Πολλοί καταναλώνουν τροφές μετά την ημ/νία λήξης για να κάνουν οικονομία – Όλοι οι κίνδυνοι

Καθώς οι τιμές των τροφίμων εξακολουθούν να ανησυχούν πολλά νοικοκυριά, ολοένα και περισσότεροι «παρατείνουν» το χρονικό όριο κατανάλωσης ενός προϊόντος, προκειμένου να κάνουν οικονομία.

Μια έρευνα του βρετανικού Οργανισμού Προτύπων Τροφίμων (FSA) πριν λίγους μήνες διαπίστωσε, ότι το 64% των ερωτηθέντων σε Αγγλία, Ουαλία και Β. Ιρλανδία δήλωσε πως οι ίδιοι ή κάποιος στο σπίτι τους είχε καταναλώσει τρόφιμα, που είχαν περάσει την ημερομηνία λήξης τους, για να εξοικονομήσουν χρήματα.

Ωστόσο, τα τρόφιμα που φέρουν σαφή ένδειξη για ημερομηνία λήξης δεν πρέπει να καταναλώνονται μετά από αυτήν, ακόμη και όταν φαίνονται και μυρίζουν κανονικά.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ «ανάλωσης πριν από» και «ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από»;

Η ημερομηνία «ανάλωσης πριν από» (δηλαδή η ημερομηνία λήξης) αφορά την ασφάλεια, ενώ η ημερομηνία «ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από» αφορά κυρίως την ποιότητα της τροφής.

Οι ημερομηνίες λήξης συνήθως αναγράφονται σε τρόφιμα που αλλοιώνονται πολύ, όπως το νωπό κρέας, τα ψάρια και τα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα ψυγείου. Σε αυτά τα προϊόντα, επιβλαβή βακτήρια μπορεί να υπάρχουν χωρίς να αλλάζουν την μυρωδιά, τη γεύση και την όψη τους.

Τα τρόφιμα με ημερομηνία «ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από» είναι διαφορετικά. Τα ζυμαρικά, το ρύζι, τα μπισκότα, τα κονσερβοποιημένα προϊόντα και πολλά κατεψυγμένα τρόφιμα μπορεί να παραμείνουν ασφαλή και μετά την ημερομηνία λήξης, αρκεί να έχουν αποθηκευτεί σωστά σε όλη την αλυσίδα μεταφοράς (από το εργοστάσιο συσκευασίας μέχρι το ψυγείο του καταναλωτή) και η καθαυτή συσκευασία να είναι άθικτη, αν και η ποιότητα μπορεί να μειωθεί. Γι’ αυτά τα τρόφιμα, η εμφάνιση και η μυρωδιά μπορούν να βοηθήσουν στον καθορισμό του κατά πόσον αξίζει να καταναλωθούν.

Πόσο επικίνδυνη είναι η κατανάλωση τροφίμων 1 ημέρα μετά την ημερομηνία λήξης τους;

Δεν υπάρχει επιστημονικά αξιόπιστη «περίοδος χάριτος» 1-2 ημερών για όλα τα συσκευασμένα τρόφιμα. Ο κίνδυνος εξαρτάται από το προϊόν, τυχόν μόλυνση, την επεξεργασία και τη θερμοκρασία αποθήκευσης.

Η λιστέρια είναι ένας λόγος για τον οποίο οι αρχές λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις ημερομηνίες λήξης. Το εν λόγω βακτήριο (listeria monocytogenes) μπορεί να αναπτυχθεί σε θερμοκρασίες ψύξης και σχετίζεται με έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα που έχουν ψυχθεί. Έρευνα έχει δείξει ότι ορισμένα μαγειρεμένα κρέατα και καπνιστά ψάρια μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της λιστέριας ακόμα και κατά την αποθήκευσή τους στο ψυγείο.

Μια συστηματική ανασκόπηση του 2026 διαπίστωσε, ότι η πιθανότητα ανάπτυξης λιστέριας ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των έτοιμων προς κατανάλωση προϊόντων και ότι τα διαθέσιμα δεδομένα είναι πολύ ετερογενή, για να προκύψει ένας απλός καθολικός κανόνας.

Αυτό υποστηρίζει την επίσημη συμβουλή: ένα τρόφιμο που φαίνεται καλό μετά την ημερομηνία λήξης του δεν αποδεικνύει ότι και ένα άλλο ίδιο προϊόν θα είναι ασφαλές.

Μπορείτε να εμπιστευτείτε το τεστ όσφρησης;

Το να κρίνετε την ασφάλεια ενός συσκευασμένου προϊόντος μόνο δια της… όσφρησης, δεν είναι σώφρον για τρόφιμα με ημερομηνία λήξης. Οι αλλοιωτικοί οργανισμοί που δημιουργούν άσχημες οσμές ή ορατές αλλαγές δεν είναι οι ίδιοι με όλα τα βακτήρια που προκαλούν ασθένειες. Τα τρόφιμα μπορεί επομένως να μυρίζουν κανονικά, ενώ εξακολουθούν να περιέχουν επιβλαβή παθογόνα.

Ούτε το μαγείρεμα θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τη «διάσωση» τροφίμων μετά την παρέλευση της ημερομηνίας λήξης τους. Η θερμότητα σκοτώνει πολλά βακτήρια, αλλά δεν εγγυάται ότι τα τρόφιμα που έχουν αποθηκευτεί ληγμένα ή έχουν λήξει είναι ασφαλή, ενώ και ο χειρισμός μολυσμένων ωμών τροφίμων μπορεί να μεταδώσει βακτήρια πριν από το μαγείρεμα.

Πώς μπορείτε να εξοικονομήσετε χρήματα χωρίς τόσο κίνδυνο;

Ενεργήστε πριν από το πέρας της ημερομηνίας λήξης. Προγραμματίστε τα γεύματα της εβδομάδας με βάση τα τρόφιμα που πρέπει να καταναλωθούν πρωτίστως, ψύξτε τα σύμφωνα με τις οδηγίες και καταψύξτε τα είδη, που δεν θα χρησιμοποιήσετε άμεσα. Ακολουθήστε τις οδηγίες στη συσκευασία σχετικά με το πόσο γρήγορα πρέπει να καταναλωθεί το προϊόν μετά το άνοιγμα.

Τα τρόφιμα με μειωμένη τιμή μπορούν να σας εξοικονομήσουν χρήματα, αλλά ελέγξτε πόσος χρόνος ασφαλούς αποθήκευσης απομένει πριν τα αγοράσετε. Για τα τρόφιμα που φέρουν ημερομηνία λήξης, η χρήση τους μετά το πέρας αυτής -και εφόσον έχουν αποθηκευτεί σωστά- είναι γενικά ο ασφαλέστερος τρόπος μείωσης των αποβλήτων.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι τα τρόφιμα αυτόματα «δηλητηριώδη» την επόμενη ημέρα από την ημερομηνία λήξης τους;

Όχι. Τα τρόφιμα δεν γίνονται ξαφνικά τοξικά τα μεσάνυχτα της ημ/νίας λήξης τους. Η ημερομηνία σηματοδοτεί το τέλος της περιόδου για την οποία έχει διαπιστωθεί η ασφάλεια υπό καθορισμένες συνθήκες αποθήκευσης. Επειδή οι καταναλωτές δεν μπορούν να γνωρίζουν το επίπεδο μόλυνσης ή το περιθώριο ασφαλείας μιας μεμονωμένης συσκευασίας, οι αρχές συμβουλεύουν να μην την καταναλώσουν μετά.

Συμπέρασμα

Οι πειραματισμοί και οι αυθαίρετες αποφάσεις ότι ένα προϊόν «είναι καλό» μετά το πέρας της ημ/νίας λήξης του, είναι το λάθος μέρος, για να κάνετε οικονομία. Χρησιμοποιήστε, μαγειρέψτε ή καταψύξτε ευπαθή τρόφιμα πριν από την προθεσμία διότι είναι λάθος να παίζετε την υγεία σας «κορώνα-γράμματα».

Πηγές:

• food.gov.uk (1)
• efsa.europa.eu
• food.gov.uk (2)