«Από τον Μεγασθένη στον Μητσοτάκη»: Πώς δημιουργείται ο νέος άξονας Ινδίας – Ελλάδας
«Αυτό που βλέπουμε σήμερα ανάμεσα στην Ινδία και την Ελλάδα δεν είναι μια τυπική διμερής σχέση, αλλά η σταδιακή διαμόρφωση ενός στρατηγικού άξονα», λέει στο Newsbomb ο Balasubramanian C, επικεφαλής του Strategic Studies Programme στο Centre for National Security Studies (CNSS). Όπως εξηγεί, η πρόσφατη συνάντηση του Ινδού υπουργού Άμυνας Rajnath Singh με τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια στο Νέο Δελχί «σφράγισε» αυτή τη νέα εποχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερα κρίσιμη αλλά και εποικοδομητική αναμένεται η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ινδία, για να λάβει μέρος σε διεθνές συνέδριο με τίτλο «AI Impact Summit» και να συναντηθεί με τον Ινδό ομόλογό του Ναρέντρα Μόντι.
«Υπογράψαμε έναν πενταετή Οδικό Χάρτη για την αμυντική βιομηχανική συνεργασία και ανταλλάξαμε το Σχέδιο Στρατιωτικής Συνεργασίας για το 2026», σημειώνει. «Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ευθυγραμμίζουμε την ινδική στρατηγική αυτοδυναμίας στην άμυνα (Atmanirbhar Bharat) με τις μεταρρυθμίσεις της ελληνικής Άμυνας μέχρι το 2030». Ιδιαίτερη σημασία δίνει ο ίδιος στη ναυτική διάσταση: «Η απόφαση της Ελλάδας να στείλει αξιωματικό – σύνδεσμο στο Information Fusion Centre – Indian Ocean Region ενισχύει θεαματικά την ανταλλαγή πληροφοριών στον Ινδικό Ωκεανό», υπογραμμίζει.
«Η φυσική πύλη της Ινδίας στην Ευρώπη»
Για τον Balasubramanian, η Ελλάδα δεν είναι απλώς ένας ακόμα εταίρος της Ινδίας στην Ευρώπη. «Η στρατηγική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο την κάνει φυσική πύλη της Ινδίας προς την Ευρώπη στο πλαίσιο του διαδρόμου India–Middle East–Europe (IMEC)», εξηγεί. «Και δεν είναι μόνο η γεωγραφία· μιλάμε για τη χώρα που ελέγχει περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας στη ναυτιλία. Για την Ινδία, αυτό σημαίνει έναν πανίσχυρο λογιστικό εταίρο, αν θέλει να διεισδύσει βαθιά στην αγορά της Ε.Ε».
Την ίδια στιγμή, ο Ινδός αναλυτής συνδέει το παρόν με μια διαχρονική ιστορία επαφών. «Οι σχέσεις μας δεν ξεκινούν σήμερα», λέει. «Οι εμπορικοί δεσμοί μεταξύ της αυτοκρατορίας των Μαουρύα και του αρχαίου ελληνικού κόσμου είναι καταγεγραμμένοι σε νομίσματα και ιστορικές πηγές. Ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν σύγχρονος της δυναστείας των Μαουρύα και στην “Αρθασάστρα” του Κανάκια υπάρχει η αναφορά στον Έλληνα – Yavana – πρέσβη Μεγασθένη στην αυλή του Τσαντραγκούπτα».
Σύμφωνα με τον Balasubramanian, σήμερα Ινδία και Ελλάδα βλέπουν η μία την άλλη ως κρίσιμο κόμβο. «Η Ελλάδα είναι ο φυσικός μας σύνδεσμος με την Ευρώπη, η Ινδία είναι ο κόμβος που συνδέει την Αθήνα με τον Ινδο-Ειρηνικό», επισημαίνει. «Ως ναυτικές δυνάμεις, δεσμευόμαστε σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Οι ασκήσεις του ινδικού στόλου στη Μεσόγειο, όπως η παρουσία της INS Tabar, και το ενδιαφέρον της Ελλάδας για την Indo-Pacific Oceans Initiative, δημιουργούν ένα ενιαίο τόξο ασφάλειας από την Αραβική Θάλασσα μέχρι το Αιγαίο».
Το αντίβαρο σε Τουρκία-Πακιστάν
Ο ίδιος δεν κρύβει ότι η προσέγγιση Ινδίας – Ελλάδας έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση απέναντι σε ανταγωνιστικά μπλοκ. «Η σύσφιξη σχέσεων με την Ινδία προσφέρει στην Ελλάδα ένα στρατηγικό αντίβαρο στον άξονα Τουρκίας – Πακιστάν», τονίζει. «Η Άγκυρα έχει αναπτύξει βαθιά στρατιωτική συνεργασία με το Ισλαμαμπάντ, συνεπώς η συνεργασία της Ινδίας με την Ελλάδα, τον παραδοσιακό αντίπαλο της Τουρκίας, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα».
Πηγαίνει μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας για την ανάδυση ενός νέου «τριγώνου». «Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να διαμορφώνεται ένα άτυπο αλλά ολοένα και πιο συνεκτικό τρίγωνο Ινδίας – Ελλάδας – Αρμενίας», εξηγεί. «Οι τρεις χώρες συνδέονται από κοινές ανησυχίες: την τουρκική ισχύ, τον πακιστανικό μιλιταντισμό, τον αναθεωρητισμό του Αζερμπαϊτζάν. Και αυτό το τρίγωνο ενισχύεται από τον ρόλο της Ινδίας ως ανερχόμενου εξαγωγέα αμυντικού υλικού και ευρασιατικής δύναμης».
Στο επίπεδο της συνδεσιμότητας, ο Balasubramanian βάζει στο τραπέζι δύο κρίσιμους άξονες. «Προς βορρά, έχουμε τον International North–South Transport Corridor (INSTC) που συνδέει την Ινδία με τη Ρωσία και την Ευρώπη μέσω Ιράν και Νότιου Καυκάσου, με την Αρμενία να παίζει ρόλο κόμβου», σημειώνει. «Προς δυσμάς, υπάρχει ο διάδρομος IMEC που συνδέει τα ινδικά λιμάνια με τον Κόλπο, το Ισραήλ και τα ελληνικά λιμάνια, όπως ο Πειραιάς, πριν επεκταθεί στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα – παρακάμπτοντας την Τουρκία και υποβαθμίζοντας τον παραδοσιακό της ρόλο ως γέφυρα μεταξύ Ασίας και Ευρώπης».
Ο Ινδός ειδικός στέκεται ιδιαίτερα στο τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα. «Η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια σοβαρή δημογραφική κρίση και έλλειψη εργατικού δυναμικού, ενώ η Ινδία διαθέτει πλεόνασμα ειδικευμένων εργαζομένων», παρατηρεί. «Η ταχεία υλοποίηση της Συμφωνίας για Μετανάστευση και Κινητικότητα θα νομιμοποιήσει τις ροές Ινδών εργαζομένων και θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο τους δεσμούς ανάμεσα στην Αθήνα και το Νέο Δελχί».
Παράλληλα, βλέπει τεράστιες δυνατότητες και στον ψηφιακό τομέα. «Η συνεργασία σε έργα όπως το υποθαλάσσιο καλώδιο Blue‑Raman, που θα συνδέσει την ψηφιακή υποδομή της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω Ελλάδας και εκτός του ευάλωτου περάσματος του Σουέζ, θα ήταν πραγματικός game‑changer», λέει χαρακτηριστικά.
Κοιτώντας συνολικά τη μεγάλη εικόνα, ο Balasubramanian συνοψίζει: «Η εταιρική σχέση Ινδίας – Ελλάδας έχει εξελιχθεί από μια σχέση καλής ιστορικής θέλησης σε μια πολυεπίπεδη στρατηγική συνεργασία, με πυλώνες την άμυνα, τη ναυτική ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα – συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής». Και προσθέτει με νόημα: «Με την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ινδία για το AI Impact Summit και με όλα τα συγκεκριμένα βήματα που έχουν ήδη δρομολογηθεί, οι σχέσεις Ινδίας – Ελλάδας έχουν πλέον τη δυναμική να περάσουν από το επίπεδο της συμβολικής διπλωματίας σε μια δομημένη, στρατηγική συνεργασία σε πολλαπλά μέτωπα. Αυτό δεν αφορά μόνο τις δύο χώρες – μπορεί να αλλάξει την ίδια τη γεωμετρία της Ευρασίας».