Grand Theft Auto: Πώς το δημοφιλές βιντεοπαιχνίδι μπορεί να σώσει ζωές στους πραγματικούς δρόμους
Η σκοτεινή και γεμάτη παρανομία ατμόσφαιρα του Grand Theft Auto δεν είναι το πρώτο περιβάλλον στο οποίο θα περίμενε κανείς να έχουν ιδιαίτερη σημασία οι κανόνες οδικής κυκλοφορίας
Snapshot
- Ερευνητές χρησιμοποιούν το Grand Theft Auto ως προσομοιωτή για τη δοκιμή τεχνολογιών οδικής ασφάλειας και την εκπαίδευση αυτόνομων οχημάτων.
- Συσκευές προειδοποίησης για ποδηλάτες δοκιμάζονται μέσα στο GTA V, προσφέροντας ασφαλέστερη κίνηση χωρίς κίνδυνο για τους χρήστες.
- Η καταγραφή της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε επικίνδυνες καταστάσεις μέσω του παιχνιδιού βοηθά στον σχεδιασμό ασφαλέστερων δρόμων και μέτρων οδικής ασφάλειας.
- Αλγόριθμοι ηθικής λήψης αποφάσεων για αυτόνομα οχήματα δοκιμάζονται στο GTA V, μειώνοντας πιθανά ανθρώπινα θύματα κατά 24%.
- Το επερχόμενο GTA VI αναμένεται να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές έρευνες, υπό την προϋπόθεση συνεργασίας με την εταιρεία Rockstar Games.
Οι συγκρούσεις, οι καταδιώξεις και οι επικίνδυνοι ελιγμοί στους φανταστικούς δρόμους του Grand Theft Auto αποτελούν μέρος της διασκέδασης για εκατομμύρια παίκτες. Ωστόσο, οι επιστήμονες έχουν βρει έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο να αξιοποιήσουν το δημοφιλές βιντεοπαιχνίδι: να κάνουν τους πραγματικούς δρόμους ασφαλέστερους.
Η σκοτεινή και γεμάτη παρανομία ατμόσφαιρα του Grand Theft Auto δεν είναι το πρώτο περιβάλλον στο οποίο θα περίμενε κανείς να έχουν ιδιαίτερη σημασία οι κανόνες οδικής κυκλοφορίας.
Η εξαιρετικά επιτυχημένη σειρά βιντεοπαιχνιδιών βασίζεται στην ιδέα ότι οι παίκτες κινούνται ανεξέλεγκτα σε τεράστιες πόλεις, οδηγώντας κλεμμένα οχήματα. Καταδιώξεις με την αστυνομία σε υψηλές ταχύτητες, πλαγιολισθήσεις, περιστροφές και συγκρούσεις αποτελούν μέρος της δράσης. Οι παίκτες μπορούν ακόμη και να παρασύρουν πεζούς, εάν το επιθυμούν.
Επομένως, προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το κυκλοφοριακό χάος του παιχνιδιού αξιοποιείται πλέον για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στον πραγματικό κόσμο.
Από τη δοκιμή τεχνολογιών προστασίας των ποδηλατών μέχρι την εκπαίδευση αυτόνομων οχημάτων ώστε να αποφεύγουν τους κινδύνους στον δρόμο, ερευνητές χρησιμοποιούν τα παιχνίδια Grand Theft Auto για τη διεξαγωγή πειραμάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν τα τροχαία ατυχήματα και τους τραυματισμούς.
«Θέλαμε έναν τρόπο να δοκιμάσουμε φορετές συσκευές και άλλες νέες ψηφιακές τεχνολογίες για την οδική ασφάλεια, σε συνθήκες που θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνο να αναπαραχθούν σε έναν πραγματικό δρόμο», εξηγεί η Μιλένα Γιέγκερ, μηχανικός και ερευνήτρια Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Όσναμπρικ στη Γερμανία.
Τα ρεαλιστικά μοντέλα φυσικής που χρησιμοποιούνται στα νεότερα παιχνίδια της σειράς Grand Theft Auto, σε συνδυασμό με τη μεγάλη ποικιλία οδικών συνθηκών, καιρικών φαινομένων και κυκλοφοριακής κίνησης, προσφέρουν στους επιστήμονες ένα έτοιμο και οικονομικό περιβάλλον δοκιμών. Μάλιστα, επιτρέπουν την πραγματοποίηση αρχικών πειραμάτων που ακόμη και οι πιο εξελιγμένοι προσομοιωτές οδήγησης δυσκολεύονται να αναπαραγάγουν.
«Ένα τόσο ολοκληρωμένο προϊόν, με προϋπολογισμό από 200 εκατομμύρια έως ένα δισεκατομμύριο ευρώ, βρίσκεται πολύ μπροστά από έναν συνηθισμένο προσομοιωτή», επισημαίνει ο Πάβλο Μπαζιλίνσκι, μηχανικός με ειδίκευση στους ανθρώπινους παράγοντες στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Αϊντχόφεν στην Ολλανδία.
Ο ίδιος έχει χρησιμοποιήσει το Grand Theft Auto V (GTA V) για να μελετήσει πού στρέφουν το βλέμμα τους οι χρήστες του οδικού δικτύου σε διαφορετικές επικίνδυνες κυκλοφοριακές συνθήκες, με στόχο να συμβάλει στον σχεδιασμό ασφαλέστερων δρόμων στο μέλλον.
Η «έκτη αίσθηση» των ποδηλατών
Η Γιέγκερ και οι συνεργάτες της στράφηκαν στα παιχνίδια GTA κατά την ανάπτυξη συσκευών που προειδοποιούν ποδηλάτες και πεζούς για πιθανούς κινδύνους όταν κινούνται σε δρόμους με αυξημένη κυκλοφορία.
Μία από τις συσκευές προσαρμόζεται στο τιμόνι του ποδηλάτου και αρχίζει να δονείται με ολοένα μεγαλύτερη ένταση όταν ένα όχημα πλησιάζει από πίσω, προειδοποιώντας τον ποδηλάτη. Μια άλλη εκδοχή είναι ένα γιλέκο με σύστημα δόνησης, το οποίο προσφέρει στον χρήστη μια επιπλέον «έκτη αίσθηση» για τα οχήματα που πλησιάζουν.
Η δοκιμή τέτοιων τεχνολογιών σε πραγματικούς δρόμους, ωστόσο, είναι δύσκολη, καθώς θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τους εθελοντές που συμμετέχουν στα πειράματα.
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε, όμως, ότι μπορούσε να προσθέσει στο GTA V ένα τροποποιημένο λογισμικό, γνωστό ως «mod», το οποίο θα επέτρεπε τον έλεγχο του σημείου από το οποίο ξεκινά ο παίκτης, καθώς και του σεναρίου που αναπαράγεται κάθε φορά.
«Επειδή το GTA V δεν επιβάλλει στους παίκτες την τήρηση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, μπορούμε ουσιαστικά να αναπαραγάγουμε σκόπιμα σχεδόν οποιαδήποτε κυκλοφοριακή κατάσταση», αναφέρει ο Γιούλιους Σένινγκ, καθηγητής Μηχανικής και Πληροφορικής, ο οποίος συντόνισε την έρευνα στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Όσναμπρικ.
Οι επιστήμονες τοποθέτησαν ένα ποδήλατο στο εργαστήριό τους, μπροστά από μια οθόνη στην οποία προβαλλόταν το GTA V. Πίσω από τους εθελοντές υπήρχε ακόμη μία οθόνη, η οποία εμφάνιζε την εικόνα από το πίσω μέρος του ποδηλάτου, όταν εκείνοι γύριζαν το κεφάλι τους για να ελέγξουν την κυκλοφορία.
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να «ποδηλατήσουν» σε ένα τμήμα δρόμου της φανταστικής πόλης Λος Σάντος, όπου μεγάλος αριθμός φορτηγών περνούσε με μεγάλη ταχύτητα δίπλα τους.
Και οι δύο συσκευές αποδείχθηκαν αποτελεσματικές στην προειδοποίηση των ποδηλατών για οχήματα που πλησίαζαν και ενδεχόμενους κινδύνους. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί σε εμπορικά προϊόντα.
Πώς αντιδρούν οι άνθρωποι στους κινδύνους
Σε πολλά τροχαία ατυχήματα, η βασική αιτία δεν είναι κάποια τεχνολογική αστοχία, αλλά η ανθρώπινη συμπεριφορά. Επομένως, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αντιδρούν οι άνθρωποι σε δυνητικά επικίνδυνες καταστάσεις αποτελεί βασικό στοιχείο για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας.
Ο Μπαζιλίνσκι και οι συνεργάτες του αναζητούσαν έναν τρόπο να καταγράψουν τις αντιδράσεις των ποδηλατών απέναντι στους κινδύνους που συναντούν σε μια πολυσύχναστη πόλη.
Συνδέοντας τεχνολογία παρακολούθησης της κίνησης των ματιών με το GTA V, κατάφεραν να καταγράφουν με ακρίβεια σε ποια σημεία κοιτούσαν οι εθελοντές καθώς πλησίαζαν επικίνδυνες καταστάσεις μέσα στο παιχνίδι.
Τα σενάρια περιλάμβαναν ένα αυτοκίνητο που έβγαινε από μια θέση στάθμευσης, μια πόρτα οχήματος που άνοιγε ξαφνικά ή μια πολυσύχναστη διασταύρωση.
«Στόχος ήταν να μελετήσουμε την ανθρώπινη συμπεριφορά, ώστε τα ευρήματα να συμβάλουν στον σχεδιασμό των μελλοντικών συστημάτων μετακίνησης και στη διαμόρφωση πολιτικών», εξηγεί ο Μπαζιλίνσκι.
Όπως επισημαίνει, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη διαμόρφωση των δρόμων, με απώτερο σκοπό τη μείωση των θανατηφόρων τροχαίων και των τραυματισμών.
Εκπαίδευση αυτόνομων οχημάτων
Η ευρύτερη, ωστόσο, αξιοποίηση των παιχνιδιών Grand Theft Auto στην έρευνα για την οδική ασφάλεια αφορά την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε τα αυτόνομα οχήματα να κινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Στο Κορεατικό Ινστιτούτο Προηγμένης Επιστήμης και Τεχνολογίας, στην πόλη Νταετζόν της Νότιας Κορέας, μηχανικοί χρησιμοποίησαν το GTA V για να δημιουργήσουν μια τεράστια βάση δεδομένων με εικονικά τροχαία ατυχήματα και άλλες επικίνδυνες καταστάσεις.
Στη συνέχεια, αξιοποίησαν αυτά τα δεδομένα για να εκπαιδεύσουν αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αναγνωρίζουν επικίνδυνα οχήματα στον δρόμο και να μαθαίνουν πώς να τα αποφεύγουν.
Αρκετές ακόμη ερευνητικές ομάδες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν τα παιχνίδια της σειράς GTA για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο τα αυτόνομα οχήματα να μπορούν να κινούνται σε πολυσύχναστους αστικούς δρόμους χωρίς να προκαλούν συγκρούσεις.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρόκληση για τα αυτοκινούμενα οχήματα δεν είναι απλώς να αποφεύγουν τις συγκρούσεις, αλλά να παίρνουν αποφάσεις σε καταστάσεις όπου καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο εξίσου επικίνδυνες εκδοχές.
Για παράδειγμα, θα πρέπει ένα αυτόνομο όχημα να στρίψει απότομα προς το πεζοδρόμιο για να αποφύγει μια μοτοσικλέτα στην οποία επιβαίνουν δύο άνθρωποι, διακινδυνεύοντας όμως να παρασύρει μια ηλικιωμένη γυναίκα που περπατά εκεί; Ή θα πρέπει να συγκρουστεί με τη μοτοσικλέτα, θέτοντας σε κίνδυνο τους επιβάτες και των δύο οχημάτων;
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Ανατολικού Μίσιγκαν στις ΗΠΑ επιχείρησαν να αντιμετωπίσουν ακριβώς αυτού του είδους τα διλήμματα, δοκιμάζοντας έναν αλγόριθμο ηθικής λήψης αποφάσεων για αυτόνομα οχήματα.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν εννέα διαφορετικά επικίνδυνα σενάρια μέσα στο GTA V για να αξιολογήσουν τη λειτουργία του. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο αλγόριθμος μπορούσε να περιορίσει κατά περίπου 24% τις πιθανές απώλειες ανθρώπινων ζωών, λαμβάνοντας υπόψη τις ηθικές διαστάσεις κάθε απόφασης.
Πρόκειται, ωστόσο, για ένα πεδίο έρευνας που εξακολουθεί να προκαλεί αντιπαραθέσεις, καθώς εγείρει δύσκολα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αποφασίζουν τα αυτόνομα οχήματα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Με το νεότερο παιχνίδι της σειράς, το GTA VI, να αναμένεται να κυκλοφορήσει στις 19 Νοεμβρίου 2026, οι ερευνητές ήδη εξετάζουν τις δυνατότητες αξιοποίησης του νέου εικονικού κόσμου στα πειράματά τους.
Για να το πετύχουν, ωστόσο, θα χρειαστούν την άδεια της Rockstar Games, της εταιρείας που δημιουργεί τα παιχνίδια.
«Οι δυνατότητές του ως ερευνητικού εργαλείου παραμένουν τεράστιες», αναφέρει ο Ρομέν Ντελγκράνζ, ο οποίος είχε χρησιμοποιήσει το παιχνίδι για έρευνα σχετικά με τις τεχνικές ανθρώπινης πλοήγησης, όταν εργαζόταν στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας και Εργονομίας στο Παρίσι.
