδρευσης της Αίγινας, η τρίτη κατά σειρά από τότε που το έργο τέθηκε σε λειτουργία το 2022, με αποτέλεσμα το νησί να χάσει ξανά την κύρια πηγή τροφοδοσίας του. Η νέα αστοχία δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ήρθε να προστεθεί σε ένα ήδη βεβαρημένο ιστορικό, αφού είχε προηγηθεί σοβαρή βλάβη τον Ιούλιο του 2022 και νέα θραύση στις 24 Ιανουαρίου 2024, στο ίδιο μάλιστα σημείο όπου καταγράφηκε και η βλάβη του Δεκεμβρίου 2025. Σύμφωνα με αναφορές που έχουν δημοσιοποιηθεί, η βλάβη του 2024 αποδόθηκε όχι σε δολιοφθορά αλλά σε κατασκευαστική αστοχία και ελαττωματική συγκόλληση.
Η τεχνική αυτή διάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή καταγράφονται σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο κατασκευής του έργου. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν τεθεί στον δημόσιο διάλογο, αντί για ενιαίους σωλήνες 500 μέτρων χρησιμοποιήθηκαν τμήματα 16 μέτρων, τα οποία συγκολλήθηκαν μεταξύ τους, δημιουργώντας περίπου 1.000 σημεία συγκόλλησης στον βυθό. Αν αυτή η περιγραφή ανταποκρίνεται πλήρως στα πραγματικά δεδομένα του έργου, τότε η αξιοπιστία του ίδιου του αγωγού και η ανθεκτικότητα της υποδομής τίθενται υπό σοβαρή αμφισβήτηση.
«Άκρως επικίνδυνο» το νερό
Μετά τη βλάβη, η Αίγινα στράφηκε σε τοπικές γεωτρήσεις, σε μεταφορά νερού με υδροφόρα και σε εμφιαλωμένο νερό για την κάλυψη βασικών αναγκών. Ωστόσο, η επιλογή αυτή άνοιξε το πιο κρίσιμο και ανησυχητικό κεφάλαιο της κρίσης: την ποιότητα του νερού που έφτανε στα σπίτια των κατοίκων. Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου του ΠΑΚΟΕ, το οποίο συνυπογράφουν 10 κάτοικοι και η «Πρωτοβουλία Πολιτών Αίγινας», από τις 16 Δεκεμβρίου 2025 ο Δήμος υδροδοτούσε περίπου 15.000 κατοίκους με νερό γεωτρήσεων που χαρακτηρίζεται «άκρως επικίνδυνο».
Το ΠΑΚΟΕ επικαλείται επίσημες εργαστηριακές αναλύσεις της 21ης Φεβρουαρίου 2026, στις οποίες, όπως αναφέρει, εντοπίστηκαν κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκοι πάνω από τα επιτρεπτά όρια, σοβαρές υπερβάσεις στα χλωριόντα και την ηλεκτρική αγωγιμότητα, που αποδίδονται σε εισροή θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα, καθώς και πλήρης απουσία υπολειμματικού χλωρίου. Στο ίδιο δελτίο γίνεται λόγος και για αναφορές πολιτών σε δερματικά και οφθαλμολογικά προβλήματα, αλλά και σε λοιμώξεις και γαστρεντερίτιδες από τη χρήση του νερού. Αντίστοιχες δημόσιες αναφορές για ερεθισμούς κατοίκων είχαν καταγραφεί και σε δημοσιεύματα των προηγούμενων μηνών, γεγονός που ενίσχυσε το κλίμα ανησυχίας στο νησί.
Το έγγραφο της Περιφέρειας
Καθοριστική σημασία για την υπόθεση έχει και το έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Αττικής, το οποίο απαντά σε αίτημα του Μορφωτικού Συλλόγου Αίγινας. Σύμφωνα με αυτό, στα 6 από τα 6 δείγματα που ελήφθησαν στις 14 Ιανουαρίου 2026 διαπιστώθηκαν υπερβάσεις ενδεικτικών χημικών παραμέτρων, συγκεκριμένα σε χλωριούχα και αγωγιμότητα. Η Περιφέρεια ζήτησε από τον Δήμο τη λήψη διορθωτικών ενεργειών, τη σαφή και καθολική ενημέρωση των καταναλωτών για την ποιότητα του νερού και τους περιορισμούς χρήσης, καθώς και πλήρη στοιχεία για τις χρησιμοποιούμενες γεωτρήσεις, τον αριθμό τους, τη θέση τους και τη νομιμότητά τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η επισήμανση ότι έως την αποκατάσταση της κανονικής υδροδότησης θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται μόνο εναλλακτικοί τρόποι ασφαλούς και επαρκούς υδροδότησης, όπως εμφιαλωμένο νερό και νερό από υδροφόρα οχήματα ή πλοία. Το ίδιο έγγραφο υπενθυμίζει επίσης ότι ο υπεύθυνος φορέας ύδρευσης σε πρώτο βαθμό ευθύνης, εν προκειμένω ο Δήμος Αίγινας, οφείλει να λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο ώστε να διασφαλίζεται κανονική παροχή υγιεινού νερού σε μόνιμη βάση.
Η θέση του Δήμου
Στον αντίποδα, ο Δήμος Αίγινας παρουσίασε διαφορετική εικόνα για την κατάσταση του δικτύου. Σε σχετική ανακοίνωση αναφέρεται ότι στις 3 Μαρτίου 2026 έγιναν δειγματοληψίες σε 19 σημεία του νησιού και ότι η πλειονότητα των δειγμάτων βρέθηκε εντός των ορίων των μικροβιολογικών παραμέτρων, με αποκλίσεις μόνο σε περιορισμένο αριθμό σημείων. Η δημοτική ενημέρωση αποδίδει τις αποκλίσεις σε ανεπαρκή χλωρίωση ή τοπική επιμόλυνση, προβλέπει τοπικές απολυμάνσεις και επανάληψη των ελέγχων, ενώ επαναλαμβάνει ότι το νερό του δικτύου δεν προορίζεται για πόση.
Στη συνέχεια, στις αρχές Απριλίου, ο Δήμος ανακοίνωσε ότι μετά από νέες αναλύσεις το νερό κρίθηκε κατάλληλο προς πόση, θέση που αναπαράχθηκε και από άλλους φορείς και μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, η μεταγενέστερη αυτή εξέλιξη δεν απαντά αυτομάτως στο τι ακριβώς συνέβαινε σε όλη τη διάρκεια της κρίσης, ούτε αίρει τα ερωτήματα για την ποιότητα του νερού που είχε ήδη χρησιμοποιηθεί από κατοίκους και επιχειρήσεις.
Τα πέντε ερωτήματα
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η «Πρωτοβουλία Πολιτών Αίγινας» διατύπωσε πέντε κρίσιμα ερωτήματα που συνοψίζουν τον πυρήνα της υπόθεσης. Πρώτον, αν ο υποθαλάσσιος αγωγός είχε παραδοθεί επίσημα στον Δήμο ή όχι και ποιος είναι τελικά ο κύριος του έργου. Δεύτερον, ποιος είχε την τεχνική ευθύνη για τη λειτουργία και τη συντήρησή του, ειδικά μετά τη νέα βλάβη. Τρίτον, γιατί μια τόσο κρίσιμη υποδομή ύδρευσης σχεδιάστηκε χωρίς ουσιαστική εφεδρεία σε περίπτωση σοβαρής αστοχίας.
Τέταρτον, πού βρίσκονται όλες οι πρόσφατες μικροβιολογικές και χημικές αναλύσεις του νερού, δημοσιοποιημένες με διαφάνεια και πληρότητα ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τι ακριβώς έφτανε στις βρύσες τους σε κάθε φάση της κρίσης. Και πέμπτον, ποιο ήταν το άμεσο σχέδιο προστασίας των κατοίκων έως την πλήρη αποκατάσταση της ασφάλειας της υδροδότησης, αν υπήρχε καθολική επάρκεια εμφιαλωμένου ή μεταφερόμενου νερού και με ποιον τρόπο εξασφαλίστηκε ότι δεν έμειναν εκτεθειμένες ευάλωτες ομάδες.
Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη
Σημαντική θεσμική διάσταση προσέλαβε η κρίση και μετά την παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη τον Μάρτιο του 2026. Η ανεξάρτητη αρχή έθεσε ερωτήματα για τη νομιμότητα της χρήσης των γεωτρήσεων, για την ύπαρξη ή μη σχεδίου αντιμετώπισης κινδύνου, για την επάρκεια των αναλύσεων και για το αν οι πολίτες είχαν ενημερωθεί έγκαιρα και με σαφήνεια για τους κινδύνους και τους περιορισμούς χρήσης του νερού.
Αναφορές στον δημόσιο διάλογο έκαναν λόγο και για κενό αναλύσεων σχεδόν ενός μήνα, από τις 17 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 14 Ιανουαρίου 2026, στοιχείο που, εφόσον επιβεβαιωθεί πλήρως, συνιστά σοβαρό κενό παρακολούθησης μέσα στην πιο κρίσιμη περίοδο της κρίσης. Η παρέμβαση του Συνηγόρου προσέθεσε έτσι μια ακόμη διάσταση λογοδοσίας σε μια υπόθεση που ήδη είχε υπερβεί τα όρια της τοπικής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Τα ασφαλιστικά μέτρα
Η κρίση πέρασε τελικά και στο πεδίο της Δικαιοσύνης. Το ΠΑΚΟΕ, μαζί με 10 κατοίκους και την «Πρωτοβουλία Πολιτών Αίγινας», κατέθεσε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά του δημάρχου Ιωάννη Ζορμπά, με αρχικά ορισμένη συζήτηση στις 24 Μαρτίου 2026 στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Με την αίτηση ζητήθηκε η άμεση διακοπή της παροχής νερού από τις γεωτρήσεις προς το δίκτυο, η υποχρέωση του Δήμου να διαθέτει άμεσα και δωρεάν καθαρό πόσιμο νερό με ασφαλή εναλλακτικά μέσα, όπως υδροφόρες, και η επίσπευση των εργασιών αποκατάστασης του αγωγού με διαφανή έλεγχο από επιτροπές πολιτών και επιστημονικών φορέων.
Σύμφωνα με μεταγενέστερο δελτίο του ΠΑΚΟΕ, τα ασφαλιστικά μέτρα εκδικάστηκαν τελικά στις 26 Απριλίου 2026, γεγονός που δείχνει ότι η νομική αντιπαράθεση συνεχίστηκε και μετά την τεχνική φάση της αποκατάστασης. Στο ίδιο κείμενο το ΠΑΚΟΕ υποστηρίζει ότι η κρίση του νερού στην Αίγινα δεν ήταν παροδικό ατύχημα, αλλά αποτέλεσμα αποτυχίας πρόληψης, απουσίας εφεδρικού σχεδίου και χρήσης γεωτρήσεων που αμφισβητούνται ως προς τη νομιμότητα και την καταλληλότητά τους.
Στο τεχνικό επίπεδο, οι εκτιμήσεις για την αποκατάσταση του αγωγού μεταβάλλονταν διαρκώς μέσα στον Μάρτιο του 2026. Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι οι εργασίες προχωρούσαν με στόχο την επαναλειτουργία στα τέλη Μαρτίου, μετά και τις απαραίτητες δοκιμές, ενώ οι καιρικές συνθήκες προκάλεσαν επιπλέον καθυστερήσεις. Η μεταγενέστερη ανακοίνωση του Δήμου ότι το νερό είναι πλέον κατάλληλο προς πόση έδωσε μια πρώτη εικόνα εξόδου από την κρίση σε τεχνικό επίπεδο.
Ωστόσο, η ουσία της υπόθεσης δεν εξαντλείται στην επαναφορά της ροής. Παραμένουν ανοιχτά τα ερωτήματα για την πραγματική κατάσταση του νερού κατά τη διάρκεια των μηνών της κρίσης, για την πληρότητα της ενημέρωσης προς τους πολίτες, για τη νομιμότητα και την παρακολούθηση των γεωτρήσεων, για την ανθεκτικότητα του ίδιου του έργου και για το ποιος φέρει την ευθύνη αν αποδειχθεί ότι ένα ολόκληρο νησί έμεινε εκτεθειμένο χωρίς επαρκή προστασία. Η Αίγινα μπορεί να επανυδροδοτείται, αλλά η κρίση εμπιστοσύνης που άφησε πίσω της παραμένει ανοιχτή.
Οι πολίτες αντιδρούν
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γρηγόρης Μαλτέζος, Ενεργειολόγος-Μηχανικός και κάτοικος Αίγινας, καταθέτει μέσω του Newsbomb μια ολοκληρωμένη τεχνοκρατική ανάλυση, μεταφέροντας το βίωμα της τοπικής κοινωνίας από τη σκοπιά του ειδικού.
«Ως κάτοικος βιώνω την επικίνδυνη υποβάθμιση της υδροδότησης. Ως μηχανικός, αρνούμαι να σιωπώ απέναντι στην απουσία σχεδιασμού και τη διοικητική ανεπάρκεια που μας οδήγησαν στο αδιέξοδο», αναφέρει χαρακτηριστικά, αποδίδοντας τα αίτια της κρίσης σε συγκεκριμένες διοικητικές επιλογές:
- Ανοχύρωτος Υποθαλάσσιος Αγωγός: Ένα έργο πνοής έχει μετατραπεί σε ευάλωτη υποδομή που καταρρέει συστηματικά, αποδεικνύοντας πλήρη απουσία προληπτικής συντήρησης και συστημάτων περιμετρικής προστασίας.
- Δίκτυο - «Σουρωτήρι» (Απώλειες 45%): Ενώ προσπαθούμε να φέρουμε νερό, χάνουμε σχεδόν το μισό σε ένα απαρχαιωμένο δίκτυο (με τμήματα αμιάντου), πετώντας κυριολεκτικά εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ στο υπέδαφος.
- «Πυροσβεστική» Διαχείριση αντί Στρατηγικής: Η Διοίκηση τρέχει πίσω από τα προβλήματα με πρόχειρες λύσεις. Ακόμα και τα 5,8 εκατ. ευρώ που επενδύθηκαν στην τηλεμετρία μένουν αναξιοποίητα, λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού.
Η κριτική του κ. Μαλτέζου δεν παραμένει, ωστόσο, μόνο στη διάγνωση της αποτυχίας. Καταθέτει ένα ρεαλιστικό, τεχνοκρατικό πλαίσιο πέντε προτάσεων για βιώσιμη διέξοδο, όπως αναφέρει:
- Άμεση Εποπτεία Αγωγού & Ψηφιακό Κέντρο Ελέγχου: Πλήρης λειτουργία της τηλεμετρίας, εγκατάσταση αισθητήρων και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης (πλωτές σημαδούρες, ραντάρ), με στελέχωση του κέντρου για τον εντοπισμό κινδύνου πριν την αστοχία.
- Ανακατασκευή Δικτύου & Ομάδα Άμεσης Επέμβασης: Σταδιακή αντικατάσταση των προβληματικών δικτύων και συγκρότηση μόνιμου τεχνικού συνεργείου για άμεση αποκατάσταση διαρροών. Κάθε ευρώ εδώ αποσβένεται τάχιστα.
- Υδατική Αυτονομία με Αφαλάτωση (μέσω ΑΠΕ): Ο αγωγός δεν αρκεί. Απαιτούνται μονάδες αφαλάτωσης, τροφοδοτούμενες αποκλειστικά από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (π.χ. μέσω Ενεργειακών Κοινοτήτων), για να εξασφαλιστεί ανθεκτικότητα και χαμηλό λειτουργικό κόστος.
- Ολοκληρωμένος Σχεδιασμός Παράλληλων Δικτύων: Είναι επιτακτική η εκπόνηση συνολικών μελετών για τρία διακριτά δίκτυα: Αποχέτευσης, Γκρίζων Νερών (επεξεργασία/επαναχρησιμοποίηση) και Άρδευσης. Η κυκλική διαχείριση είναι μονόδρομος για να σταματήσει η κατασπατάληση πόσιμου νερού σε δευτερεύουσες χρήσεις.
- Υδρογεωλογική Μελέτη & Ταμιευτήρες Ομβρίων: Άμεση εκπόνηση και εφαρμογή μελέτης για μικροφράγματα και λιμνοδεξαμενές. Η συγκράτηση του βρόχινου νερού θα εμπλουτίσει τον υδροφόρο ορίζοντα, διασφαλίζοντας ότι αυτός ο πολύτιμος πόρος δεν θα καταλήγει ανεκμετάλλευτος στη θάλασσα.
Η κρίση του νερού στην Αίγινα μπορεί τεχνικά να βαίνει προς εκτόνωση, αλλά το ζήτημα της εμπιστοσύνης παραμένει ανοιχτό. Ο Γρηγόρης Μαλτέζος το συνοψίζει με νόημα: «Οι δικαιολογίες στέρεψαν, όπως ακριβώς και οι βρύσες μας. Η Αίγινα δεν αντέχει άλλη δίψα ούτε εκπτώσεις στη δημόσια υγεία. Τεχνικές λύσεις υπάρχουν, αρκεί η Διοίκηση να θέσει την ασφάλεια των υποδομών πάνω από την πολιτική της επιβίωση».
