Ο Μπομπ Ντίλαν κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016 - (Vids)

Newsroom Newsroom

Ο Μπομπ Ντίλαν κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016 - (Vids)

Ο αμερικανός τραγουδοποιός Μπομπ Ντίλαν, 75 ετών, βραβεύθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016 «επειδή δημιούργησε νέες ποιητικές εκφράσεις μέσα στη μεγάλη παράδοση του αμερικανικού τραγουδιού», ανακοίνωσε σήμερα η Σουηδική Ακαδημία που απονέμει το βραβείο, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 8 εκατ. σουηδικών κορωνών (820.500 ευρώ).

Την ανακοίνωση έκανε η γενική γραμματέας της Ακαδημίας Σάρα Ντάνιους υπό της επευφημίες των παρισταμένων στη μεγαλοπρεπή αίθουσα του Χρηματιστηρίου στην Στοκχόλμη.

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας είναι το τελευταίο από τα φετινά βραβεία Νόμπελ.

Ο διάσημος Αμερικανός μουσικός, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Robert Allen Zimmerman, γεννήθηκε στις 24 Μαΐου του 1941 στο Ντουλούθ της Μιννεσότα. Ως μαθητής γυμνασίου άρχισε να παίζει φυσαρμόνικα, πιάνο και κιθάρα, ενώ συμμετείχε για πρώτη φορά σε συγκρότημα, τους Golden Chords ερμηνεύοντας τραγούδια των Τσακ Μπέρι και Λιτλ Ρίτσαρντ, με έμφαση στη ροκ εν ρολ, κάντρι, φολκ και μπλουζ μουσική. Το 1959 φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Μινεάπολης. Εκεί άκουσε για πρώτη φορά την μουσική του φολκ θρύλου Γούντι Γκάθρι, έγινε λάτρης του και αποφάσισε να τον συναντήσει. Για το σκοπό αυτό παράτησε τις σπουδές του και έφτασε στη Νέα Υόρκη, την μητρόπολη της μουσικής αλλά και το μέρος που μπορούσε να συναντήσει το ίνδαλμα του.

00001

Ο Γκάθρι, που νοσηλευόταν σε νοσοκομείο, έχρισε τον νεαρό θαυμαστή του από τη Μινεσότα διάδοχό του. Εν τω μεταξύ, ο Ρόμπερτ Ζίμμερμαν μετονομάστηκε σε Μπομπ Ντίλαν. Κατά μία εκδοχή, αυτό οφείλεται στην επιρροή από τον Ουαλό ποιητή Ντίλαν Τόμας, ο οποίος πέθανε στην Νέα Υόρκη το 1953, στα 39 του χρόνια, από υπερβολική χρήση οινοπνευματωδών. Θεωρείται πιθανό ότι προς τιμήν του o Ζίμμερμαν άλλαξε το όνομα του επιλέγοντας το Bob Dylan. Έμελλε με αυτό το όνομα, πέρα από μουσικός να γίνει και ποιητής-στιχουργός. Το1960 άρχισε να παίζει σε διάφορους μουσικούς χώρους, με το νέο του όνομα και έχοντας ως μουσικό πρότυπο τον Γκάθρι. Τραγουδούσε σε πλατείες και folk bars στην περιοχή του Γκρίνουϊτς Βίλατζ. Ο γνωστός μουσικός δημοσιογράφος Ρόμπερτ Σέλτον έγραψε γι' αυτόν: «Αυτό το αγόρι, μια διασταύρωση παιδιού του κατηχητικού και μπήτνικς έχει μεγάλο ταλέντο». Σύντομα, ο Ντίλαν υπέγραψε συμβόλαιο με την πολυεθνική δισκογραφική εταιρεία Κολούμπια. Μέχρι σήμερα ηχογραφεί στην ίδια εταιρεία.



Το πρώτο άλμπουμ

Στις αρχές του 1962, κυκλοφόρησε ο πρώτος ομώνυμος δίσκος του, με δύο δικά του τραγούδια (Talking New York, Song for Woody) και τα υπόλοιπα διασκευές, μεταξύ των οποίων και το The House of the Rising Sun.

Ο δεύτερος δίσκος του κυκλοφόρησε το 1963 με τίτλο The Freewheelin' Bob Dylan, και περιείχε το πολύ δημοφιλές τραγούδι Blowin' in the wind. Με αυτόν το δίσκο ο Ντίλαν ξέφυγε από τα στενά όρια της folk κοινότητας της Νέας Υόρκης και έγινε ευρύτερα γνωστός. Η φυσιογνωμία του, ο τρόπος ερμηνείας, οι στίχοι, η μουσική του αλλά και οι ριζοσπαστικές απόψεις του έστρεψαν τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του. Απέκτησε ένα ένθερμο κοινό από, δίνοντας πολλές συναυλίες ενώ στίχοι του γίνονταν συνθήματα για τους νέους.

Ο τραγουδιστής της διαμαρτυρίας

Ο Ντίλαν ήταν η νέα φωνή της Αμερικής, η διαμαρτυρία, η άρνηση, η αμφισβήτηση, η επανάσταση. Αυτός όμως αρνήθηκε τον ρόλο της φωνής του κινήματος. Εγκαταλείπει τα τραγούδια διαμαρτυρίας και επηρεασμένος από τους μεγάλους συμβολιστές ποιητές (Μπωντλαίρ, Ρεμπώ και κυρίως τον Τ. Σ. Έλιοτ) δημιουργεί πολύπλοκα ροκ ποιήματα.

Κυκλοφορεί τρεις μεγάλους δίσκους, που καθορίζουν την ιστορία της ροκ, όπως τον θρυλικό Highway 61 Revisited,με ιστορικά κομμάτια όπως τα Like A Rolling Stone, Ballad For A Thin Man, Desolation Row, τον Bringing it all back homeδίσκος που σηματοδότησε τη στροφή του στο ηλεκτρικό μπλουζ, τον Blonde on Blonde, ένα καταπληκτικό διπλό άλμπουμ, με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Οι πιστοί φολκ οπαδοί που τον αποδοκιμάζουν στο Newport Festival (1965) όταν ανεβαίνει στη σκηνή με δερμάτινη ζακέτα και ψηλοτάκουνες μπότες και τολμά να παίξει ηλεκτρική κιθάρα Fender Stratocaster θα δώσουν τη θέση τους σε χιλιάδες νέους θαυμαστές. O 25χρονος Ντίλαν έχει πάνω από 10.000.000 πωλήσεις δίσκων. Γίνεται σημαία, ροκ λάβαρο.

Το 1965 αποτελεί έτος ορόσημο. Η ροκ μουσική αμφισβητεί διαρκώς το κατεστημένο, κοινωνικό και πολιτικό. Μια μουσική μόνιμης και διαρκούς αμφισβήτησης. Το καλοκαίρι του 1965 ένα δικό του τραγούδι, το Mr. Tambourine Man γίνεται μεγάλη επιτυχία παιγμένο από τους Byrds. Στις 22 Νοεμβρίου του ίδιου έτους σε διακοπές στην Ισπανία παντρεύεται την Σάρα Λόουντς (Sara Lawndes). Κάνουν μαζί 4 παιδιά. Ο Ντίλαν υιοθέτησε επίσης την κόρη της Σάρα από τον προηγούμενό της γάμο.

Το 1966 κάνει παγκόσμια περιοδεία με το συγκρότημα του, τους The Hawks (που αργότερα έγιναν γνωστοί ως The Band). Tον Mάιο δίνει μια ιστορική συναυλία στην Αγγλία που ηχογραφείται, αλλά κυκλοφορεί μετά από 22 χρόνια το 1998. Μετά το τέλος της περιοδείας του, αγοράζει ένα παλιό σπίτι στην εξοχή, κοντά στην Νέα Υόρκη στην περιοχή του Γούντστοκ, όπου ξεκουράζεται και ηρεμεί. Το πρωί της 29 Ιουλίου εκείνης της χρονιάς τραυματίζεται σοβαρά με την μηχανή του, μια μαύρη Triumph 500. Σπάει λαιμό, κόκαλα, έχει πολλά τραύματα στο πρόσωπο. Πολλοί λένε ότι ήταν δολοφονική ενέργεια από την CIA, άλλοι ότι μετά το ατύχημα ο Ντίλαν δεν ήταν πια ο ίδιος. Για ενάμιση χρόνο αναρρώνει απομονωμένος στο σπίτι του στο Γούντστοκ, απολαμβάνοντας την οικογενειακή ζωή. Δέχεται ελάχιστους φίλους: τα μέλη των Hawks και τον Άλλεν Γκίνσμπεργκ. Όλο αυτό το διάστημα έγραφε τραγούδια, πότε στο σπίτι του, πότε στο κοντινό υπόγειο των Band, το φημισμένο Big Pink. Οι ηχογραφήσεις αυτές κυκλοφόρησαν το 1975 σε άλμπουμ, το περίφημο The Basement Tapes, αφού σχεδόν όλα είχαν βγει στην αγορά ανεπίσημα, ως bootlegs. Ο Ντίλαν επιστρέφει στο στούντιο και τον Ιανουάριο του 1968 κυκλοφορεί τον δίσκο John Wesley Harding, βαθιά επηρεασμένο από την θρησκεία, την μουσική φολκ παράδοση και με φανερή την αλλαγή της προσωπικότητας του δημιουργού, ο οποίος περιλάμβανε και το All along the Watchtower, πιο γνωστό από την διασκευή του Τζίμι Χέντριξ, αλλά επίσης και από αυτές των Δ. Σαββόπουλου και Δ. Πουλικάκου. Το 1969 κυκλοφορεί τον country δίσκο Nashville Skyline με συμμετοχή των Τσάρλυ Ντάνιελς και Τζώννυ Κας με σινγκλ το Lay Lady Lay, όπου ακούμε τον Ντίλαν με μια νέα, μελωδική φωνή.

Είμαστε στο τέλος της δεκαετίας του 1960, μια εποχή ασυμβίβαστη, άγρια και ελεύθερη. Η γενιά του πειραματίζεται σωματικά και εγκεφαλικά με ψυχεδελικές ουσίες. Η μουσική ακολουθεί τους ίδιους δρόμους (ψυχεδέλεια, flower power). Ο Ντίλαν, αντίθετα, αποφασίζει να κάνει το αγροτικό του, γυρίζει στις υπαίθριες ρίζες για να κρατηθεί. Ταυτόχρονα απέχει από συναυλίες και κυκλοφορεί δίσκους με διασκευές και επανεκτελέσεις δικών του τραγουδιών, όπως ο Selfportrait, ο οποίος δεν γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Τέσσερις μήνες μόλις μετά την κυκλοφορία του, αποφασίζει να βγάλει στην αγορά ένα νέο άλμπουμ, με καινουριο μελωδικό ήχο, που σηματοδοτεί την επιστροφή του Ντίλαν. Τον New Morning (1970). Μοναδικές έντονες στιγμές εκείνης της περιόδου είναι η συμμετοχή του στην συναυλία που διοργάνωσε ο φίλος του Τζωρτζ Χάρισον των Μπιτλς για φιλανθρωπικούς σκοπούς στο Μπανγκλαντές, από την οποία προέκυψε το τριπλό live άλμπουμ, με τίτλο The Concert For Bangladesh, η συμμετοχή του με ένα μικρό ρόλο στην ταινία του Σαμ Πέκινπα Pat Garret and Billy the Kid, για την οποία έγραψε και τη μουσική καθώς η κυκλοφορία του Planet Waves το 1974, που έδειξε ότι τίποτα δεν έχει τελειώσει για τον Ντίλαν ακόμα.

Η επιστροφή

Το 1974 είναι η χρονιά της μεγάλης επιστροφής. Πραγματοποιεί σειρά θριαμβευτικών συναυλιών με τους Band, από τις οποίες θα κυκλοφορήσει ένας διπλός live δίσκος, Before the flood.

Το 1975 είναι μια μεγάλη και παραγωγική χρονιά για τον Μπομπ Ντίλαν και μια δύσκολη περίοδος για τον γάμο του με τη Λόουντς. Στις αρχές τις χρονιάς κυκλοφορεί το αριστουργηματικόBlood on the Tracks, εμπνευσμένο από την έγγαμη συμβίωση και τις δυσκολίες της. Η χρονιά κλείνει με το Desire, το οποίο περιέχει το Sara, ένα τραγούδι ύμνο στη γυναίκα του. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι με αυτό το τραγούδι έφερε ξανά έστω και προσωρινά κοντά του τη Σάρα. Τον Nοέμβριο του 1976 ο Ντίλαν χόρεψε μαζί με τους Νηλ Γιανγκ, Βαν Μόρισον, Έρικ Κλάπτον, Τζόνι Μίτσελ, Dr. John και Ρόνι Χώκινς στο "τελευταίο βαλς" των Band. Η μεγαλειώδης συναυλία ηχογραφήθηκε, κυκλοφόρησε σε δίσκο (The Last Waltz) και κινηματογραφήθηκε από τον Μάρτιν Σκορσέζε. Το 1977 εκδίδεται το διαζύγιο με τη Λόουντς. Ο Ντίλαν αναζητά διέξοδο, στην αρχή σε εφήμερες σχέσεις και κατόπιν στον χριστιανισμό.

Το 1979 το Slow Train Coming ανοίγει μια τριλογία δίσκων, με τους οποίους ο Ντίλαν ψάχνει να βρει εκείνον που βάπτισε όλα τα ζωντανά πλάσματα, ψάχνει την αρχή, το αργοκίνητο τρένο της δημιουργίας. Γίνεται ένας αναγεννημένος χριστιανός (New-born Christian) και απογοητεύει τους παλιούς προοδευτικούς οπαδούς του. Τη δεκαετία του '80, αυτή την δύσκολη δεκαετία για όλους τους μύθους της πρώτης rock γενιάς, ο Ντίλαν χάνεται και χάνει. Τον απορροφά η μαύρη τρύπα των πολλαπλών θρησκευτικών και πολιτικών αναζητήσεων. Τα προσωπικά του αδιέξοδα τον απομονώνουν από τους χιλιάδες φίλους του. Όμως συνεχίζει να βγάζει δίσκους (έστω και μέτριους), να κάνει περιοδείες, να υπάρχει, να ψάχνεται, και το 1989 κυκλοφορεί έναν εμπνευσμένο δίσκο, σε παραγωγή Daniel Lanoix, το Oh Mercy.

Έφηβος για πάντα

Το 1992 γιορτάζει τα 30 χρόνια επί σκηνής με καλεσμένους όλους τους παλιούς του φίλους. Κάνει παγκόσμια περιοδεία, έρχεται μάλιστα και στην Ελλάδα στις 14 Ιουνίου του 1993. Όλα αυτά τα χρόνια δεκάδες καλλιτέχνες διαφόρων μουσικών ειδών διασκευάζουν τα τραγούδια του. Όμως, η πηγή της έμπνευσης του Ντίλαν δεν στέρεψε. Συνεχίζει να βγάζει μεγάλους δίσκους και να θυμίζει ότι υπάρχει ως ενεργός δημιουργός.

Σχεδόν 60χρονος, κυκλοφορεί το 1997 το Time Out of Mind, γραμμένο πριν και μετά από μια μεγάλη περιπέτεια υγείας με την καρδιά του. Ένας δίσκος κλάσης, ένας δίσκος που φέρει την υπογραφή του ίδιου του Ντίλαν (Love Sick, Dirt Road Blues, Tryin' to get to heaven, Cold Irons Bound, Can't Wait) αλλά παράλληλα ένας σύγχρονος δίσκος που πετυχαίνει και εμπορικά. ΤοTime Out of mind σαρώνει τα βραβεία Grammy, ανοίγοντας μια περίοδο απόδοσης τιμών. Τα επόμενα χρόνια βραβεύεται από τον βασιλιά της Σουηδίας, προτείνεται για το Νόμπελ Λογοτεχνίας και παίρνει το Βραβείο Όσκαρ για το τραγούδι Things have changed. Ο δίσκος του, Love and Theft, κυκλοφόρησε στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001, την ίδια ημέρα των τρομοκρατικών επιθέσεων της Αλ Κάιντα στους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης και στο αμερικανικό Πεντάγωνο.

Ο Ντίλαν επιβεβαιώνει ότι διανύει μια ακόμη εφηβεία, συμμετέχοντας σε ταινίες, διαφημιστικά, κυκλοφορώντας νέους αξιόλογους δίσκους, όπως τον Modern Times (2006), τον Together Through Life (2009) και τον Christmas In The Heart, την ίδια χρονιά. Και φυσικά περιοδεύει ανά τον κόσμο σε μια "Never Ending Tour", η οποία ξεκίνησε από το 1988 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Σημαντικό του επίσης δημιούργημα είναι ο πρώτος τόμος της αυτοβιογραφίας του με τίτλο Chronicles.

O Μπομπ Ντίλαν, πολύ μεγάλος μουσικός, στιχουργός και ποιητής επηρέασε όσο λίγοι την σύγχρονη μουσική αλλά και τη σκέψη όσων μεγάλωσαν ή προβληματίστηκαν με τα τραγούδια του. Δεκάδες επίσημοι και ανεπίσημοι δίσκοι, βιογραφίες, διασκευές, ακυκλοφόρητες μαγνητοταινίες και τραγούδια μαρτυρούν το μέγεθος της επιρροής αυτής.

Ο Μπομπ Ντίλαν κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016
01
Ο Μπομπ Ντίλαν κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016

Google News Publisher Ακολούθησε το Newsbomb.gr
στο Google News

Wall Street: Ξεπέρασε τις 25.000 μονάδες ο Dow Jones - Μεγάλη πτώση στο πετρέλαιο

01:05

MasterChef: Αυτός είναι ο νικητής του Silver Award και του επάθλου των 10.000 ευρώ (photos-video)

00:55

Μπορώ να δώσω χαμομήλι στο μωρό;

00:40

Κορονοϊός: Θρήνος στις ΗΠΑ - Ξεπέρασαν τους 100.000 οι νεκροί από COVID-19

00:30

Βάζει αλάτι πάνω σε λεμόνι - Μόλις δείτε γιατί θα το κάνετε αμέσως (vid)

00:21

Έρευνα: Δες τι θέλουν οι γυναίκες περισσότερο από τους άντρες!

00:20

Σήμερα 28/05: Όχι μόνο να φαίνεσαι, αλλά και να είσαι

00:10

Σαν σήμερα το 2014 «έφυγε» η Μάγια Αγγέλου, αμερικανίδα ποιήτρια και ακτιβίστρια

00:00

Προσοχή: Αυτοί οι άντρες διαφέρουν από τους υπόλοιπους

23:50

Πέθανε ο Νίκος Ζουμπογιώργος

23:48

Δολοφόνησαν πασίγνωστο τραγουδιστή

23:47

Σάρα Καρμπονέρο: H σύζυγος του Κασίγιας δίνει μάχη με τον καρκίνο - Η συγκλονιστική φωτό

23:45

Τηλεπαρουσιάστρια ούρλιαζε την ώρα της εκπομπής - Ποιος της επιτέθηκε; (vid)

23:44

Ναυπακτία: Λαχτάρα για ηλικιωμένο - Δείτε τι βρήκε στην αυλή του σπιτιού του (pics+vid)

23:43

Το Athens Open Air Film Festival επιστρέφει - Δωρεάν για το κοινό και με drive-in προβολές

23:42

Τι μπορείτε να κάνετε με τα παιδιά στο σπίτι; Ιδέες δημιουργικής απασχόλησης (vids)

23:40

Κορονοϊός: Τέσσερα νέα κρούσματα ανακοίνωσε η Premier League

23:29

Έξαλλοι Μέγκαν και Χάρι: Καταγγέλλουν εισβολή drones από παπαράτσι

23:28

Η μοναδική αποστολή που κατέκτησε το Εβερεστ εν μέσω της πανδημίας (vid)

23:26

Θεσσαλονίκη: Αρχίζουν την Παρασκευή τα δρομολόγια για τα καραβάκια Θερμαϊκού

23:26

SpaceX: Ακυρώθηκε η ιστορική εκτόξευση της πρώτης επανδρωμένης αποστολής

23:24

Δείτε τι έκανε εστιάτορας για να μην συνωστίζονται στο μαγαζί (pics)

23:18

Τα επαγγέλματα με τις πιο άπιστες γυναίκες!

23:07

Καιρός: Συνεχίζονται την Πέμπτη οι καταιγίδες - Πού θα είναι έντονα τα φαινόμενα (vid)

23:05

Μειώνεται στο 13% ο ΦΠΑ στην εστίαση - Κατατέθηκε η τροπολογία στη Βουλή

23:02

Εμπορικό κέντρο Σπάτων: Ανοιχτά τα μαγαζιά τις Κυριακές από Μάιο μέχρι Οκτώβριο

23:01

Παναθηναϊκός: Εκτός ο Πούγγουρας, ενοχλήσεις στη μέση ο Μακέντα

23:00

Δίδυμε, Ζυγέ, Υδροχόε, αυτό το στοιχείο θα σε καταστρέψει!

23:00

Κορονοϊός: Ξεπέρασαν τους 350.000 οι νεκροί σε όλο τον κόσμο

22:48

Ταμείο Ανάκαμψης: Ικανοποίηση της Αθήνας για τα 33 δισ. ευρώ της Κομισιόν

22:44

ΣΟΚ: Άγρια δολοφονία 14χρονης από τον πατέρα της - Την αποκεφάλισε ενώ κοιμόταν

22:43

MasterChef: Καβγάς για το ζευγαράκι του ριάλιτι Μπέλλο και Μαρία! «Δημήτρη χωρίζουμε!» (video)

22:41

Η SpaceX του Έλον Μασκ γράφει Ιστορία: Επανδρωμένη αποστολή στο Διάστημα

22:39

Super League: Ζητά επικύρωση των 5 αλλαγών και μειωμένα έξοδα διαιτησίας

22:31

MasterChef spoiler Silver Week: Μπέλλος Vs Μαρία - Ποιος κερδίζει τα 10.000 ευρώ

22:27

Πρόγραμμα 30 εκατ. ευρώ για τον εγχώριο τουρισμό - Τι ισχύει για τα καταστήματα τις Κυριακές

22:24

Λαχταριστή μακαρονάδα με κόκκινη σάλτσα ψητών λαχανικών (vid)

22:22

Ιρίνα Σάικ: «Μαγνήτισε» τα βλέμματα στο Instagram με μαύρα διάφανα εσώρουχα

22:22

Σχοινάς: Τι κέρδισε η Ελλάδα από την πρόταση της Κομισιόν - Εκταμιεύσεις ακόμα και μέσα στο 2020

22:17

MasterChef: Είναι μαζί η Μαρία και ο Μπέλλος; - Όλη η αλήθεια

22:17

MasterChef 4: Η Μαρία έβαλε τα κλάματα και το Twitter τη σχολίασε αναλόγως

22:10

Φοβάται τον κορονοϊό και δεν ανεβαίνει στα μέσα μεταφοράς - Δείτε πώς πάει στη δουλειά του (pics)

22:09

Κορονοϊός: Το μήνυμα στον ουρανό που τους μάγεψε (pics)

22:09

Πήγε στο ταχυδρομείο και γδύθηκε μπροστά σε όλους - Ο λόγος... απίστευτος

22:05

H συγκινητική ανάρτηση Χαρδαλιά και το αποχαιρετιστήριο μήνυμά του

22:04

Τι είναι οι πυρκαγιές - «ζόμπι»: Γιατί ανησυχούν τους επιστήμονες

22:02

Ζωζώ Σαπουντζάκη: Έχει τα γενέθλιά της - Δείτε πόσο χρονών γίνεται

22:01

Στο χειρουργείο η Ζέτα Δούκα

22:00

Παναθηναϊκός: Αποφασισμένος να δείξει τον πραγματικό του εαυτό

22:00

Ημερήσιες Προβλέψεις για όλα τα Ζώδια 28/05

22:00
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
DPG NETWORK
ened ΜΕΛΟΣ ΕΝΕΔ Monetized by DPG Digital Media ©2010-2020 Newsbomb.gr - All rights reserved