Σε έξαρση ο ιός του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας - Μεγάλη επιβάρυνση σε σχέση με πέρυσι

Snapshot

• Μέχρι τις 19 Αυγούου 2026, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 157 κρούσματα και 13 θάνατοι από ιό του Δυτικού Νείλου, αριθμοί αυξημένοι σε σχέση με το 2025.
• Η Ανατολική Αττική παρουσιάζει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση με τις περιοχές Σπάτων-Αρτέμιδος, Μαρκοπούλου Μεσογαίας και Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης να έχουν τα περισσότερα κρούσματα.
• Το 80% των φορέων δεν εμφανίζουν συμπτώματα, ενώ περίπου 1% κυρίως ηλικιωμένων εμφανίζει σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές όπως εγκεφαλίτιδα και μηνιγγίτιδα.
• Η μετάδοση γίνεται αποκλειστικά μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού, χωρίς ανθρώπινη μετάδοση, και δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο ή ειδική αντιική θεραπεία.
• Οι αρμόδιες αρχές εντείνουν μέτρα καταπολέμησης κουνουπιών, όπως ψεκασμούς και προνυμφοκτονίες, ενώ συνιστούν χρήση εγκεκριμένων απωθητικών, απομάκρυνση στάσιμου νερού και προστασία με ρούχα για μείωση του κινδύνου μόλυνσης.

Snapshot powered by AI

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές της χώρας εξαιτίας της σημαντικής ανόδου που παρουσιάζουν τα κρούσματα από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε σχέση με την περασμένη χρονιά.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΕΟΔΥ, μέχρι τις 19 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 157 κρούσματα και 13 θάνατοι, όλοι σε ανθρώπους ηλικίας άνω των 65 ετών. Η φετινή επιβάρυνση είναι αισθητή συγκριτικά με το 2025, όταν το αντίστοιχο διάστημα είχαν εντοπιστεί 96 κρούσματα και 9 θάνατοι.

Την ίδια ώρα, η Ανατολική Αττική συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό διαγνώσεων. Στον Δήμο Σπάτων-Αρτέμιδος έχουν επιβεβαιωθεί 16 περιστατικά, στον Δήμο Μαρκοπούλου Μεσογαίας 13, ενώ στον Δήμο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης οι μολύνσεις φτάνουν τις 9. Εξαιτίας αυτής της κατάστασης, τα συνεργεία εντείνουν τους ψεκασμούς και τις δράσεις διαχείρισης των κουνουπιών στις περιοχές υψηλού κινδύνου.

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η μόλυνση περνά απαρατήρητη, καθώς 8 στους 10 φορείς δεν εκδηλώνουν απολύτως κανένα σύμπτωμα.

Κι όμως, περίπου 2 στους 10 ασθενείς θα εμφανίσουν ήπια νόσο με κλινική εικόνα που θυμίζει έντονα γρίπη, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από γαστρεντερικά προβλήματα και δερματικά εξανθήματα. Σε ένα πολύ μικρότερο ποσοστό, λιγότερο από 1 στους 100 ανθρώπους - κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας - , ο ιός του Δυτικού Νείλου προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα οδηγώντας σε σοβαρές επιπλοκές όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση.

Πίσω μόνον από την Ιταλία

Η Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη θέση πανευρωπαϊκά, πίσω μόνο από την Ιταλία, καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου εξαπλώνεται και τα κουνούπια μετατρέπονται ξανά σε υγειονομικό «πονοκέφαλο». Ψεκασμοί, προνυμφοκτονίες και «έξυπνες» παγίδες επιστρατεύονται για να ανακοπεί η μετάδοση, με την ανατολική Αττική να βρίσκεται στο επίκεντρο.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εμφάνιση εξάρσεων του ιού αποτελεί πολυπαραγοντικό φαινόμενο, το οποίο συνδέεται όχι μόνο με τις καιρικές συνθήκες, όπως οι υψηλές θερμοκρασίες και οι βροχοπτώσεις, αλλά και με τους πληθυσμούς των άγριων πτηνών και των κουνουπιών που αποτελούν βασικούς κρίκους στην αλυσίδα μετάδοσης.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, περίπου το 80% των ατόμων που μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα, ενώ το 20% παρουσιάζει ήπια συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο και μυϊκούς πόνους. Από αυτούς, μόλις το 1% ενδέχεται να αναπτύξει σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.

Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση περιλαμβάνουν σύγχυση, λιποθυμικά επεισόδια, σπασμούς και παράλυση. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι ασθενείς πρέπει να μεταφέρονται άμεσα σε νοσοκομείο.

Οι επιστήμονες είναι κατηγορηματικοί ότι ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά μόνο μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Παράλληλα, δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία ή εμβόλιο για τον άνθρωπο και η αντιμετώπιση των σοβαρών περιστατικών είναι κυρίως υποστηρικτική και συμπτωματική.

Στην Ελλάδα, συνεχίζονται εντατικά οι δράσεις καταπολέμησης των κουνουπιών. Ιδιαίτερα επιβαρυμένες εμφανίζονται περιοχές της Ανατολικής Αττικής, με τους Δήμους Σπάτων – Αρτέμιδας, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Αγίας Παρασκευής, Παλλήνης και Χαλανδρίου να καταγράφουν τα περισσότερα επιβεβαιωμένα κρούσματα με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Στον Δήμο Αγίας Παρασκευής, συνεργεία πραγματοποιούν εκτεταμένους ψεκασμούς σε χιλιάδες φρεάτια και κοινόχρηστους χώρους, ενώ, στην Κηφισιά εφαρμόζονται προνυμφοκτονίες σε στάσιμα νερά με βιολογικά και περιβαλλοντικά ασφαλή σκευάσματα.

Παράλληλα, στο Σουφλί δοκιμάζονται καινοτόμες λύσεις, όπως «έξυπνες» παγίδες που προσελκύουν τα θηλυκά κουνούπια μέσω εκπομπής θερμότητας και ειδικών οσμών, με στόχο τη μείωση του πληθυσμού τους και του κινδύνου μετάδοσης ασθενειών.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αυξημένη δραστηριότητα των κουνουπιών θα συνεχιστεί τουλάχιστον έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας έχει ενισχύσει την επιδημιολογική και εντομολογική επιτήρηση σε συνεργασία με ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Μέτρα προφύλαξης από τα κουνούπια φορείς του Ιού Δυτικού Νείλου - Τι να κάνετε στο σπίτι σας

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος από μολυσμένα με τον ιό (φορείς) κουνούπια του είδους Culex.

Με την αύξηση της κυκλοφορίας των κουνουπιών στην Ελλάδα και ειδικά στην Αττική, η πρόληψη έχει μεγάλη σημασία, επειδή δεν υπάρχει εν ισχύ εμβόλιο για τον Ιό του Δυτικού Νείλου. Η καλύτερη στρατηγική είναι πολυεπίπεδη: πρόληψη των τσιμπημάτων, ενώ παράλληλα δυσκολεύετε τα κουνούπια να χρησιμοποιήσουν το σπίτι και το άμεσο περιβάλλον σας ως εστίες αναπαραγωγής.

Πώς μπορείτε να προστατευτείτε από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε εξωτερικούς χώρους;

1. Χρησιμοποιήστε ένα εγκεκριμένο εντομοαπωθητικό στο εκτεθειμένο δέρμα, ειδικά από το σούρουπο έως την αυγή, όταν και τα κουνούπια Culex, που συνήθως μεταδίδουν τον ιό του Δυτικού Νείλου, είναι πιο δραστήρια. Ακολουθήστε τις οδηγίες στην ετικέτα του απωθητικού για τα όρια ηλικίας και τη συχνότητα επαναεφαρμογής.
2. Να φοράτε άνετα ρούχα με μακριά μανίκια και παντελόνια όταν είναι εφικτό. Τα φυσικά εμπόδια έχουν σημασία επειδή η πρόληψη των τσιμπημάτων είναι επί του παρόντος ο κύριος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο μόλυνσης.

Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση επί 19 ανθρώπινων μελετών υποστηρίζει αυτήν την προσέγγιση. Η τοπική χρήση απωθητικών παρείχε γενικά την μεγαλύτερη και πιο αξιόπιστη προστασία, ενώ πολλά προϊόντα αιθέριων ελαίων είχαν βραχύτερη δράση και μεγαλύτερη μεταβλητότητα.

Επομένως, τα ερευνητικά στοιχεία επιβεβαιώνουν τις συμβουλές δημόσιας υγείας για τη χρήση δοκιμασμένων, εγκεκριμένων απωθητικών.

Πώς κρατάμε τα κουνούπια του Δυτικού Νείλου μακριά από το σπίτι;

Η πιο χρήσιμη στρατηγική για το σπίτι είναι η απομάκρυνση κάθε στάσιμου νερού και η παρεμπόδιση της εισόδου των κουνουπιών σε εσωτερικούς χώρους. Τα κουνούπια Culex γεννούν αυγά στο νερό και μπορούν να χρησιμοποιούν συνηθισμένα δοχεία γύρω από τα σπίτια, όπως γλάστρες, λάστιχο στο μπαλκόνι, βουλωμένες υδροροές, δεξαμενές κ.α.

Τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα:

• αδειάστε και τρίψτε τις μπανιέρες για πουλιά κατοικίδια, τα πιατάκια από τις γλάστρες και άλλα δοχεία συγκράτησης νερού
• αναποδογυρίστε κουβάδες από σφουγγάρισμα
• αδειάστε το νερό μέσα στο λάστιχο του κήπου/μπαλκονιού
• μαζέψτε τυχόν παιχνίδια ή αντικείμενα που συλλέγουν νερό από τη βροχή και το πότισμα
• επισκευάστε τις σήτες παραθύρων και θυρών
• χρησιμοποιήστε κλιματιστικά και ανεμιστήρες για να μην ανοίγετε τα παράθυρα

Οι κουνουπιέρες μπορούν να προστατεύσουν τα μωρά και τα άτομα που κοιμούνται σε ανεπαρκώς θωρακισμένα δωμάτια.

Πόση διαφορά κάνει η απομάκρυνση των στάσιμων υδάτων;

Σημαντική, αν και καμία μεμονωμένη δράση ενός νοικοκυριού δεν μπορεί να εγγυηθεί την απόλυτη πρόληψη. Τα κουνούπια Culex αναπτύσσονται στο νερό, επομένως η μείωση του φυσικού αναπαραγωγικού τους περιβάλλοντος αποτελεί βασικό μέρος της προστασίας σας.

Σχετική έρευνα στην Αττική υποστηρίζει αυτήν τη στρατηγική. Συγκεκριμένα, μελέτη του 2025 επί ενός ολοκληρωμένου προγράμματος διαχείρισης φορέων διαπίστωσε μείωση 34% στον αριθμό των κουνουπιών Culex pipiens μετά από στοχευμένες παρεμβάσεις ελέγχου. Μελέτησε ένα συντονισμένο πρόγραμμα δημόσιας υγείας και όχι μεμονωμένα σπίτια, επομένως δεν μπορεί να μας πει πόσο μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης ενός ατόμου το άδειασμα ενός δοχείου.

Πότε είναι η προστασία πιο σημαντική;

Στην Ευρώπη, η μετάδοση του Ιού Δυτικού Νείλου συνήθως συμβαίνει από τα τέλη της άνοιξης έως το φθινόπωρο και συχνά κορυφώνεται από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συμβουλεύει τους ανθρώπους στις πληγείσες περιοχές να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την πρόληψη των τσιμπημάτων. Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με ορισμένες ιατρικές παθήσεις διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας, καθιστώντας την αποφυγή των κουνουπιών ιδιαίτερα σημαντική γι' αυτούς.

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορούν τα κουνούπια να αναπαραχθούν μόνο σε μικρή ποσότητα νερού;

Ναι. Τα πιατάκια σε γλάστρες, οι κουβάδες κλπ μπορούν όλα να γίνουν εστίες αναπαραγωγής. Το τακτικό άδειασμα και ο καθαρισμός των δοχείων είναι πιο χρήσιμο από το να περιμένετε μέχρι να εμφανιστεί μια μεγάλη λίμνη στάσιμου νερού.

Είναι η κιτρονέλλα και άλλα φυσικά απωθητικά αρκετά;

Όχι απαραίτητα. Ορισμένα απωθητικά φυτικής προέλευσης λειτουργούν, αλλά η προστασία είναι συχνά μικρότερη και λιγότερο συνεπής σε σχέση με τα καλά μελετημένα προϊόντα του εμπορίου. Χρησιμοποιήστε ένα εγκεκριμένο απωθητικό και ακολουθήστε τις οδηγίες στην ετικέτα.

Πρέπει να αποφεύγω εντελώς το να βγαίνω μετά το σούρουπο;

Όχι. Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου, όχι η... καραντίνα σε εσωτερικούς χώρους όλο το καλοκαίρι. Εάν βρίσκεστε έξω κατά τη διάρκεια της αιχμής της δραστηριότητας των κουνουπιών Culex, συνδυάστε το απωθητικό με την κάλυψη των ρούχων και άλλα πρακτικά εμπόδια.

Συμπέρασμα

Δεν υπάρχει ένα μόνο “μαγικό κόλπο”, που να αποτρέπει τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η καλύτερη προσέγγιση συνδυάζει αποτελεσματικό απωθητικό, κάλυψη του εκτεθειμένου δέρματος, απομάκρυνση των κουνουπιών από το σπίτι και απομάκρυνση του στάσιμου νερού όπου είναι εφικτό.

Έρευνα συγκεκριμένα για την περιοχή της Αττικής υποστηρίζει αυτήν την πολυεπίπεδη στρατηγική δημόσιας υγείας.

Πηγές:

• ecdc.europa.eu
• who.int
• cdc.gov

Διαβάστε επίσης