Φως στο μυστήριο του ραδιοσήματος που αναβοσβήνει κάθε 8 λεπτά
Μία επιστημονική απάντηση που έβαλε τέλος στις εξωγήινες θεωρίες
Snapshot
- Το μυστηριώδες ραδιοσήμα που αναβόσβηνε κάθε 8 λεπτά προέρχεται από ένα ασυνήθιστο ζεύγος αστέρων, ένα λευκό νάνο και ένα άστρο τύπου G, σε απόσταση άνω των 10.000 ετών φωτός.
- Για πρώτη φορά εντοπίστηκαν ραδιοπαλμοί από έναν λευκό νάνο που περιστρέφεται γύρω από έναν αστέρα παρόμοιο με τον Ήλιο, κάτι που θεωρείται εξαιρετικά απροσδόκητο.
- Οι παλμοί συνδέονται με τα μεταβατικά φαινόμενα μακράς περιόδου, τα οποία παράγουν ραδιοπαλμούς που ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται σε διαστήματα ωρών ή λεπτών.
- Ο λευκός νάνος περιστρέφεται μία φορά κάθε 7,9 λεπτά, με ταχύτητα εξαιρετικά γρήγορη για το μέγεθός του, και επηρεάζει την επιφάνεια του συνοδού αστέρα, προκαλώντας αστρικές προεξοχές.
- Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Nature Astronomy και σηματοδοτεί σημαντική πρόοδο στην κατανόηση των πηγών ραδιοπαλμών στο βαθύ διάστημα.
Ένα μυστηριώδες ραδιοσήμα, που αναβόσβηνε κάθε 8 λεπτά, απασχολούσε τους επιστήμονες, που πολλοί λάτρεις των θεωριών απέδιδαν σε εξωγήινη προσπάθεια επικοινωνίας.
Οι θεωρίες όμως μόλις κατέρρευσαν, καθώς επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Curtin με τη χρήση ενός ισχυρού ραδιοτηλεσκόπιου ανακάλυψαν την προέλευσή του.
Οι τακτικοί παλμοί συνδέονται με ένα ασυνήθιστο ζεύγος αστέρων που βρίσκεται σε απόσταση άνω των 10.000 ετών φωτός από τη Γη.
Αυτό το σύστημα, που ονομάστηκε GPM J071507-114153, περιλαμβάνει ένα νεκρό άστρο, γνωστό ως λευκός νάνος, και ένα άστρο «τύπου G» πολύ παρόμοιο με τον δικό μας Ήλιο.
Αυτό το άστρο που αναβοσβήνει ανήκει σε μια κατηγορία αντικειμένων γνωστών ως μεταβατικά φαινόμενα μακράς περιόδου, τα οποία παράγουν ραδιοπαλμούς που ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται σε διαστήματα ωρών ή λεπτών.
Από την ανακάλυψη του πρώτου τέτοιου φαινομένου το 2021, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει μόνο περίπου μια ντουζίνα μεταβατικών φαινομένων μακράς περιόδου, ενώ η προέλευσή τους εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο μελέτης.
Στην πραγματικότητα, η ανακάλυψη των ερευνητών σηματοδοτεί την πρώτη φορά που έχουν εντοπιστεί ραδιοπαλμοί που προέρχονται από έναν λευκό νάνο που περιστρέφεται γύρω από ένα αστέρι παρόμοιο με τον Ήλιο.
Ο κύριος συγγραφέας, Δρ. Sam McSweeney, επιστήμονας υπεύθυνος για τη θέση σε λειτουργία του ραδιοτηλεσκοπίου Square Kilometre Array Observatory, δηλώνει: «Αυτή είναι η πρώτη φορά που οι παλμοί είναι αρκετά σαφείς ώστε να διακρίνουμε τον λευκό νάνο να κινείται στην τροχιά του γύρω από τον σύντροφό του, οπότε γνωρίζουμε ότι οι παλμοί προέρχονται από μια περιοχή κοντά στον λευκό νάνο, ή πιθανώς ακόμη και από τον ίδιο τον λευκό νάνο.»
Τα μεταβατικά φαινόμενα μακράς περιόδου συγκαταλέγονται στα πιο παράξενα φαινόμενα που έχουν εντοπίσει τα ραδιοτηλεσκόπια στο σύμπαν. Εμφανίζονται ως εξαιρετικά ισχυρές, ασυνήθιστα εστιασμένες εκρήξεις ραδιοκυμάτων και ακτινοβολίας ακτίνων Χ, που συχνά προέρχονται από πηγές πολύ μακριά στο βαθύ διάστημα.
Το ταχύτερο που έχει ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής εκπέμπει μια λάμψη κάθε 421 δευτερόλεπτα, ενώ το πιο αργό εκπέμπει τον παλμό διάρκειας 30 δευτερολέπτων κάθε 2,9 ώρες.
Στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Astronomy, οι ερευνητές εντόπισαν τον χαρακτηριστικό παλμό, προκειμένου να προσδιορίσουν την ακριβή του θέση και να διαπιστώσουν τι είδους αστέρι ήταν.
Για πρώτη φορά απκαλύφθηκε ότι ο παλμός των ραδιοκυμάτων προέρχεται από έναν λευκό νάνο, τον πυκνό πυρήνα που απομένει μετά το θάνατο ενός αστέρα, ο οποίος περιστρέφεται γύρω από ένα φωτεινό αστέρι παρόμοιο με τον Ήλιο.
Αυτό ήταν εξαιρετικά απροσδόκητο, καθώς οι πηγές των διαδοχικών ραδιοσημάτων, γνωστές ως ραδιοπαλμικοί αστέρες, είναι σχεδόν πάντα αστέρες νετρονίων, οι εξαιρετικά πυκνοί πυρήνες μαζικών αστέρων.
Αν και οι λευκοί νάνοι είναι πιο συνηθισμένοι, μόνο λίγοι είναι γνωστό ότι παράγουν παλμούς και, μέχρι τώρα, δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ μεμονωμένος λευκός νάνος να το κάνει αυτό. Αλλά αυτό δεν ήταν το μόνο παράξενο στοιχείο αυτού του περίεργου αστρικού συστήματος.
«Ο συνοδός είναι ένας αστέρας παρόμοιος με τον Ήλιο, κάτι που δεν πιστεύαμε ότι ήταν δυνατό, και ο λευκός νάνος περιστρέφεται μία φορά κάθε 7,9 λεπτά, κάτι που είναι εξαιρετικά γρήγορο για ένα αντικείμενο του μεγέθους του», λέει στην Daily Mail η καθηγήτρια Hurley-Walker, συν-συγγραφέας της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Ραδιοαστρονομίας Curtin.
Ακόμη πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι οι επιστήμονες κατάφεραν να ανιχνεύσουν τις ελαφρές διαταραχές που προκαλεί η δραστηριότητα στην επιφάνεια του συνοδού αστέρα.
Παρατηρώντας αυτές τις αλλαγές, οι ερευνητές εντόπισαν σήματα που πιστεύουν ότι προκαλούνται από μια «αστρική προεξοχή», δηλαδή έναν μεγάλο βρόχο πλάσματος που εκρήγνυται από την επιφάνεια ενός άστρου.
