Παρασκευή και 13: Οι τραγωδίες που σημάδεψαν την πιο «γρουσούζικη» ημέρα
Από τη συντριβή της πτήσης 571 στις Άνδεις το 1972 μέχρι το ναυάγιο του Costa Concordia το 2012 και τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015 - Tρία ιστορικά γεγονότα που συνδέονται με την «ημερομηνία της κακοτυχίας»
Snapshot
- Στις 13 Ιανουαρίου 2012, το κρουαζιερόπλοιο Costa Concordia προσέκρουσε σε βράχια κοντά στο ιταλικό νησί Τζίλιο, με αποτέλεσμα 32 νεκρούς και την καταδίκη του καπετάνιου για εγκατάλειψη πλοίου.
- Στις 13 Οκτωβρίου 1972, αεροσκάφος με 45 επιβαίνοντες συνετρίβη στις Άνδεις, όπου 16 επιζώντες παρέμειναν εγκλωβισμένοι για 72 ημέρες, καταφεύγοντας στην κανιβαλιστική επιβίωση.
- Στις 13 Νοεμβρίου 2015, το Παρίσι δέχτηκε συντονισμένες τρομοκρατικές επιθέσεις που προκάλεσαν 130-132 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, με την ευθύνη να αναλαμβάνει το Ισλαμικό Κράτος.
- Οι τρεις τραγωδίες που συνέβησαν σε Παρασκευή και 13 συνδέονται με ανθρώπινα λάθη και συγκεκριμένες συνθήκες, όχι με δεισιδαιμονίες ή «κατάρες».
- Η ημερομηνία Παρασκευή και 13 έχει αποκτήσει συμβολική διάσταση παγκοσμίως, αλλά η ιστορία των γεγονότων αποδεικνύει ότι οι αιτίες είναι πρακτικές και όχι μεταφυσικές.
Ήταν Παρασκευή και 13 Ιανουαρίου του 2012 όταν ένα από τα μεγαλύτερα κρουαζιερόπλοια της Ευρώπης προσέκρουσε σε βράχια στα ανοιχτά της Ιταλίας. Σχεδόν σαράντα χρόνια νωρίτερα, επίσης Παρασκευή και 13, ένα αεροσκάφος με 45 επιβαίνοντες συνετρίβη στις χιονισμένες Άνδεις, αφήνοντας τους επιζώντες εγκλωβισμένους σε ένα από τα πιο αφιλόξενα περιβάλλοντα του πλανήτη. Και στις 13 Νοεμβρίου 2015, πάλι ημέρα Παρασκευή, το Παρίσι βυθίστηκε στον τρόμο από μια σειρά συντονισμένων τρομοκρατικών επιθέσεων.
Τρεις διαφορετικές εποχές. Τρεις διαφορετικές τραγωδίες. Μία ημερομηνία που για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο είναι ήδη συνδεδεμένη με την κακοτυχία.
Η Παρασκευή και 13 έχει αποκτήσει εδώ και δεκαετίες μια σχεδόν μυθική διάσταση. Για κάποιους είναι απλώς μια ημερομηνία, για άλλους μια ημέρα που καλό είναι να αποφεύγουν τις σημαντικές αποφάσεις, τα ταξίδια ή τις ριψοκίνδυνες δραστηριότητες.
Η ιστορία, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνει την ύπαρξη κάποιας «κατάρας». Οι τραγωδίες που συνέβησαν αυτή την ημέρα είχαν συγκεκριμένα αίτια, ανθρώπινες ευθύνες ή συνθήκες που μπορούν να εξηγηθούν.
Αυτό δεν κάνει τις ιστορίες τους λιγότερο συγκλονιστικές. Με αφορμή την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026, επιστρέφουμε σε τρία γεγονότα που άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στη σύγχρονη ιστορία.
Costa Concordia: Η νύχτα που ένα πλωτό παλάτι μετατράπηκε σε παγίδα θανάτου
Το βράδυ της 13ης Ιανουαρίου 2012, περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι βρίσκονταν στο πολυτελές κρουαζιερόπλοιο Costa Concordia, απολαμβάνοντας τις πρώτες ώρες ενός ταξιδιού στη Μεσόγειο.
Στα εστιατόρια του πλοίου σερβιριζόταν το δείπνο, οι επιβάτες περπατούσαν στους διαδρόμους και στους κοινόχρηστους χώρους, ενώ τίποτα δεν προμήνυε ότι μέσα σε λίγη ώρα το τεράστιο πλοίο θα μετατρεπόταν σε σκηνικό χάους.
Λίγο μετά τις 21:40, το Costa Concordia προσέκρουσε σε βραχώδη σχηματισμό κοντά στο ιταλικό νησί Τζίλιο.
Η πρόσκρουση προκάλεσε μεγάλο ρήγμα στο κύτος, επιτρέποντας στο νερό να εισχωρήσει στο εσωτερικό του. Σύντομα το πλοίο άρχισε να παίρνει επικίνδυνη κλίση.
Οι επιβάτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που μέχρι τότε έμοιαζε αδιανόητη: ένα σύγχρονο, υπερπολυτελές κρουαζιερόπλοιο κινδύνευε να βυθιστεί σε μικρή απόσταση από την ακτή.
Ακολούθησαν σκηνές πανικού. Άνθρωποι προσπαθούσαν να φτάσουν στις σωσίβιες λέμβους, οικογένειες αναζητούσαν τα μέλη τους και μέλη του πληρώματος επιχειρούσαν να οργανώσουν την απομάκρυνση των επιβατών.
Καθώς η κλίση του πλοίου μεγάλωνε, η εκκένωση γινόταν όλο και πιο δύσκολη. Ο τελικός απολογισμός ήταν 32 νεκροί.
Ο καπετάνιος που εγκατέλειψε το πλοίο
Η τραγωδία συνδέθηκε με το όνομα του καπετάνιου Φραντσέσκο Σκετίνο.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι το κρουαζιερόπλοιο είχε πλησιάσει υπερβολικά κοντά στις ακτές του Τζίλιο, πραγματοποιώντας έναν επικίνδυνο ελιγμό.
Ο Σκετίνο δέχθηκε σφοδρή κριτική για τον χειρισμό της κατάστασης και ιδιαίτερα για το γεγονός ότι εγκατέλειψε το πλοίο ενώ εξακολουθούσαν να βρίσκονται επιβάτες σε αυτό.
Η εικόνα του Costa Concordia να κείτεται σχεδόν στο πλάι, λίγα μέτρα από το νησί, έκανε τον γύρο του κόσμου.
Το 2015, ο πρώην καπετάνιος καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 16 ετών και ενός μήνα για αδικήματα που συνδέονταν με το ναυάγιο και την εγκατάλειψη του πλοίου. Η καταδίκη επικυρώθηκε οριστικά το 2017.
Το ναυάγιο αποτελεί μέχρι σήμερα μία από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις στις οποίες μια ακολουθία ανθρώπινων αποφάσεων, σφαλμάτων και καθυστερήσεων οδήγησε σε μια μεγάλη τραγωδία.
Η ημερομηνία ήταν Παρασκευή και 13. Η αιτία, όμως, δεν είχε καμία σχέση με τη δεισιδαιμονία.
Η τραγωδία των Άνδεων: Οι 72 ημέρες που οι επιζώντες πάλεψαν με τον θάνατο
Στις 13 Οκτωβρίου 1972, ένα αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας της Ουρουγουάης πετούσε πάνω από τις Άνδεις, μεταφέροντας μια ομάδα νεαρών παικτών ράγκμπι, συγγενείς και φίλους τους.
Συνολικά, 45 άνθρωποι επέβαιναν στην πτήση 571, η οποία είχε προορισμό το Σαντιάγο της Χιλής.
Το ταξίδι, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Κατά τη διάρκεια της πτήσης, μέσα σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, το αεροσκάφος άρχισε να χάνει ύψος νωρίτερα από όσο έπρεπε.
Λίγο αργότερα προσέκρουσε στις βουνοκορφές και συνετρίβη σε μια απομονωμένη, χιονισμένη περιοχή των Άνδεων.
Μέρος του αεροσκάφους καταστράφηκε, ενώ αρκετοί επιβαίνοντες σκοτώθηκαν ακαριαία.
Όσοι επέζησαν βρέθηκαν παγιδευμένοι σε υψόμετρο χιλιάδων μέτρων, χωρίς κατάλληλο εξοπλισμό για το πολικό ψύχος, με ελάχιστα τρόφιμα και χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας με τον έξω κόσμο.
Οι διασωστικές επιχειρήσεις ξεκίνησαν, όμως οι Αρχές δεν μπορούσαν να εντοπίσουν το σημείο της συντριβής.
Τελικά, οι έρευνες διακόπηκαν, καθώς οι πιθανότητες να έχει επιζήσει κάποιος θεωρούνταν εξαιρετικά περιορισμένες.
Η πιο σκληρή απόφαση για την επιβίωσή τους
Για τους ανθρώπους που είχαν απομείνει ζωντανοί, οι ημέρες περνούσαν με αργό και βασανιστικό τρόπο.
Το κρύο ήταν αδυσώπητο. Οι τροφές είχαν εξαντληθεί. Το χιόνι και τα συντρίμμια του αεροσκάφους αποτελούσαν το μοναδικό καταφύγιό τους.
Και ενώ προσπαθούσαν να αντέξουν τις συνθήκες, μια χιονοστιβάδα έθαψε μέρος του πρόχειρου καταυλισμού τους, προκαλώντας νέες απώλειες.
Αντιμέτωποι με τον λιμό, οι επιζώντες πήραν μια απόφαση που θα στιγμάτιζε για πάντα την ιστορία της τραγωδίας.
Για να παραμείνουν ζωντανοί, κατέφυγαν στην κατανάλωση ανθρώπινης σάρκας από τις σορούς όσων είχαν χάσει τη ζωή τους.
Ήταν μια απόφαση που οι ίδιοι περιέγραψαν αργότερα ως εξαιρετικά επώδυνη, αλλά αναγκαία υπό τις συνθήκες στις οποίες βρίσκονταν.
Σχεδόν δύο μήνες μετά τη συντριβή, δύο από τους επιζώντες, ο Νάντο Παράδο και ο Ρομπέρτο Κανέσα, αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το σημείο και να αναζητήσουν βοήθεια.
Ξεκίνησαν μια εξαντλητική πορεία μέσα στα βουνά, χωρίς να γνωρίζουν αν θα καταφέρουν να φτάσουν σε κατοικημένη περιοχή.
Ύστερα από περίπου δέκα ημέρες πεζοπορίας, ήρθαν σε επαφή με έναν άνθρωπο που μπόρεσε να ειδοποιήσει τις Αρχές.
Η είδηση ότι υπήρχαν ακόμη επιζώντες προκάλεσε παγκόσμια συγκίνηση.
Συνολικά, 16 άνθρωποι διασώθηκαν έπειτα από 72 ημέρες στις Άνδεις. Οι υπόλοιποι 29 από τους 45 επιβαίνοντες είχαν χάσει τη ζωή τους.
Η ιστορία τους έγινε γνωστή ως «Το θαύμα των Άνδεων» και μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη, μεταξύ άλλων, με τις ταινίες «Alive» και «Society of the Snow».
Πίσω όμως από την κινηματογραφική αφήγηση βρισκόταν μια πραγματική δοκιμασία, στην οποία η ανθρώπινη αντοχή έφτασε στα όριά της. Και όλα είχαν ξεκινήσει μια Παρασκευή και 13.
Παρίσι, 13 Νοεμβρίου 2015: Η νύχτα που η Ευρώπη βυθίστηκε στον τρόμο
Ήταν ένα συνηθισμένο βράδυ Παρασκευής στο Παρίσι. Χιλιάδες άνθρωποι είχαν βγει για φαγητό, ποτό ή μουσική, ενώ στο Stade de France βρισκόταν σε εξέλιξη ο φιλικός ποδοσφαιρικός αγώνας ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία.
Στο θέατρο Bataclan, περίπου 1.500 θεατές παρακολουθούσαν τη συναυλία των Eagles of Death Metal.
Λίγο μετά τις 21:00, μια σειρά συντονισμένων τρομοκρατικών επιθέσεων μετέτρεψε τη γαλλική πρωτεύουσα σε πεδίο τρόμου.
Οι πρώτες εκρήξεις σημειώθηκαν κοντά στο Stade de France.
Στη συνέχεια, ένοπλοι επιτέθηκαν σε καφέ και εστιατόρια στο 10ο και το 11ο διαμέρισμα του Παρισιού, πυροβολώντας ανθρώπους που βρίσκονταν σε εξωτερικούς χώρους.
Η πιο αιματηρή επίθεση εκτυλίχθηκε στο Bataclan. Ένοπλοι εισέβαλαν στον συναυλιακό χώρο και άνοιξαν πυρ εναντίον του πλήθους.
Οι θεατές προσπάθησαν να σωθούν κρυμμένοι πίσω από καθίσματα, ξαπλώνοντας στο πάτωμα ή αναζητώντας εξόδους διαφυγής.
Η αστυνομία και οι ειδικές δυνάμεις κινητοποιήθηκαν, ενώ ασθενοφόρα μετέφεραν τραυματίες σε νοσοκομεία της γαλλικής πρωτεύουσας.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η επιχείρηση, η Γαλλία είχε βιώσει μια από τις πιο πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις της σύγχρονης ιστορίας της.
Οι άνθρωποι που δεν επέστρεψαν ποτέ στο σπίτι τους
Οι επιθέσεις στο Παρίσι άφησαν πίσω τους 130 νεκρούς, σύμφωνα με τον απολογισμό που χρησιμοποιείται στα δικαστικά έγγραφα της Eurojust, και εκατοντάδες τραυματίες. Μεταγενέστερες ευρωπαϊκές και γαλλικές επετειακές ανακοινώσεις αναφέρουν 132 θύματα.
Στο Bataclan έχασαν τη ζωή τους 90 άνθρωποι. Η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος ανέλαβε την ευθύνη για τις επιθέσεις, οι οποίες προκάλεσαν σοκ σε ολόκληρο τον κόσμο.
Τα επόμενα χρόνια ακολούθησε μια εκτεταμένη δικαστική έρευνα, που κορυφώθηκε με τη μεγάλη δίκη για τα γεγονότα της 13ης Νοεμβρίου.
Τον Ιούνιο του 2022, η γαλλική Δικαιοσύνη εξέδωσε τις αποφάσεις της, επιβάλλοντας, μεταξύ άλλων, την αυστηρότερη προβλεπόμενη ποινή στον Σαλάχ Αμπντεσλάμ.
Έντεκα χρόνια μετά, στις 13 Νοεμβρίου 2026, η Γαλλία τιμά ξανά τη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους εκείνη τη νύχτα.
Για τους επιζώντες και τις οικογένειες των θυμάτων, η ημερομηνία δεν συνδέεται με μια λαϊκή δεισιδαιμονία, αλλά με την προσωπική εμπειρία μιας απώλειας που εξακολουθεί να καθορίζει τη ζωή τους.
