Όταν η εικονική πραγματικότητα γίνεται «αντίδοτο» στη μοναξιά των ηλικιωμένων
Σε έναν οίκο ευγηρίας στο Ντάλας του Τέξας, η Τερέζα Στιούαρτ «πηδά» από τον ουρανό. Η 74άχρονη ζει την εμπειρία της ελεύθερης πτώσης, βλέποντας το έδαφος να πλησιάζει και δίπλα της να στέκουν επιβλητικά τα χιονισμένα βουνά.
Φωνάζει από ενθουσιασμό, τεντώνει τα χέρια της για να κρατήσει την ισορροπία της και όταν η προσγείωση ολοκληρώνεται, χαμογελά ανακουφισμένη.
Δεν πρόκειται για πραγματικό άλμα, αλλά για μία εμπειρία εικονικής πραγματικότητας (VR), σχεδιασμένη ειδικά για ηλικιωμένους. «Χαίρομαι που το έζησα, γιατί στην πραγματική ζωή δεν θα το τολμούσα ποτέ», αναφέρει.
Η Στιούαρτ είναι μία από τους ενοίκους του Umphress Terrace που δοκιμάζουν το Great American Elderverse, μία πλατφόρμα εικονικής πραγματικότητας της εταιρείας Mynd Immersive. Το πρόγραμμα συνδυάζει ψυχαγωγία με στοιχεία φυσικοθεραπείας, εργοθεραπείας και λογοθεραπείας, προσφέροντας στους ηλικιωμένους εμπειρίες που δύσκολα θα μπορούσαν να ζήσουν εκτός των τειχών ενός γηροκομείου.
Η παρουσία της VR σε δομές φροντίδας ηλικιωμένων σηματοδοτεί μία ευρύτερη αλλαγή. Από τεχνολογία συνδεδεμένη κυρίως με τα βιντεοπαιχνίδια, η εικονική πραγματικότητα εξελίσσεται σε «εργαλείο» υποστήριξης της ψυχικής υγείας, της κοινωνικής επαφής και της γνωστικής λειτουργίας.
«Δεν μιλάμε απλώς για διασκέδαση. Υπάρχει επιστημονική βάση πίσω από αυτές τις εμπειρίες», σημειώνει ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Mynd Immersive, Κρις Μπρίκλερ.
Η ανάγκη είναι μεγάλη. Ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών –και άλλων χωρών, μεταξύ αυτών και της Ελλάδας– γερνά με ταχείς ρυθμούς, ενώ, η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση αποτελούν βασικά προβλήματα για εκατομμύρια ηλικιωμένους. Πολλές έρευνες δείχνουν ότι η κοινωνική απομόνωση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, κατάθλιψης και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας προτείνονται ως ένας τρόπος επανασύνδεσης με τον κόσμο. Μελέτες έχουν επιδείξει ότι ακόμη και σύντομη χρήση συστημάτων εικονικής πραγματικότητας μπορεί να μειώσει το αίσθημα μοναξιάς και να βελτιώσει τη διάθεση των ηλικιωμένων. Άλλες έρευνες καταγράφουν θετικά αποτελέσματα στη μνήμη και στη γνωστική ενεργοποίηση, μέσα από διαδραστικά παιχνίδια, εικονική κηπουρική ή βιώματα «ανάμνησης».
Το Great American Elderverse περιλαμβάνει περισσότερα από 300 βίντεο και δραστηριότητες: Ταξίδια, περιπέτειες, ήπιες ασκήσεις συντονισμού χεριού – ματιού, αλλά και καθοδηγούμενα προγράμματα χαλάρωσης και διαλογισμού.
Το πρόγραμμα δοκιμάστηκε σε πολυετή μελέτη του Πανεπιστημίου Στάνφορντ σε εκατοντάδες ηλικιωμένους σε 10 πολιτείες, με τους περισσότερους συμμετέχοντες να αναφέρουν καλύτερη διάθεση και βελτίωση των σχέσεων με το προσωπικό φροντίδας.
Για τη Mynd Immersive, στόχος είναι η επέκταση του προγράμματος σε όσο το δυνατόν περισσότερες δομές φροντίδας ηλικιωμένων. Παράλληλα, η εταιρεία σχεδιάζει νέες έρευνες για να κατανοήσει βαθύτερα πώς οι καθηλωτικές εμπειρίες επηρεάζουν τον εγκέφαλο.
Όσο για την Τερέζα Στιούαρτ, η πρώτη της «βουτιά» ήταν μόνο η αρχή. Η επόμενη περιπέτεια δεν θα είναι στον ουρανό, αλλά –έστω και εικονικά– στην Αφρική.