«Τα πατίνια δεν είναι το πρόβλημα» - Οι 5 «δολοφόνοι» στους δρόμους και οι 148 ζωές που σώθηκαν
Τα ηλεκτρικά πατίνια έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης για την οδική ασφάλεια, όμως το πρόβλημα δεν είναι το μέσο — αλλά η συμπεριφορά. Αυτό επισημαίνει ο καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Κυκλοφοριακής Τεχνικής του ΕΜΠ, Γιώργος Γιαννής, τονίζοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει ήδη ένα πλήρες θεσμικό πλαίσιο.
«Σήμερα έχουμε ένα πλήρες θεσμικό πλαίσιο για τα πατίνια. Προβλέπεται να φορούν κράνος, να κινούνται σε δρόμους με όριο έως 50 χλμ/ώρα και να μην ξεπερνούν τα 25 χλμ/ώρα. Θεσμικά και νομικά έχουμε ό,τι χρειάζεται, εφάμιλλο με την υπόλοιπη Ευρώπη. Αυτό που λείπει είναι η τήρηση», σημειώνει χαρακτηριστικά, ερωτώμενος σχετικά με τις σκέψεις για απαγόρευση της χρήσης τους υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Όπως εξηγεί, η ευθύνη δεν περιορίζεται μόνο στην Πολιτεία. «Είναι ευθύνη της Τροχαίας να επιβάλλει τον νόμο, να απαγορεύει τη μετακίνηση και να επιβάλλει πρόστιμα. Πρέπει όμως και όσοι τα χρησιμοποιούμε να ακολουθούμε τους κανόνες». Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στους ανήλικους χρήστες, επισημαίνοντας ότι «οι γονείς των νέων οδηγών πατινιών πρέπει να τους περάσουν αυτή τη νοοτροπία».
Ο ίδιος απορρίπτει την άποψη ότι τα πατίνια θα πρέπει να περιοριστούν λόγω παραβατικότητας. «Το ότι υπάρχουν παρανομίες δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα καταργήσουμε. Δεν είπε κανείς να απαγορεύσουμε τα ΙΧ επειδή κάποιοι παραβιάζουν τον ΚΟΚ», τονίζει, υπογραμμίζοντας παράλληλα τα πλεονεκτήματά τους για τις πόλεις. «Είναι ένας καλύτερος τρόπος μετακίνησης και φιλικός στο περιβάλλον. Στον χώρο που καταλαμβάνει ένα αυτοκίνητο χωρούν οκτώ πατίνια, ειδικά στο κέντρο της πόλης».
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει χωρίς αναφορά στην ταχύτητα, που αποτελεί —όπως λέει— τον καθοριστικό παράγοντα για τα τροχαία. «Θεμελιώδες είναι η ταχύτητα. Αν τηρούνται τα όρια, πολλά δυστυχήματα δεν θα εξελίσσονταν σε θανατηφόρα». Φέρνει μάλιστα ως παράδειγμα πρόσφατο περιστατικό με τον θάνατο ενός 13χρονου στην Ηλεία, σημειώνοντας πως «αν οι εμπλεκόμενοι κινούνταν με τα επιτρεπόμενα όρια σε κατοικημένη περιοχή, πιθανότατα δεν θα είχε καταλήξει σε τραγωδία».
Τα μέτρα λειτουργούν, ο αριθμός των νεκρών μειώνεται
Σε αυτό το πλαίσιο, η μείωση των ορίων ταχύτητας σε αστικές περιοχές —όπως τα 30 χλμ/ώρα— θεωρείται κρίσιμη. «Είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα, γιατί σε χαμηλότερες ταχύτητες, ακόμη και αν γίνει ατύχημα, μειώνονται σημαντικά οι πιθανότητες σοβαρού τραυματισμού».
Τα πρώτα αποτελέσματα από την αυστηροποίηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και την εντατικοποίηση των ελέγχων δείχνουν ήδη σημαντική βελτίωση. «Βλέπουμε τους οδηγούς να προσαρμόζονται σε χαμηλότερες ταχύτητες, λόγω της σοβαρότητας του ΚΟΚ και της αστυνόμευσης. Τα στοιχεία δείχνουν 22% λιγότερα θανατηφόρα τροχαία και 148 ζωές που σώθηκαν μέσα σε έναν χρόνο», αναφέρει. Οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί: από 665 νεκρούς το 2024, η Ελλάδα έφτασε στους 517 το 2025.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η αύξηση των ελέγχων δεν συνοδεύτηκε από αύξηση προστίμων. «Στην αρχή υπήρξε μια άνοδος, αλλά όσο υπάρχει συστηματική αστυνόμευση, τα πρόστιμα μειώνονται και τείνουν προς το μηδέν. Αυτό καταρρίπτει τον μύθο ότι έχουν εισπρακτικό χαρακτήρα», τονίζει, φέρνοντας ως παράδειγμα και πόλεις όπου η εικόνα έχει ήδη αλλάξει αισθητά.
Ο ρόλος της αστυνόμευσης παραμένει καθοριστικός. «Η συμπεριφορά εξαρτάται από την εντατική αστυνόμευση. Αν αυτή αποσυρθεί, οι παραβάσεις επιστρέφουν», σημειώνει, εξηγώντας ότι η Πολιτεία διαμορφώνει τελικά και την οδηγική κουλτούρα. «Όταν σου λέει “φόρα κράνος γιατί θα σε γράψω”, δημιουργεί θετική κουλτούρα. Το αντίθετο στέλνει λάθος μήνυμα».
Σημαντική αλλαγή αναμένεται και από την εφαρμογή των «έξυπνων» καμερών στην Αθήνα. «Στην αρχή θα υπάρξουν πολλές κλήσεις, αλλά στη συνέχεια θα μειωθούν δραστικά. Και αυτό χωρίς μεγάλη ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό», εξηγεί, εκτιμώντας ότι η Ελλάδα μπορεί να πλησιάσει τα ευρωπαϊκά δεδομένα, όπου η χρήση τέτοιων συστημάτων είναι εκτεταμένη.
Ήδη, η χώρα παρουσιάζει βελτίωση, αν και παραμένει πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Από 61 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκους το 2024, έπεσε στους 49 το 2025, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 45. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Σουηδία βρίσκονται πολύ χαμηλότερα, με περίπου 22 νεκρούς ανά εκατομμύριο.
Δικυκλιστές τα συνήθη θύματα – Οι 5 «δολοφόνοι»
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ποσοστό των θυμάτων που είναι δικυκλιστές. «Στην Ελλάδα το 38% των νεκρών είναι μοτοσικλετιστές, όταν στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 18%», επισημαίνει, δείχνοντας ως βασική αιτία τη χαμηλή χρήση κράνους τα προηγούμενα χρόνια. Τα δεδομένα, ωστόσο, αλλάζουν: «Με την εντατική αστυνόμευση το 2025, η χρήση κράνους ανέβηκε στο 92% για τους οδηγούς και στο 75% για τους συνεπιβάτες». Και τα αποτελέσματα είναι άμεσα: «Από τις 148 ζωές που σώθηκαν, οι 78 ήταν μοτοσικλετιστές».
Ο καθηγητής επιμένει ότι η συζήτηση πρέπει να εστιάζει στους βασικούς κινδύνους. «Πέντε είναι οι βασικοί παράγοντες που σκοτώνουν στους δρόμους: ταχύτητα, αλκοόλ, κινητό, ζώνη και κράνος», λέει, προσθέτοντας ότι σε αυτούς πρέπει να δοθεί προτεραιότητα και όχι σε δευτερεύουσες παραβάσεις.
Οι άνδρες κινδυνεύουν 8 φορές περισσότερο!
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις στη συμπεριφορά των οδηγών. «Οι άνδρες οδηγοί είναι οκτώ φορές πιο επικίνδυνοι από τις γυναίκες, αναλογικά με τα χιλιόμετρα που διανύουν. Όχι γιατί είναι χειρότεροι οδηγοί, αλλά γιατί παίρνουν περισσότερα ρίσκα και υπερεκτιμούν τις δυνατότητές τους», εξηγεί. Αντίστοιχα, «ένας νέος μοτοσικλετιστής έχει 40% περισσότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε ατύχημα σε σχέση με έναν μεσήλικα».
Παράλληλα, εξετάζονται και αλλαγές στη φιλοσοφία των ποινών. «Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αντί για απλή αφαίρεση διπλώματος, επιβάλλονται υποχρεωτικά μαθήματα. Αν τα παρακολουθήσεις, μπορείς να το πάρεις πίσω νωρίτερα. Πρόκειται για μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση, που εξετάζεται και στην Ελλάδα».
Κλείνοντας, ο Γιώργος Γιαννής στέλνει ένα σαφές μήνυμα για το τι πρέπει να αλλάξει άμεσα: «Αν είναι να γίνει ένα πράγμα από αύριο, αυτό είναι η καθολική χρήση κράνους. Είναι το νούμερο ένα μέτρο που μπορεί να φέρει άμεση και μεγάλη μείωση σε τραυματίες και νεκρούς».
