Αγροτικός τομέας: 188 νεκροί από το 2022 - Οι καταπλακώσεις από τρακτέρ στο επίκεντρο
Από το 2022 έως σήμερα έχουν καταγραφεί 188 θάνατοι στον αγροτικό κλάδο, με τα περιστατικά από ανατροπές και καταπλακώσεις με τρακτέρ να αποτελούν τη βασικότερη αιτία το 2026
Snapshot
- Από το 2022 έως το 2026 έχουν καταγραφεί 188 θάνατοι στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα, με το 2026 να παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό καταπλακώσεων από τρακτέρ.
- Το 2026, από τους 26 θανάτους, οι 19 οφείλονται σε ανατροπή ή καταπλάκωση από τρακτέρ, αναδεικνύοντας την ανάγκη για αυστηρότερα μέτρα ασφάλειας και αναβάθμιση του εξοπλισμού.
- Υπάρχει δυσκολία στην ακριβή καταγραφή των αγροτικών ατυχημάτων, καθώς πολλές ανατροπές τρακτέρ καταχωρούνται ως τροχαία αντί για εργατικά ατυχήματα.
- Παρατάθηκε έως το τέλος του 2026 η προθεσμία για την τοποθέτηση εγκεκριμένων διατάξεων προστασίας σε παλαιά τρακτέρ, με στόχο τη μείωση των θανατηφόρων ατυχημάτων.
- Η ΟΣΕΤΕΕ τονίζει την ανάγκη για συστηματική καταγραφή, εκπαίδευση αγροτών και τεχνική αναβάθμιση του εξοπλισμού, καθώς και για συνεργασία Πολιτείας και φορέων για την πρόληψη ατυχημάτων.
Συνολικά 188 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε περιστατικά που συνδέονται με την αγροτική εργασία από το 2022 έως και τις μέχρι σήμερα καταγεγραμμένες περιπτώσεις του 2026, σύμφωνα με έρευνα της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ).
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα για το 2026, καθώς από τους 26 θανάτους που έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής, οι 19 προκλήθηκαν από καταπλάκωση λόγω ανατροπής ή άλλου περιστατικού με τρακτέρ. Το στοιχείο αυτό επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για αυστηρότερα μέτρα πρόληψης και μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια του αγροτικού μηχανολογικού εξοπλισμού.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, γραμματέας Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της ΓΣΕΕ και πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, Ανδρέας Στοϊμενίδης, μιλώντας στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, χαρακτήρισε τις απώλειες ανθρώπινων ζωών στον αγροτικό χώρο ένα ζήτημα που μέχρι σήμερα δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς στην Ελλάδα.
Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας έχει ως στόχο να καταγράψει με συστηματικό τρόπο ένα πρόβλημα για το οποίο μέχρι σήμερα δεν υπήρχε ολοκληρωμένη εικόνα.
Η πορεία των θανάτων από το 2022
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το 2022 καταγράφηκαν 32 θάνατοι στον αγροτικό κλάδο, ενώ το 2023 ο αριθμός αυξήθηκε στους 44. Το 2024 καταγράφηκαν 38 περιστατικά και το 2025 συνολικά 48 θάνατοι.
Για το 2026, η μέχρι τώρα καταγραφή κάνει λόγο για 26 απώλειες ανθρώπινων ζωών. Από αυτές, οι 19 συνδέονται με καταπλακώσεις από τρακτέρ, ποσοστό που προσεγγίζει τα τρία τέταρτα του συνόλου.
Τα υπόλοιπα επτά περιστατικά αφορούν διαφορετικές κατηγορίες. Τρεις από τους νεκρούς ήταν αγρότες ή εργάτες γης, ένας ήταν δασεργάτης και ένας κτηνοτρόφος, ενώ στην ίδια καταγραφή περιλαμβάνονται ακόμη ένα περιστατικό που σχετίζεται με φρέζα και μία αυτοκτονία. Επομένως, τα στοιχεία δεν αφορούν αποκλειστικά ατυχήματα που προκαλούνται από γεωργικά μηχανήματα, αλλά ένα ευρύτερο φάσμα περιστατικών που συνδέονται με τον αγροτικό χώρο.
Σε ό,τι αφορά τη γεωγραφική κατανομή, η Θεσσαλία και η Κρήτη εμφανίζονται, σύμφωνα με τον κ. Στοϊμενίδη, μεταξύ των περιοχών όπου καταγράφονται τα περισσότερα περιστατικά. Ωστόσο, για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία και ανάλυση των δεδομένων.
Δυσκολία στην καταγραφή των περιστατικών
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται είναι ο τρόπος με τον οποίο καταγράφονται τα δυστυχήματα με τρακτέρ. Οι ανατροπές γεωργικών ελκυστήρων συχνά καταχωρίζονται ως τροχαία ατυχήματα, γεγονός που μπορεί να δυσκολεύει την αναγνώρισή τους ως εργατικών περιστατικών και, κατ’ επέκταση, τη διερεύνηση των πραγματικών αιτιών.
Η διαφορετική μεθοδολογία καταγραφής φαίνεται και από τα στοιχεία για το 2023. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Eurostat αποδίδει στον αγροτικό τομέα το 12% των εργατικών δυστυχημάτων, ενώ στην Ελλάδα τα αντίστοιχα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ περιορίζουν το ποσοστό περίπου στο 2,5%.
Η απόκλιση αυτή, σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕΕ, καταδεικνύει την ανάγκη για πιο ολοκληρωμένη και ενιαία καταγραφή των περιστατικών, ώστε να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για το μέγεθος του προβλήματος.
Ο εξοπλισμός στο επίκεντρο της πρόληψης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην κατάσταση και την ασφάλεια των γεωργικών μηχανημάτων. Η εργασία με τρακτέρ σε επικλινή εδάφη, η μεταφορά φορτίων που δεν είναι σωστά κατανεμημένα και η χρήση παλαιών μηχανημάτων χωρίς σύγχρονα συστήματα προστασίας μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρού ατυχήματος.
Σε περίπτωση ανατροπής ενός τρακτέρ, η ύπαρξη κατάλληλης προστατευτικής κατασκευής μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την αποφυγή ενός θανατηφόρου τραυματισμού.
Για τον λόγο αυτό, ο κ. Στοϊμενίδης υποστηρίζει ότι απαιτούνται μέτρα τα οποία θα επιτρέψουν στους παραγωγούς να αποκτήσουν πρόσβαση σε ασφαλέστερο εξοπλισμό. Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνονται είναι η οικονομική ενίσχυση για την αγορά σύγχρονων τρακτέρ, αλλά και η δημιουργία ενός σαφούς πλαισίου για την αναβάθμιση παλαιότερων μηχανημάτων.
Η δεύτερη κατεύθυνση αφορά τη μετασκευή και πιστοποίηση των παλαιών τρακτέρ, ώστε να μπορούν να εξοπλιστούν με τα απαραίτητα μέσα προστασίας και να πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές ασφαλείας.
Παράταση έως το τέλος του 2026 για τις διατάξεις προστασίας
Σημαντική είναι και η σχετική πρόβλεψη που περιλαμβάνεται στο ΦΕΚ Β΄ 1734/27.03.2026. Με βάση τη ρύθμιση, έχει παραταθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 η προθεσμία για την τοποθέτηση διάταξης προστασίας έναντι ανατροπής σε γεωργικούς ελκυστήρες που είχαν ταξινομηθεί ή απογραφεί πριν από τις 21 Μαΐου 1998.
Η προστατευτική διάταξη δεν μπορεί να είναι οποιαδήποτε αυτοσχέδια κατασκευή. Θα πρέπει να πρόκειται για εγκεκριμένο τύπο, ώστε να παρέχει την απαιτούμενη προστασία σε περίπτωση ανατροπής.
Οι ιδιοκτήτες των τρακτέρ που υπάγονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση οφείλουν να προχωρήσουν στην απαραίτητη τοποθέτηση μέχρι την εκπνοή της προθεσμίας. Μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2026, τρακτέρ που δεν διαθέτουν την προβλεπόμενη εγκεκριμένη διάταξη προστασίας δεν θα μπορούν να κυκλοφορούν.
Όπως επισημαίνεται, εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζει κάθε παραγωγός ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει, σε ποιον φορέα ή τεχνικό μπορεί να απευθυνθεί, ποιες αλλαγές απαιτούνται στο μηχάνημά του και με ποιον τρόπο θα πιστοποιηθεί ότι η μετασκευή πληροί τις προδιαγραφές ασφαλείας.
Η τεχνική αναβάθμιση του εξοπλισμού θα μπορούσε, παράλληλα, να συνδυαστεί με ενημερωτικές δράσεις και εκπαίδευση των αγροτών, αλλά και με πιο οργανωμένη καταγραφή και διερεύνηση των ατυχημάτων.
Δεν είναι μόνο οι θάνατοι – Οι επαγγελματικοί κίνδυνοι στην αγροτική εργασία
Η προστασία των εργαζομένων στον αγροτικό τομέα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τα θανατηφόρα δυστυχήματα. Υπάρχει ένα ευρύτερο φάσμα κινδύνων που σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας και μπορούν να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την υγεία των εργαζομένων.
Όπως αναφέρει ο κ. Στοϊμενίδης, οι αγρότες και οι εργαζόμενοι στον πρωτογενή τομέα μπορεί να έρχονται σε επαφή με βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία με ζώα, αλλά και με χημικές ουσίες κατά τη χρήση φυτοφαρμάκων. Παράλληλα, η έκθεση στη σκόνη αποτελεί έναν ακόμη επαγγελματικό κίνδυνο.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης η θερμική καταπόνηση και η παρατεταμένη παραμονή κάτω από τον ήλιο. Οι συνθήκες αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της κλιματικής κρίσης, καθώς η αυξημένη θερμοκρασία και η μεγαλύτερη διάρκεια έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία συνδέονται και με αυξημένους κινδύνους για την υγεία, μεταξύ άλλων και για την εμφάνιση επαγγελματικού καρκίνου του δέρματος.
Υπάρχουν λύσεις και καλές πρακτικές
Παρά την έκταση των προβλημάτων, υπάρχουν ήδη διαθέσιμα εργαλεία και παραδείγματα που μπορούν να αξιοποιηθούν. Όπως σημειώνει ο κ. Στοϊμενίδης, σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν δημιουργηθεί οδηγοί, κατευθυντήριες οδηγίες και πρακτικές που μπορούν να εφαρμοστούν για τη βελτίωση της ασφάλειας στον αγροτικό χώρο.
Χώρες όπως η Κύπρος και η Γαλλία έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την καταγραφή και αντιμετώπιση των ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών που σχετίζονται με τον αγροτικό τομέα.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕΕ, είναι η διαθέσιμη γνώση να περάσει στην πράξη. Μέσα από τη συνεργασία της Πολιτείας, των αρμόδιων φορέων και των ίδιων των παραγωγών, μπορούν να σχεδιαστούν συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης και να εφαρμοστούν στην καθημερινή αγροτική εργασία.
Η συστηματική καταγραφή των περιστατικών, η εκπαίδευση των αγροτών, η αναβάθμιση του μηχανολογικού εξοπλισμού και η ενίσχυση των μέτρων προστασίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, ώστε να περιοριστούν οι ανθρώπινες απώλειες και να γίνει η εργασία στον αγροτικό τομέα ασφαλέστερη.
