Η γλώσσα που θα μπορούσε να μας επιτρέψει να μιλήσουμε με εξωγήινους
Αυστραλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το κλειδί για την επικοινωνία με εξωγήινους πολιτισμούς ίσως βρίσκεται ήδη εδώ, στη Γη. Και η έμπνευση δεν προέρχεται από την επιστημονική φαντασία, αλλά από ένα από τα πιο ταπεινά πλάσματα της φύσης: τη μέλισσα.
Αν η ανθρωπότητα έρθει ποτέ σε επαφή με εξωγήινη νοημοσύνη, η επικοινωνία θα πρέπει να γίνει σε τεράστιες αποστάσεις στο διαστρικό διάστημα. Το μεγάλο ερώτημα για τους αστρονόμους είναι πώς μπορεί να υπάρξει επικοινωνία με έναν πολιτισμό που δεν μοιράζεται καμία γνωστή γλώσσα με εμάς.
Οι μέλισσες ως «εξωγήινοι» της Γης
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι οι μέλισσες, με έξι πόδια, πέντε μάτια και μια εντελώς διαφορετική κοινωνική δομή, αποτελούν ίσως το πιο κοντινό παράδειγμα «εξωγήινου» είδους πάνω στη Γη. Παρότι οι εγκέφαλοι των ανθρώπων και των μελισσών διαφέρουν ριζικά, και τα δύο είδη έχουν εξελίξει πολύπλοκους τρόπους επικοινωνίας και συνεργασίας.
Το πιο εντυπωσιακό, ωστόσο, είναι ότι πρόσφατη έρευνα δείχνει πως οι μέλισσες μοιράζονται με τους ανθρώπους μια θεμελιώδη ικανότητα: τα μαθηματικά. Με βάση αυτό το εύρημα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα μαθηματικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας «καθολικής γλώσσας».
Το πρόβλημα των αποστάσεων στο Διάστημα
Η επικοινωνία με εξωγήινους πολιτισμούς σκοντάφτει κυρίως στις αστρονομικές αποστάσεις. Το κοντινότερο άστρο στον Ήλιο απέχει 4,4 έτη φωτός, γεγονός που σημαίνει ότι θα χρειάζονταν τουλάχιστον δέκα χρόνια για να σταλεί ένα μήνυμα και να ληφθεί απάντηση. Αυτό καθιστά ανέφικτη την εκμάθηση μιας εξωγήινης γλώσσας από την αρχή, όπως παρουσιάζεται στην ταινία Arrival.
Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες αναζητούν μια γλώσσα που θα μπορούσε να γίνει κατανοητή από οποιοδήποτε είδος, ανεξάρτητα από τον τρόπο επικοινωνίας του. Έτσι, έθεσαν το ερώτημα: πώς θα επικοινωνούσαμε με ένα από τα πιο «αλλόκοτα» είδη της Γης;
Τι έδειξαν τα πειράματα με τις μέλισσες
Ο συν-συγγραφέας της μελέτης, δρ Άντριαν Ντάιερ από το Πανεπιστήμιο Monash, εξηγεί ότι άνθρωποι και μέλισσες χωρίζονται από περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, με εντελώς διαφορετική φυσιολογία, μέγεθος εγκεφάλου και «κουλτούρα». Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται πως διαθέτουν παρόμοια βασική κατανόηση των μαθηματικών.
Σε πειράματα, οι μέλισσες εκπαιδεύτηκαν να λύνουν απλά μαθηματικά προβλήματα για να λάβουν ως ανταμοιβή ζαχαρόνερο. Τα αποτελέσματα εξέπληξαν τους ερευνητές: οι μέλισσες μπορούσαν να προσθέτουν και να αφαιρούν, να διακρίνουν αν ένας αριθμός είναι μονός ή ζυγός, ακόμη και να κατανοούν την έννοια του μηδενός. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, κατάφεραν να συνδέσουν αφηρημένα σύμβολα με αριθμούς, σε μια στοιχειώδη μορφή της εκμάθησης που κάνουν οι άνθρωποι με τα αραβικά ψηφία.
Γιατί τα μαθηματικά μπορεί να είναι παγκόσμια γλώσσα
Το γεγονός ότι ένας τόσο διαφορετικός οργανισμός μοιράζεται βασικές μαθηματικές έννοιες με τον άνθρωπο ενισχύει την ιδέα ότι τα μαθηματικά θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καθολική γλώσσα. Η θεωρία αυτή δεν είναι καινούργια. Τα εξώφυλλα των Golden Records που συνόδευσαν τα Voyager 1 και 2 το 1977 περιείχαν χαραγμένες μαθηματικές και φυσικές πληροφορίες, ενώ το 1974 το μήνυμα του Αρεσίμπο στάλθηκε στο Διάστημα σε δυαδική μορφή, περιγράφοντας αριθμούς και τη χημική δομή του DNA.
Μέχρι σήμερα, όμως, υπήρχαν αμφιβολίες για το αν ένας εξωγήινος πολιτισμός θα διέθετε παρόμοιες μαθηματικές έννοιες. Η νέα έρευνα έρχεται να ενισχύσει την αισιοδοξία. Όπως τονίζει ο δρ Ντάιερ, το γεγονός ότι οι μέλισσες μπορούν να κατανοήσουν και να λύσουν μαθηματικά προβλήματα αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι και μια εξωγήινη νοημοσύνη θα μπορούσε να έχει αντίστοιχες δυνατότητες.
Το επόμενο βήμα στην επικοινωνία με εξωγήινους
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η βάση μιας τέτοιας γλώσσας θα μπορούσε να είναι απλή, ξεκινώντας από δυαδικά κωδικοποιημένες πληροφορίες. Όπως τα ανθρώπινα μωρά μαθαίνουν τη γλώσσα με μικρά, σταδιακά βήματα, έτσι θα μπορούσε να χτιστεί σταδιακά και ένα κοινό πλαίσιο κατανόησης με έναν άλλο νοήμονα πολιτισμό.
Με άλλα λόγια, αν κάποτε «μιλήσουμε» με εξωγήινους, είναι πολύ πιθανό η πρώτη μας κοινή λέξη να μην είναι φωνή, αλλά αριθμός.