Οι δύο αριθμοί στο smartwatch που δίνουν έγκυρες ενδείξεις για την υγεία της καρδιάς
Καρδιακός ρυθμός και ημερήσια βήματα: Τι μπορεί να αποκαλύψει αυτός ο απλός υπολογισμός για την υγεία της καρδιάς.
Το έξυπνο ρολόι (smartwatch) σας ενδέχεται να συλλέγει δύο αριθμούς οι οποίοι, όταν συνδυαστούν, παρέχουν ενδείξεις για την καρδιαγγειακή υγεία: τον μέσο καρδιακό ρυθμό και τα ημερήσια βήματα.
Ερευνητές ανέπτυξαν έναν απλό υπολογισμό που συνδέει αυτές τις μετρήσεις με διάφορες παθήσεις της καρδιάς, αν και προς το παρόν δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί εάν κάποιο άτομο θα αναπτύξει καρδιακή νόσο.
Ποιοι είναι οι δύο αριθμοί που μπορεί να προσφέρουν ενδείξεις για την υγεία της καρδιάς;
Ο πειραματικός δείκτης ονομάζεται «ημερήσιος καρδιακός ρυθμός ανά βήμα» (DHRPS: Daily Heart Rate Per Step). Συνδυάζει τον μέσο καρδιακό ρυθμό με την απόσταση που διανύει ένα άτομο περπατώντας καθημερινά.
Ο υπολογισμός είναι απλός:
DHRPS = Μέσος ημερήσιος καρδιακός ρυθμός ÷ Ημερήσια βήματα
Για παράδειγμα, ένα άτομο με μέσο καρδιακό ρυθμό 80 παλμούς ανά λεπτό, το οποίο πραγματοποιεί 6.000 βήματα, θα είχε μια ενδεικτική τιμή DHRPS:
80 ÷ 6.000 = 0,0133
Εάν ο μέσος καρδιακός ρυθμός παρέμενε αμετάβλητος, αλλά τα ημερήσια βήματα αυξάνονταν σε 10.000, ο DHRPS θα μειωνόταν στο 0,008.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν, σε γενικές γραμμές, ότι οι χαμηλότερες τιμές συνδέονται με πιο ευνοϊκά καρδιαγγειακά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, δεδομένου ότι η αύξηση του αριθμού των βημάτων μειώνει αυτόματα τον δείκτη, μια βελτιωμένη τιμή δεν αποδεικνύει απαραίτητα ότι έχει μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιακής νόσου.
Η μελέτη υπολόγισε τους ημερήσιους δείκτες και εξήγαγε τον μέσο όρο τους για το σύνολο των ημερών καταγραφής. Ο συγκεκριμένος υπολογισμός αποτελεί απλώς μια ενδεικτική απεικόνιση και όχι ακριβή αναπαραγωγή της ερευνητικής μεθοδολογίας.
Ο υπολογισμός DHRPS συνδυάζει τον μέσο ημερήσιο καρδιακό ρυθμό με τα ημερήσια βήματα. Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό και δεν αποτελεί διάγνωση ή πρόβλεψη για καρδιαγγειακή νόσο.
Γράφημα που δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ)
Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές;
Σε μελέτη του 2025, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of the American Heart Association, ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από συσκευές Fitbit που αφορούσαν 6.947 ενήλικες, στοιχεία που αντιστοιχούν σε περίπου 5,8 εκατομμύρια «ανθρωποημέρες» καταγραφής.
Συνέκριναν τις τιμές DHRPS με το ιατρικό ιστορικό των συμμετεχόντων και διαπίστωσαν ότι οι υψηλότερες τιμές σχετίζονταν με παθήσεις όπως:
- διαβήτης τύπου 2
- υπέρταση
- καρδιακή ανεπάρκεια
- στεφανιαία αθηροσκλήρωση
Ο δείκτης αυτός παρουσίασε ισχυρότερες συσχετίσεις με διάφορες παθήσεις σε σύγκριση με τον καρδιακό ρυθμό ή τον αριθμό των βημάτων μεμονωμένα, ακόμη και όταν ελήφθησαν υπόψη οι επιμέρους μετρήσεις.
Αυτό υποδηλώνει ότι ο συνδυασμός δεδομένων σωματικής δραστηριότητας και καρδιακού ρυθμού ενδέχεται να αποκαλύψει πληροφορίες που ειδάλλως διαφεύγουν της προσοχής των γιατρών, όταν εξετάζεται μόνο μία από τις δύο παραμέτρους.
Ωστόσο, τα ευρήματα αφορούν στατιστικές συσχετίσεις και δεν αποτελούν απόδειξη ότι μια υψηλή τιμή «προκαλεί καρδιαγγειακή νόσο».
Μπορεί αυτός ο υπολογισμός να προβλέψει ένα έμφραγμα;
Όχι με αξιοπιστία, τουλάχιστον με βάση τα διαθέσιμα σήμερα επιστημονικά δεδομένα.
Παρόλο που οι ερευνητές συνέλεξαν μετρήσεις μέσω φορητών συσκευών (wearables) επί αρκετών ετών, η κύρια ανάλυση ήταν συγχρονική (cross-sectional). Συγκεκριμένα, συνέκρινε τις καταγεγραμμένες μετρήσεις των συμμετεχόντων με υπάρχουσες διαγνώσεις, αντί να εξετάσει αν ο δείκτης θα μπορούσε να προβλέψει με ακρίβεια μελλοντικά εμφράγματα.
Επιπλέον, η μελέτη κατηγοριοποίησε τις τιμές σε χαμηλές, μέτριες και υψηλές. Πρόκειται για αυθαίρετες ερευνητικές ταξινομήσεις και όχι για ιατρικά εγκεκριμένα όρια, τα οποία διαχωρίζουν τα υγιή άτομα από εκείνα που πάσχουν από καρδιακή νόσο.
Συνεπώς, ένα άτομο με υψηλότερη τιμή δεν θα πρέπει να υποθέσει ότι «πάσχει από κάποια καρδιακή πάθηση», ούτε και ένα άτομο με χαμηλότερη τιμή δεν θα πρέπει να θεωρεί ότι «είναι ασφαλές από καρδιακή νόσο».
Απαιτείται περαιτέρω προοπτική έρευνα προτού ο δείκτης DHRPS μπορέσει να προταθεί ως κλινικό εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου.
Γιατί μπορεί να αλλάξει ο αριθμός σας
Ο δείκτης μπορεί να μεταβληθεί για διάφορους λόγους, που δεν σχετίζονται με την επιδείνωση ή τη βελτίωση της καρδιακής υγείας.
Ο καρδιακός ρυθμός επηρεάζεται από τη φυσική κατάσταση, το άγχος, τυχόν ασθένειες, την λήψη φαρμάκων και άλλους φυσιολογικούς παράγοντες. Παράλληλα, ο αριθμός των βημάτων μπορεί να μειωθεί λόγω αρθρίτιδας, τραυματισμού, περιορισμών στην κινητικότητα ή κατά τη διάρκεια ανάρρωσης από κάποια ασθένεια ή χειρουργική επέμβαση.
Για παράδειγμα, ένα άτομο που λαμβάνει φάρμακα τα οποία επιβραδύνουν τον καρδιακό ρυθμό ενδέχεται να εμφανίσει χαμηλότερη τιμή DHRPS, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει βελτιωθεί η καρδιαγγειακή του φυσική κατάσταση.
Αντίστοιχα, ένα άτομο που αυξάνει τη σωματική του δραστηριότητα (περπατά περισσότερο) θα μειώσει αυτόματα τον δείκτη, εφόσον ο μέσος καρδιακός του ρυθμός παραμένει σταθερός.
Αυτό καθιστά τον δείκτη ενδιαφέροντα για παρακολούθηση, αλλά δύσκολο στην ερμηνεία χωρίς το κατάλληλο ιατρικό πλαίσιο.
Τι θα πρέπει, λοιπόν, να παρακολουθείτε για την καρδιακή σας υγεία;
Αν διαθέτετε ήδη έξυπνο ρολόι (smartwatch), η παρακολούθηση της δραστηριότητας και του καρδιακού σας ρυθμού μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τις καθημερινές σας συνήθειες. Δεν υπάρχει, ωστόσο, τεκμηριωμένη ανάγκη να αγοράσετε μια τέτοια συσκευή αποκλειστικά για τον υπολογισμό του DHRPS.
Για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου, οι καθιερωμένες μετρήσεις παραμένουν πιο σημαντικές. Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- αρτηριακή πίεση
- χοληστερόλη
- κατάσταση καπνίσματος
- διαβήτης
- σχετικό ιατρικό ιστορικό
Οι γιατροί χρησιμοποιούν επίσης, όπου κρίνεται σκόπιμο, επικυρωμένα εργαλεία όπως τα SCORE2 και SCORE2-OP για την εκτίμηση του μελλοντικού καρδιαγγειακού κινδύνου.
Μια ένδειξη από έξυπνο ρολόι (smartwatch) ΔΕΝ μπορεί να υποκαταστήσει αυτές τις αξιολογήσεις ούτε να καθορίσει εάν κάποιος χρειάζεται ιατρική θεραπεία.
Συμπέρασμα
Ο συνδυασμός του καρδιακού ρυθμού και των καθημερινών βημάτων προσφέρει έναν πολλά υποσχόμενο νέο τρόπο διερεύνησης της καρδιαγγειακής υγείας. Έρευνα υποδεικνύει ότι ο προκύπτον δείκτης DHRPS περιέχει χρήσιμες πληροφορίες, ωστόσο δεν είναι ακόμη σε θέση να προβλέψει αν θα εμφανίσετε καρδιακή νόσο ή αν θα υποστείτε καρδιακή προσβολή.
Προς το παρόν, η σημαντικότερη πρακτική αξία της φορετής τεχνολογίας (wearable technology) έγκειται στο ότι βοηθά τους ανθρώπους να κατανοήσουν τα πρότυπα της δραστηριότητάς τους και να υιοθετήσουν πιο υγιεινές συνήθειες.
Πηγές: