Στη Ρωσία στρατολογούν στρατιώτες με τη βία, ακόμη κι από τον δρόμο, για τον πόλεμο στην Ουκρανία
Τα οικονομικά κίνητρα δεν λειτουργούν πλέον και τώρα η Μόσχα κατηγορείται ότι σχεδόν απαγώγει μεθυσμένους ή άλλους άντρες μεγάλης ηλικίας που δεν μπορούν να αρνηθούν για να πυκνώσει τις τάξεις των στρατιωτικών στον πόλεμο με την Ουκρανία, ενώ διανύουμε το 5ο έτος της σύγκρουσης
Snapshot
- Η Ρωσία στρατολογεί άνδρες με βία, συχνά απαγάγοντας μεθυσμένους ή ευάλωτους άνδρες για να ενισχύσει τις στρατιωτικές της δυνάμεις στον πόλεμο με την Ουκρανία.
- Οι οικονομικές παροχές έχουν αντικατασταθεί από εξαναγκασμό και εξαπάτηση, με αναφορές για υπογραφές συμβολαίων υπό πίεση και βίαιη μεταφορά σε στρατόπεδα εκπαίδευσης.
- Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μαρτυρίες επιβεβαιώνουν την αύξηση των αναγκαστικών στρατολογήσεων και την παραβίαση ιατρικών εξαιρέσεων.
- Περιφερειακές αρχές στη Ρωσία προσφέρουν χρηματικά μπόνους σε όσους βοηθούν στη στρατολόγηση, δημιουργώντας μηχανισμούς πίεσης και εκμετάλλευσης.
- Παρά τις επίσημες αρνήσεις του Κρεμλίνου, η «κρυφή επιστράτευση» απειλεί να μειώσει την υποστήριξη στον πόλεμο και προκαλεί φόβο και ανασφάλεια στους πολίτες.
«Τον έβαλαν με το ζόρι σε ένα αυτοκίνητο και τον ανάγκασαν να υπογράψει ένα συμβόλαιο…Τώρα αγνοείται, αλλά δεν έχω αποδεχτεί πλήρως το γεγονός ότι πιθανότατα έχει πεθάνει. Είναι ένας φόβος που σε παραλύει».
Αυτά είναι μόνο μερικά από τα πράγματα που καταγγέλλουν πολίτες στο CNN σχετικά με την αναγκαστική στρατολόγηση στη Ρωσία.
Οι ιστορίες τους, τις οποίες φέρνει στο φως το αμερικανικό μέσο και επιβεβαιώνονται από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και από έναν αυξανόμενο αριθμό μαρτυριών και αναρτήσεων στα social media, σκιαγραφούν την εικόνα μιας «αθόρυβης» αλλαγής που βρίσκεται σε εξέλιξη στον μηχανισμό στρατολόγησης της Ρωσίας, η οποία διανύει πλέον τον πέμπτο έτος πολέμου της με την Ουκρανία.
Από τη μαζική εκστρατεία επιστράτευσης του 2022, η Ρωσία βασιζόταν κυρίως σε μεγάλα οικονομικά κίνητρα για να προσελκύσει στρατιώτες να πολεμήσουν. Ωστόσο, φαίνεται ότι αυτά τα κίνητρα έχουν αρχίσει να αντικαθίστανται από τον εξαναγκασμό και την εξαπάτηση.
Η Ρωσία έχει επανειλημμένα απορρίψει τους ισχυρισμούς της Ουκρανίας ότι σχεδιάζει ένα νέο κύμα μαζικής επιστράτευσης, παρά τις αυξανόμενες απώλειες που έχει δεχτεί στην πρώτη γραμμή του πολέμου. Και όμως, καθώς η Ρωσία κλιμακώνει τις επιθέσεις της, αυτή η «κρυφή επιστράτευση» – όπως την αποκαλούν ορισμένοι – απειλεί να υπονομεύσει την δημοφιλία του πολέμου, ακριβώς τη στιγμή που το Κρεμλίνο τη χρειάζεται περισσότερο.
Ρωσικά στρατεύματα συμμετέχουν σε εκπαίδευση μάχης σε στρατιωτικό πεδίο βολής της Λευκορωσίας.
ΑΡΕυάλωτοι στόχοι
«Έχω (ή μάλλον είχα) έναν θείο», κατήγγειλε ένας από τους πολίτες μιλώντας στο CNN. «Είναι ένας ηλικιωμένος άρρωστος άνδρας, με αγγειακές παθήσεις και αλκοολισμό και που μόλις μπορούσε να περπατήσει».
Σύμφωνα με τον ίδιο, τον Ιούλιο, κάποιοι άνδρες με πολιτικά ρούχα προσέγγισαν τον 50χρονο θείο του, ο οποίος ήταν υπάλληλος σε μια κρατική αμυντική εταιρεία, έξω από την πολυκατοικία που διέμενε και τον έβαλαν σε ένα αυτοκίνητο. «Δεν γνώριζα πού τον πήγαν, αλλά αργότερα έμαθα ότι εκείνη την ημέρα του έδωσαν κρυφά ένα έγγραφο να υπογράψει. Τελικά αποδείχθηκε ότι ήταν συμβόλαιο (για να ενταχθεί στον στρατό)».
Η ιστορία του πολίτη, ο οποίος παρέμεινε ανώνυμος για να προστατευτεί από τυχόν αντίποινα, ταιριάζει σε ένα πολύ γνωστό μοτίβο, δήλωσε ο Αρτιόμ Κλίγκα, Ρώσος στρατιωτικός δικηγόρος με έδρα το Βερολίνο, που συμβουλεύει τους Ρώσους σχετικά με τα δικαιώματά τους όσον αφορά τη στρατιωτική θητεία.
Από τις αρχές του καλοκαιριού, είπε ο Κλίγκα στο CNN, έχει παρατηρήσει ραγδαία αύξηση στον αριθμό των ατόμων που επικοινωνούν μαζί του για αυτού του είδους τα περιστατικά. «Τώρα είναι μια καθημερινή πρακτική», λέει. Οι περισσότερες υποθέσεις που έχει αναλάβει αφορούν ευάλωτους άνδρες, συχνά με χρέη ή προβλήματα υγείας ή αλκοολισμού. «Δεν έχουν την ευκαιρία να πουν όχι, γιατί πολύ απλά δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους».
Η «Call to Conscience», μια συμμαχία δικηγόρων που συμβουλεύει στρατιώτες και εφέδρους στη Ρωσία, δήλωσε στο CNN ότι είχε παρατηρήσει μια αύξηση στις αναφορές για αναγκαστική στρατολόγηση, με τις τακτικές να «γίνονται όλο και πιο σκληρές μέρα με τη μέρα».
Στην περίπτωση του πολίτη που προαναφέρθηκε, αφού υπέγραψε το έγγραφο, ο θείος του επέστρεψε στο σπίτι του, αλλά μια εβδομάδα αργότερα εξαφανίστηκε. Λίγες μέρες μετά, τηλεφώνησε για να πει ότι βρισκόταν σε στρατόπεδο εκπαίδευσης στο Λουχάνσκ, στην ανατολική Ουκρανία. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, ήρθε η είδηση ότι ο θείος του αγνοείται (MIA).
«Δυσκολεύομαι να κοιμηθώ, μερικές φορές βλέπω εφιάλτες ότι με πιάνουν έξω από το σπίτι μου», είπε.
«Είχε μια πολύ δύσκολη ζωή, προβλήματα με το αλκοόλ»
Ένας άλλος Ρώσος πολίτης που επικοινώνησε με το CNN μέσω μιας οργάνωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα δήλωσε ότι ο αδελφός του «συνελήφθη» στα μέσα Ιουλίου από αγνώστους «ενώ βρισκόταν σε κατάσταση μέθης». «Υποθέτω ότι ήταν υπάλληλοι που εργάζονταν στο τοπικό στρατολογικό γραφείο», λέει.
Σε αυτή την περίπτωση, το CNN ανακάλυψε ότι ο αδελφός του πολίτη υπέγραψε μια στρατιωτική σύμβαση, καθώς και ένα βίντεο που φαίνεται να είναι το τελευταίο του αντίο στη μητέρα του πριν επιβιβαστεί σε ένα λευκό φορτηγάκι. Ο Ρώσος πολίτης μοιράστηκε με το αμερικανικό μέσο την γραπτή απάντηση της τοπικής στρατιωτικής εισαγγελίας στην αίτηση της οικογένειας για την αποφυλάκιση του άνδρα. Στην απάντηση αυτή, η εισαγγελία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο άνδρας εμφανίστηκε στο γραφείο στρατολόγησης «με δική του ελεύθερη βούληση, χωρίς κανέναν εξαναγκασμό», προσθέτοντας ότι «το αντίθετο δεν έχει ούτε αποδειχθεί ούτε τεκμηριωθεί».
Λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, ήρθε η είδηση ότι και αυτός αγνοείται.
«Είχε μια πολύ δύσκολη ζωή, προβλήματα με το αλκοόλ», είπε ο αδελφός του άνδρα στο CNN. «Είμαι συντετριμμένος. Πάντα ήξερα ότι τα δικαιώματα στη Ρωσική Ομοσπονδία παραβιάζονται συστηματικά, αλλά δεν είχα καταλάβει πλήρως πώς είναι να το βιώνεις».
Τον Ιούνιο, η πόλη Πένζα της Ρωσίας, περίπου 375 μίλια νότια της Μόσχας, αναδείχθηκε σε ένα μεγάλο κέντρο αναγκαστικής στρατολόγησης, σύμφωνα με αναρτήσεις στα social media και καταγγελίες οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο διαδίκτυο, άρχισαν να εμφανίζονται βίντεο και μαρτυρίες ατόμων που στρατολογούνται βίαια από τους δρόμους.
Σε ένα βίντεο, από ένα στρατολογικό κέντρο στην Πένζα, φαίνονται γυναίκες να έχουν περικυκλώσει ένα λεωφορείο απαιτώντας την απελευθέρωση των ανδρών που βρίσκονται μέσα στο όχημα. «Τι νομίζετε, υπέγραψαν εθελοντικά ή όχι;» φωνάζει μια γυναίκα κοιτώντας την κάμερα. Ένας από τους άνδρες που βρίσκεται στο λεωφορείο φαίνεται να κουνάει το κεφάλι του. Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας απέρριψε τις αναφορές για αναγκαστική επιστράτευση στην Πένζα.
Οι αναφορές για βία σε περιπτώσεις αναγκαστικής στρατολόγησης είναι συχνές, όπως και η παραβίαση των ιατρικών εξαιρέσεων. «Η σύμβαση υπογράφηκε υπό σωματική και ψυχολογική πίεση», έγραψε ένας συγγενής, ο οποίος δήλωσε στο CNN ότι ο θείος του συνελήφθη τον Αύγουστο. Εκείνη την περίοδο είχε ένα σπασμένο πλευρό, είπε.
Νεοσύλλεκτοι Ρώσοι στρατιώτες φεύγουν για το μέτωπο.
ΑΡ«Φέρε έναν φίλο»
Ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό σε πολλές από αυτές τις ιστορίες είναι ότι τα άτομα που συλλαμβάνουν άνδρες στο δρόμο συχνά φορούν πολιτικά ρούχα. Αυτό έχει προκαλέσει ανησυχίες ότι μπορεί να πρόκειται για απλούς πολίτες που προσπαθούν να επωφεληθούν από ένα άλλο είδος στρατιωτικού «μπόνους» – το οποίο καταβάλλεται σε όποιον βοηθά στη στρατολόγηση νέων στρατιωτών.
Το CNN δεν μπόρεσε να επαληθεύσει αυτό το γεγονός, αλλά οι περιφερειακές αρχές δεν προσπαθούν να κρύψουν την ύπαρξη αυτών των πληρωμών.
«Θα ενθαρρύνουμε όσους βοηθούν στην προσέλκυση πολιτών για την υπογραφή στρατιωτικών συμβολαίων», ανακοίνωσε ο Πάβελ Μάλκοφ, κυβερνήτης της περιφέρειας Ριαζάν της Ρωσίας, τον περασμένο Αύγουστο σε συνεδρίαση του περιφερειακού κοινοβουλίου. «Θα παρέχουμε οικονομική αμοιβή για κάθε στρατιώτη με σύμβαση. Το ποσό του μπόνους θα κυμαίνεται από 50.000 έως 300.000 ρούβλια (553 έως 3.319 ευρώ)».
Το CNN έχει εντοπίσει στοιχεία για αυτές τις επίσημες πληρωμές σε πολλές περιφέρειες, καθώς και δεκάδες αγγελίες εργασίας που προσφέρουν σε αυτούς που στρατολογούν πολίτες μεγάλα ποσά για κάθε άνδρα που υπογράφει στρατιωτική σύμβαση, με τις πληρωμές να διαφέρουν ανά περιφέρεια.
«Είναι κυριολεκτικά μια προωθητική ενέργεια τύπου “φέρε έναν φίλο”, όπου απλώς βρίσκεις κάποιον – οποιονδήποτε, σε οποιαδήποτε κατάσταση, τον σέρνεις στο γραφείο στρατολόγησης, τον αναγκάζεις να υπογράψει σύμβαση και παίρνεις τα χρήματά σου», δήλωσαν οι ιδρυτές της New Alternative Route, μιας αντιπολεμικής οργάνωσης που ιδρύθηκε την άνοιξη.
Φωτ. Αρχείου - Ρώσοι οπλίτες θητείας σε εκπαίδευση στο Κρασνοντάρ της νότιας Ρωσίας, στις 4 Οκτωβρίου 2022.
APΗ Ρωσία προσπαθεί εδώ και χρόνια να διαφοροποιηθεί από την Ουκρανία, όπου η στρατολόγηση είναι υποχρεωτική για άνδρες ηλικίας 25 έως 60 ετών που είναι σωματικά ικανοί, και όπου έχουν γίνει αναφορές για περιστατικά «press-ganging»: βίαιη ή καταναγκαστική επιστράτευση.
«Βλέπουμε κάθε μέρα στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο πώς στην Ουκρανία πιάνουν τους ανθρώπους, σαν αδέσποτα σκυλιά, και τους σέρνουν με τη βία στο μέτωπο», είχε δηλώσει ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν στις αρχές Σεπτεμβρίου. «Εδώ οι άνθρωποι πηγαίνουν εθελοντικά, όπως γνωρίζετε, και υπογράφουν συμβόλαια».
Δεδομένου ότι η στρατολόγηση στη Ρωσία γίνεται σε περιφερειακό επίπεδο μέσω ποσοστώσεων, αυτή η αύξηση των τακτικών εξαναγκασμού είναι απίθανο να προέρχεται αναγκαστικά από μια κεντρική εντολή του Κρεμλίνου, δήλωσε στο CNN ο Γιάνις Κλούγκε, επικεφαλής του Τμήματος Ανατολικής Ευρώπης και Ευρασίας στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας.
«Πανικοβλήθηκα λίγο»
Ο Ίγκορ (ψευδώνυμο), ένας 21χρονος από την κεντρική Ρωσία, έφυγε από τη χώρα πριν από τρεις μήνες, μετά από χρόνια σχεδιασμού για να ξεφύγει από αυτό που αποκαλεί «ολοκληρωτική τρέλα».
Τον χρόνο πριν φύγει, είπε ότι είχε δεχτεί πίεση να υπογράψει στρατιωτική σύμβαση δύο φορές – μία φορά από το πανεπιστήμιό του και στη συνέχεια κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο τοπικό γραφείο στρατολόγησης για να επικαιροποιήσει την ιατρική του απαλλαγή.
«Πανικοβλήθηκα λίγο», είπε στο CNN.
«Ανησύχησα μήπως υπογράψει κάποιος άλλος χρησιμοποιώντας το όνομα μου. Δεν θα μπορούσα να κάνω τίποτα για να το αποτρέψω. Φοβόμουν ότι θα έκλειναν τα σύνορα και δεν θα μπορούσα ποτέ να φύγω», είπε.
