Ινδία-Ευρωπαϊκή Ένωση: «Η μητέρα όλων των συμφωνιών» και η αρχιτεκτονική του παγκόσμιου εμπορίου

Σε μια περίοδο έντονων γεωοικονομικών ανακατατάξεων, το Νέο Δελχί και οι Βρυξέλλες σφραγίζουν μια ιστορική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που φιλοδοξεί να αλλάξει τις ισορροπίες στην παγκόσμια οικονομία.

Ιστορική συμφωνία μετά από δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων

Η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσαν την επίτευξη συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, έπειτα από σχεδόν 20 χρόνια δύσκολων και συχνά αδιέξοδων διαπραγματεύσεων. Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη μητέρα όλων των deals», τονίζοντας ότι ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις οικονομικές σχέσεις Ινδίας–ΕΕ, σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια εμπορική τάξη δοκιμάζεται από αυξανόμενη αβεβαιότητα και προστατευτισμό.

Ένας εμπορικός γίγαντας 2 δισ. ανθρώπων

Η νέα συμφωνία δημιουργεί μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου 2 δισεκατομμυρίων πολιτών, που αντιπροσωπεύει περίπου το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ και σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες που έχουν συναφθεί ποτέ, τόσο σε πληθυσμιακό όσο και σε οικονομικό μέγεθος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για «ιστορική στιγμή», επισημαίνοντας ότι «Ευρώπη και Ινδία δημιουργούν μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου στην οποία και οι δύο πλευρές θα ωφεληθούν».

Τι κερδίζει η Ευρώπη

Για την ΕΕ, η συμφωνία προβλέπει μείωση ή κατάργηση δασμών στο 97% των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Ινδία, γεγονός που εκτιμάται ότι θα εξοικονομεί έως και 4 δισ. ευρώ ετησίως σε δασμούς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σταδιακή μείωση των ινδικών δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα από 110% σε 10% μέσα σε πέντε χρόνια, καθώς και η μεγάλη πτώση των δασμών σε κρασιά, επεξεργασμένα τρόφιμα και βιομηχανικά προϊόντα. Παράλληλα, ευρωπαϊκές εταιρείες αποκτούν πρωτοφανή πρόσβαση στις προστατευμένες αγορές της Ινδίας, όπως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι θαλάσσιες μεταφορές.

Σημαντικά οφέλη και για την Ινδία

Από την άλλη πλευρά, σχεδόν το σύνολο των ινδικών εξαγωγών –όπως ενδύματα, υποδήματα, χημικά προϊόντα και βιομηχανικά αγαθά– θα εισέρχεται στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς δασμούς ή με σημαντικά μειωμένους συντελεστές.

Η συμφωνία έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για το Νέο Δελχί, καθώς η Ινδία επιδιώκει να διαφοροποιήσει επιθετικά τις εμπορικές της σχέσεις, μετά την επιβολή υψηλών αμερικανικών δασμών τα τελευταία χρόνια.

Μήνυμα προς τις ΗΠΑ και τον κόσμο

Αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία στέλνει ένα σαφές πολιτικό και γεωοικονομικό μήνυμα προς την Ουάσινγκτον. Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι ΗΠΑ υιοθετούν ολοένα πιο μονομερείς πρακτικές, η Ινδία και η ΕΕ δείχνουν ότι αναζητούν εναλλακτικές συμμαχίες και ένα πιο πολυκεντρικό εμπορικό σύστημα.

«Δεν πρόκειται για ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος», σημειώνουν ειδικοί, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη απομάκρυνση από την υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ.

Εκκρεμότητες και προκλήσεις

Παρά τη συμφωνία-ορόσημο, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Θέματα όπως η ευθυγράμμιση εργασιακών προτύπων, η μεταβατική περίοδος εφαρμογής, αλλά και ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα της ΕΕ, δημιουργούν προκλήσεις που θα δοκιμάσουν τη συμφωνία στην πράξη.

Ωστόσο, η δέσμευση της ΕΕ να διαθέσει 500 εκατ. ευρώ τα επόμενα δύο χρόνια για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης της Ινδίας δείχνει τη βούληση και των δύο πλευρών να επενδύσουν σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική σχέση.

Κάτι περισσότερο από μια εμπορική συμφωνία

Πέρα από το εμπόριο, η συμφωνία συνοδεύεται από ενισχυμένη συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, με κοινές ναυτικές ασκήσεις και αυξανόμενη ευρωπαϊκή παρουσία στην ινδική αμυντική βιομηχανία.

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η συμφωνία Ινδίας–ΕΕ δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής, αλλά τη βάση για μια νέα γεωπολιτική και οικονομική πραγματικότητα, στην οποία η παγκόσμια ισχύς κατανέμεται πλέον με πιο ισορροπημένο τρόπο.