Η θεραπευτική τέχνη των δρόμων: Πώς τα μωσαϊκά του Λονδίνου ανασυνθέτουν «σπασμένες» ζωές
Το εγχείρημα «Hackney Mosaic Project» μετατρέπει δημόσιους χώρους σε καμβάδες ψυχικής ανάτασης, προσφέροντας διέξοδο σε άτομα που μάχονται με το τραύμα και τον εθισμό.
Snapshot
- Το Hackney Mosaic Project χρησιμοποιεί τη δημιουργία μωσαϊκών ως θεραπευτική μέθοδο για άτομα που αντιμετωπίζουν τραύμα, εθισμό και ψυχικές διαταραχές.
- Η διαδικασία κατασκευής μωσαϊκών απαιτεί συγκέντρωση και επαναλαμβανόμενες κινήσεις, που προσφέρουν ηρεμία και μειώνουν αρνητικές σκέψεις στους συμμετέχοντες.
- Τα μωσαϊκά βρίσκονται σε δημόσιους χώρους του Ανατολικού Λονδίνου, όπως το Shepherdess Walk, το πάρκο Hackney Downs και το River Place Health Centre, και απεικονίζουν τοπικά στοιχεία και καθημερινές σκηνές.
- Από το 2023, το έργο υποστηρίζει την καταπολέμηση της επαγγελματικής εξουθένωσης του υγειονομικού προσωπικού μέσω ειδικών τοιχογραφιών και εργαστηρίων.
- Οι εθελοντές και οι καλλιτέχνες συμμετέχουν σε τακτικά εργαστήρια, που λειτουργούν παράλληλα με την αναβάθμιση και αναδιοργάνωση των χώρων του έργου.
Κρυμμένη στα πάρκα και τα στενά του Ανατολικού Λονδίνου βρίσκεται μία από τις πιο ζωντανές συλλογές δημόσιας τέχνης της βρετανικής πρωτεύουσας. Αυτό όμως που καθιστά το εν λόγω εγχείρημα πραγματικά ξεχωριστό είναι η παράλληλη αποκατάσταση της ψυχικής υγείας των εθελοντών καλλιτεχνών που το πλαισιώνουν. Τα εντυπωσιακά, ρωμαϊκής έμπνευσης αριστουργήματα μωσαϊκών αποτελούν έργο του οργανισμού Hackney Mosaic Project και της ιδρύτριάς του, Tessa Hunkin.
Μια τυχαία συνάντηση της Hunkin με μια ομάδα ψυχικής αποκατάστασης στο Γουέστμινστερ στάθηκε η αφορμή για μια σημαντική διαπίστωση: η σχολαστική, αργή και επαναλαμβανόμενη διαδικασία δημιουργίας ενός μωσαϊκού μπορεί να έχει βαθιά θεραπευτική αξία. Τα τελευταία 15 χρόνια, το έργο δεν περιορίζεται απλώς στη δημιουργία πολύχρωμων τοιχογραφιών από σπασμένα κομμάτια πλακιδίων. Στην πραγματικότητα, ανασυνθέτει κομμάτια ζωών που είχαν διαλυθεί από την κατάθλιψη, το μετατραυματικό στρες (PTSD) και τον εθισμό, φέρνοντας κοντά ανθρώπους από κάθε κοινωνικό υπόβαθρο με κοινό όραμα τον εξωραϊσμό της γειτονιάς τους.
Για τους συμμετέχοντες, η διαλογή των γυάλινων θραυσμάτων, η κοπή των κεραμικών πλακιδίων και η προσεκτική τοποθέτησή τους στο κονίαμα απαιτούν απόλυτη συγκέντρωση. Όπως το κέντημα ή το πλέξιμο, αυτός ο σταθερός ρυθμός προσφέρει μια θεραπευτική ηρεμία, βοηθά στη διακοπή των αρνητικών σκέψεων και κατασιγάζει τον εσωτερικό θόρυβο του τραύματος και του στρες, ενισχύοντας παράλληλα την αυτοπεποίθηση.
«Περνούσα πολύ χρόνο περπατώντας στο Hackney, το οποίο διαθέτει τα περισσότερα πάρκα από κάθε άλλο δήμο του Λονδίνου», θυμάται η Hunkin σε συνέντευξή της στο Spitalfields Life. «Μια κρυφή γωνιά στο πάρκο Shepherdess Walk, λίγο έξω από τη City Road, ήταν η αρχή. Σύντομα, είχαμε παιδιά που έτρεχαν γύρω-γύρω, πρώην εθισμένους, ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας αλλά και κατοίκους της περιοχής, να κάθονται όλοι μαζί και να φτιάχνουν μωσαϊκά. Ολοκλήρωσαν τα έργα πολύ πιο γρήγορα απ' ό,τι περίμενα, και από τότε δεν σταματήσαμε ποτέ».
«Προσφέρει στους ανθρώπους μια ανάπαυλα, ένα "διάλειμμα" από το ίδιο τους το μυαλό», αναφέρει η 72χρονη αρχιτέκτονας που εξελίχθηκε σε εικαστικό. «Πρόκειται για μια απλή εργασία που απαιτεί προσήλωση και παράγει ένα χειροπλαστό αποτέλεσμα. Έτσι, νιώθεις ότι ο χρόνος σου δεν πάει χαμένος, καθώς βλέπεις το παραγόμενο έργο».
Μία από τις πρόσφατες πρωτοβουλίες ξεκίνησε το 2023, στον απόηχο της πανδημίας COVID-19, με στόχο την καταπολέμηση της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) των υγειονομικών και του προσωπικού του Κέντρου Υγείας River Place. Η μεγάλη τοιχογραφία που κοσμεί το κτίριο αναγράφει το όνομα του κέντρου, περιβαλλόμενη από στοιχεία της τοπικής χλωρίδας και πανίδας, όπως πάπιες, γάτες και μια αλεπού. Σε δεύτερη φάση, τα εξωτερικά τσιμεντένια παγκάκια του κέντρου υγείας μεταμορφώθηκαν με ζωντανά φλοράλ σχέδια, μέσα από εβδομαδιαία εργαστήρια στα οποία συμμετείχαν και ντόπιοι ασθενείς. Τα αποκαλυπτήρια του έργου έγιναν πριν από έναν χρόνο.
Πού βρίσκονται τα μωσαϊκά
Τα εντυπωσιακά αυτά έργα βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορα σημεία της περιοχής. Στο Shepherdess Walk του Hoxton, εκτεταμένα μωσαϊκά ρωμαϊκού τύπου καλύπτουν τόσο τους τοίχους όσο και το πεζοδρόμιο. Αρκετά από αυτά αποτυπώνουν περίτεχνες λεπτομέρειες της καθημερινότητας του Ανατολικού Λονδίνου, από την τοπική πανίδα και χλωρίδα ανά εποχή, μέχρι σύγχρονες φιγούρες που κρατούν κινητά τηλέφωνα. Όλα τα πάρκα του δήμου απεικονίζονται σε δύο τεράστιους τοίχους, ενώ οι καλλιτέχνες που συνέβαλαν στη δημιουργία τους έχουν ενσωματώσει τα ονόματά τους σε μια παρακείμενη τούβλινη κολόνα.
Λίγο πιο πέρα, στα παγκάκια του River Place Health Centre στο Islington, σε μικρή απόσταση από την Essex Road, περισσότεροι από 100 ντόπιοι ασθενείς —συμπεριλαμβανομένων ατόμων που ανακάμπτουν από ψυχικές παθήσεις— βοήθησαν στη μεταμόρφωση των γκρίζων τσιμεντένιων πάγκων σε πολύχρωμα ανθισμένα ψηφιδωτά.
Στο πάρκο Hackney Downs, η συλλογή The Hounds of Hackney Downs ξεχωρίζει ως ένα εντυπωσιακό επιτοίχιο μωσαϊκό που αποθεώνει την καθημερινότητα της κοινότητας, παρουσιάζοντας με μεγάλη λεπτομέρεια 50 χιουμοριστικά πορτρέτα σκύλων της γειτονιάς. Τα έργα αυτά γειτνιάζουν με απεικονίσεις ενδημικών λουλουδιών του πάρκου, ενώ στον ίδιο χώρο συναντά κανείς κυκλικά παγκάκια, σχεδιασμένα από την Hunkin και επενδυμένα στο χέρι από τους εθελοντές.
Η περιήγηση συνεχίζεται στην Canalside Square, κατά μήκος της Arlington Avenue, όπου ένα μεγάλο κυκλικό μωσαϊκό που απεικονίζει ζώα είναι ενσωματωμένο στο πλακόστρωτο, περιβαλλόμενο από παγκάκια και μια παιδική χαρά κοντά στο κανάλι. Τέλος, ειδικές σημάνσεις κτιρίων έχουν τοποθετηθεί στο Hoxton, με μικρά κυκλικά μωσαϊκά στα καλντερίμια έξω από τη Βιβλιοθήκη του Shoreditch και το ιστορικό πολιτιστικό κέντρο Hoxton Hall.
Η ιστοσελίδα του Hackney Mosaic Project παρέχει έναν πλήρη ψηφιακό χάρτη με όλα τα σημεία των εγκαταστάσεων. Τα εβδομαδιαία εργαστήρια, τα οποία συνήθως πραγματοποιούνται κάθε Τετάρτη και Παρασκευή από τις δύο έως τις πέντε το μεσημέρι, καθώς και εναλλάξ τα απογεύματα του Σαββάτου, βρίσκονται σε στάδιο αναδιοργάνωσης φέτος λόγω αλλαγών στην τρέχουσα έδρα τους, στο Pavilion του Hackney Downs, το οποίο ενδέχεται να μετατραπεί σε καφετέρια.
Ωστόσο, στο πέρασμα των χρόνων, η συναρμολόγηση χιλιάδων σπασμένων κομματιών σε ανθεκτικά έργα τέχνης από την Tessa Hunkin και τους αφοσιωμένους εθελοντές της, θα παραμείνει ένας βαθύς και διαρκής μεταφορικός συμβολισμός για το ταξίδι της εσωτερικής επούλωσης δεκάδων κατοίκων του Λονδίνου.
*Με πληροφορίες από goodnewsnetwork
Διαβάστε επίσης
