Ο παγκολίνος είναι το πιο διακινούμενο θηλαστικό στον κόσμο και απειλείται με εξαφάνιση

Είναι ντροπαλό, νυχτόβιο και καλυμμένο με λέπια που θυμίζουν ασπίδα.

Ο λόγος για τον παγκολίνο, γνωστός και ως «φολιδωτός μυρμηγκοφάγος», ο οποίος συνιστά πλέον το πιο διακινούμενο θηλαστικό στον κόσμο.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Παγκολίνου, η οποία γιορτάστηκε στις 21 Φεβρουαρίου, υπερασπιστές της άγριας ζωής αναδεικνύουν και πάλι το πρόβλημα των ντροπαλών θηλαστικών που ζουν σε περιοχές της Αφρικής και της Ασίας και βρίσκονται αντιμέτωποι με εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης.

Οι παγκολίνοι ή τα προϊόντα που προέρχονται από παγκολίνους ξεπερνούν κάθε άλλο θηλαστικό όσον αφορά το λαθρεμπόριο άγριων ζώων, καθώς σύμφωνα με της CITES, της διεθνούς σύμβασης για το εμπόριο απειλούμενων ειδών, περισσότεροι από μισό εκατομμύριο παγκολίνοι κατασχέθηκαν σε επιχειρήσεις κατά της παράνομης διακίνησης μεταξύ 2016 και 2024.

Βασικός λόγος του εμπορίου τους: τα λέπια

Παρότι το κρέας των παγκολίνων θεωρείται λιχουδιά σε ορισμένες περιοχές, ο βασικός λόγος πίσω από το παράνομο εμπόριο τους είναι τα λέπια τους, τα οποία αποτελούνται από κερατίνη, την ίδια πρωτεΐνη που βρίσκεται στα ανθρώπινα μαλλιά και νύχια, και έχουν μεγάλη ζήτηση στην Κίνα και σε άλλα μέρη της Ασίας λόγω μιας πεποίθησης ότι έχουν θεραπευτικές ικανότητες όταν χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή ιατρική.

Υπάρχουν οκτώ είδη παγκολίνων, τέσσερα στην Αφρική και τέσσερα στην Ασία. Όλα αντιμετωπίζουν υψηλό, πολύ υψηλό ή εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης.

Αν και μερικές φορές αποκαλούνται «φολιδωτοί μυρμηγκοφάγοι», οι παγκολίνοι δεν έχουν καμία σχέση με τους μυρμηγκοφάγους ή τα αρμαντίλο. Είναι τα μοναδικά θηλαστικά που καλύπτονται εξ ολοκλήρου από λέπια κερατίνης με αιχμηρές άκρες. Όταν απειλούνται, οι παγκολίνοι κουλουριάζονται σε μια «θωρακισμένη» μπάλα που ακόμη και τα λιοντάρια δυσκολεύονται να διαπεράσουν.

«Είναι μωρά δράκοι»

Ωστόσο, αυτά τα θηλαστικά δεν μπορούν να αμυνθούν ενάντια στους ανθρώπους κυνηγούς. Σε αντίθεση με τους ελέφαντες, τους ρινόκερους ή τις τίγρεις, οι παγκολίνοι δεν έχουν την ίδια απήχηση στη δημόσια προσοχή παρά τις συναρπαστικές ιδιαιτερότητές τους — όπως οι κολλώδεις γλώσσες τους, που μπορούν να φτάσουν σχεδόν το μήκος του σώματός τους.

Αν και ορισμένες αναφορές δείχνουν μια «κάμψη» στη παράνομη διακίνηση παγκολίνων από την πανδημία του COVID, σύμφωνα με τους οικολόγους, τα θηλαστικά εξακολουθούν να λαθροθηρεύονται με ανησυχητικό ρυθμό σε διάφορες περιοχές της Αφρικής.

Η Νιγηρία είναι ένα από τα παγκόσμια hotspots λαθροθηρίας. Εκεί, ο Dr. Μαρκ Οφούα, κτηνίατρος και εκπρόσωπος της Δυτικής Αφρικής για την ομάδα προστασίας της άγριας φύσης Wild Africa, έχει αφιερώσει πάνω από μια δεκαετία στη διάσωση των παγκολίνων.

Στόχος του είναι να ευαισθητοποιήσει τους 240 εκατομμύρια κατοίκους της Νιγηρίας για τους παγκολίνους, καθώς η χώρα του φιλοξενεί τρία από τα τέσσερα είδη παγκολινιών της Αφρικής, αλλά αυτά παραμένουν άγνωστα.

Όπως εξήγησε, η προσπάθεια του ξεκίνησε όταν μετέφερε μερικούς παγκολίνους που είχε διασώσει σε ένα κλουβί και έτυχε να συναντήσει μια ομάδα νεαρών, που τον ρώτησαν τι ζώα ήταν.

«Είναι μωρά δράκοι», αστειεύτηκε. Αλλά αυτό το περιστατικό τον έκανε να σκεφτεί. «Αν οι άνθρωποι δεν ξέρουν καν πώς μοιάζει ένας παγκολίνος, πώς θα το προστατέψουν;»