Το μυστήριο με τη Μόνα Λίζα: Έπασχε από αλωπεκία; Τι αποκαλύπτουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου της
Νέα επιστημονική εκτίμηση υποστηρίζει ότι τα χαρακτηριστικά της εικονιζόμενης γυναίκας ενδέχεται να αποτελούν ενδείξεις μιας πάθησης που προκαλεί τριχόπτωση
Snapshot
- Η Μόνα Λίζα πιθανόν απεικονίζει μια γυναίκα με γυροειδή αλωπεκία, μια αυτοάνοση πάθηση που προκαλεί τριχόπτωση.
- Η απουσία φρυδιών και βλεφαρίδων στο πορτρέτο υποστηρίζεται ως ένδειξη της πάθησης από τον δερματολόγο Λουίτζι Λάινο.
- Η πάθηση συνδέεται με το άγχος και τις δυσκολίες ζωής που βίωσε η Λίζα Γκεραρντίνι, όπως ο γάμος σε νεαρή ηλικία και η απώλεια παιδιών.
- Η εκτίμηση βασίζεται σε αναδρομική ερμηνεία των χαρακτηριστικών του έργου και δεν αποτελεί επιβεβαιωμένη διάγνωση.
- Το πορτρέτο της Μόνα Λίζα συνεχίζει να προκαλεί νέες ερμηνείες και επιστημονικές συζητήσεις σχεδόν πέντε αιώνες μετά τη δημιουργία του.
Από το αινιγματικό χαμόγελό της μέχρι το βλέμμα που μοιάζει να ακολουθεί τον θεατή σε κάθε του βήμα, η Μόνα Λίζα παραμένει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και αναλυμένα έργα στην ιστορία της τέχνης.
Τώρα, μια νέα επιστημονική εκτίμηση επαναφέρει το διάσημο πορτρέτο στο προσκήνιο, υποστηρίζοντας ότι τα χαρακτηριστικά της εικονιζόμενης γυναίκας ενδέχεται να αποτελούν ενδείξεις μιας πάθησης που προκαλεί τριχόπτωση.
Σύμφωνα με τον Ιταλό δερματολόγο Λουίτζι Λάινο, η Λίζα Γκεραρντίνι, σύζυγος ενός Φλωρεντινού εμπόρου μεταξιού, ενδέχεται να βρισκόταν στα αρχικά στάδια της γυροειδούς αλωπεκίας (alopecia areata), μιας αυτοάνοσης πάθησης που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια μαλλιών και τριχών σε διάφορα σημεία του σώματος.
Ο Λάινο, από το Ινστιτούτο Δερματολογίας και Τριχολογίας της Ρώμης, εστίασε στην απουσία φρυδιών και βλεφαρίδων, καθώς και στη γραμμή των μαλλιών της γυναίκας, θεωρώντας ότι τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά θα μπορούσαν να συνδέονται με την πάθηση.
Τι είναι η γυροειδής αλωπεκία
Η γυροειδής αλωπεκία εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στους θύλακες των τριχών, προκαλώντας τριχόπτωση που μπορεί να εκδηλωθεί απότομα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξελιχθεί σε εκτεταμένη απώλεια μαλλιών. Αν και η πορεία της διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, η πάθηση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την εμφάνιση και την καθημερινότητα των ασθενών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στη σχετική μελέτη, περίπου 400.000 άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο ζουν με την πάθηση, η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αν και συχνά εκδηλώνεται στις νεαρές ηλικίες.
Μέχρι σήμερα, η απουσία έντονων χαρακτηριστικών στο πρόσωπο της Μόνα Λίζα είχε αποδοθεί, μεταξύ άλλων, στις αισθητικές αντιλήψεις και τις καλλιτεχνικές πρακτικές της εποχής. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι φιλοτέχνησε το πορτρέτο στις αρχές του 16ου αιώνα, ενώ η ολοκλήρωσή του τοποθετείται παραδοσιακά γύρω στο 1519.
Ο Λάινο συνδέει, επίσης, την πιθανότητα εμφάνισης της πάθησης με τις δύσκολες συνθήκες ζωής της Γκεραρντίνι. Όπως επισημαίνει, το μοντέλο παντρεύτηκε σε ηλικία μόλις 15 ετών, έχασε δύο παιδιά και έζησε σε μια περίοδο κατά την οποία η απειλή της πανώλης προκαλούσε έντονη ανασφάλεια. Το άγχος και οι ορμονικές μεταβολές έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση ή την επιδείνωση της τριχόπτωσης, χωρίς αυτό να αρκεί από μόνο του για να τεκμηριώσει μια συγκεκριμένη διάγνωση.
Σε άρθρο του στο επιστημονικό περιοδικό Clinics in Dermatology, ο ερευνητής διατυπώνει την εκτίμησή του με μια χαρακτηριστική παρατήρηση: «Προτείνω το πιο θαυμασμένο πρόσωπο στην ιστορία της τέχνης να αναγνωριστεί για αυτό που, κλινικά, πάντα έδειχνε: μια νεαρή γυναίκα με αλωπεκία».
Η υπόθεση προσθέτει μια ακόμη διάσταση στο διαχρονικό μυστήριο της Μόνα Λίζα. Ωστόσο, πρόκειται για αναδρομική ερμηνεία των χαρακτηριστικών ενός ζωγραφικού έργου και όχι για διάγνωση που μπορεί να επιβεβαιωθεί με βεβαιότητα. Έτσι, σχεδόν πέντε αιώνες μετά τη δημιουργία του, το πορτρέτο του Λεονάρντο εξακολουθεί να γεννά ερωτήματα, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και οι πιο γνώριμες λεπτομέρειές του μπορούν να αποκτήσουν νέες ερμηνείες.
