Θύελλα στην Τουρκία: Το εκπαιδευτικό «θαύμα» στον διαγωνισμό PISA αποδεικνύεται απάτη

Η θεαματική βελτίωση της Τουρκίας στις διεθνείς κατατάξεις εν μέσω παγκόσμιας πτώσης προκαλεί ερωτήματα για τις πρακτικές επιλογής των μαθητών και την προετοιμασία τους

Θύελλα στην Τουρκία: Το εκπαιδευτικό «θαύμα» στον διαγωνισμό PISA  αποδεικνύεται απάτη
Snapshot
  • Η Τουρκία κατέγραψε σημαντική βελτίωση στις επιδόσεις PISA του 2025, παρά τη γενική πτώση σε άλλες χώρες του ΟΟΣΑ.
  • Υπάρχουν κατηγορίες για νοθεία και χειραγώγηση των αποτελεσμάτων, με την αντιπολίτευση να αμφισβητεί την επιλογή και προετοιμασία των μαθητών.
  • Ο υπουργός Παιδείας αρνήθηκε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η δειγματοληψία και οι διαδικασίες έγιναν σύμφωνα με τις οδηγίες του ΟΟΣΑ.
  • Παραμένουν σημαντικές κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και διαφορές μεταξύ σχολείων, που επηρεάζουν την εκπαιδευτική απόδοση στην Τουρκία.
  • Υπάρχει κριτική για την έλλειψη επαρκούς προσχολικής εκπαίδευσης, καθώς και για τη διαχείριση των δημόσιων δαπανών υπέρ της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Snapshot powered by AI

Η απότομη βελτίωση της Τουρκίας στις διεθνείς κατατάξεις εκπαίδευσης έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις και αμφισβητήσεις στο εσωτερικό της χώρας. Ενώ τα περισσότερα μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) είδαν τις βαθμολογίες τους να υποχωρούν στο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του 2025, η Τουρκία κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο.

Τα στοιχεία όμως που προέκυψαν έβγαλαν την αντιπολίτευση στα κάγκελα, καθώς όπως φαίνεται η κυβέρνηση Ερντογάν είχε φροντίσει να νοθεύσει το αποτέλεσμα προκειμένου να αποσπάσει διεθνούς επαίνους. Σύμφωνα με το Nordic Monitor που ανέδειξε το θέμα, η αντιπαράθεση κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια ακρόασης για τον προϋπολογισμό στις 12 Νοεμβρίου. Εκεί, βουλευτές της αντιπολίτευσης έθεσαν στον υπουργό Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν σκληρά ερωτήματα σχετικά με τις επιδόσεις της χώρας, εξετάζοντας την επιλογή των μαθητών, την πιθανή ειδική προετοιμασία τους, αλλά και τις επίμονες ανισότητες μεταξύ των σχολείων.

yusuf-tekin.webp

Ο Τούρκος υπουργός Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν (δεξιά) ήρθε σε σύγκρουση με βουλευτές της αντιπολίτευσης, οι οποίοι αρνήθηκαν να του σφίξουν το χέρι σε ένδειξη διαμαρτυρίας πριν από τις κοινοβουλευτικές ακροάσεις για τον προϋπολογισμό στις 12 Νοεμβρίου. Μακροχρόνιος σύμμαχος του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Τεκίν διορίστηκε πρύτανης του Πανεπιστημίου Χάτζι Μπαϊράμ Βελί της Άγκυρας τον Σεπτέμβριο του 2018, λιγότερο από ένα μήνα αφότου έγινε καθηγητής. Δύο ημέρες πριν από τον διορισμό του, ένα προεδρικό διάταγμα είχε καταργήσει την απαίτηση οι πρυτάνεις των πανεπιστημίων να διαθέτουν τουλάχιστον τρία έτη εμπειρίας ως καθηγητές. Η απαίτηση αυτή επανήχθη μετά τον διορισμό του Τεκίν.

Το παράδοξο της βαθμολογίας και η διεθνής τάση

Η βαθμολογία της Τουρκίας στις επιστήμες αυξήθηκε κατά 18 μονάδες από το 2022 στο 494, ξεπερνώντας τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (482). Αντίστοιχα, στην ανάγνωση σημειώθηκε άνοδος 16 μονάδων (472, έναντι 461 του ΟΟΣΑ), ενώ στα μαθηματικά η βελτίωση ήταν της τάξης των 8 μονάδων (462, κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που είναι 463).

Αυτά τα αποτελέσματα εκτόξευσαν την Τουρκία στις κατατάξεις των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ. Από την 29η στην 14η θέση στις επιστήμες, από την 30ή στην 13η στην ανάγνωση, και από την 32η στην 23η στα μαθηματικά. Πρόκειται για μια αλματώδη βελτίωση μέσα σε έναν μόνο κύκλο αξιολόγησης τριών ετών που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί... ως ένα εκπαιδευτικό θαύμα που ομοιό του δεν έχει συμβεί στην ανθρώπινη ιστορία.

Αυτό που προκάλεσε την έντονη αμφισβήτηση είναι το γεγονός ότι η άνοδος αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις διεθνείς τάσεις. Από τις 37 χώρες του ΟΟΣΑ με συγκρίσιμα στοιχεία από το 2022 και το 2025, οι βαθμολογίες στις επιστήμες έπεσαν σε 24 χώρες. Στην ανάγνωση η πτώση καταγράφηκε σε 34 χώρες, ενώ στα μαθηματικά σε 33. Η Τουρκία εμφάνισε βελτίωση σε όλους τους τομείς, δημιουργώντας υποψίες για αλλαγές στη μεθοδολογία ή παρεμβάσεις εκτός της επίσημης εκπαιδευτικής πολιτικής.

pisa-graphic-1-1536x960.webp

Οι κατηγορίες για χειραγώγηση και η απάντηση του Υπουργού

Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος επικεντρώθηκε στο κατά πόσο τα επιλεγμένα σχολεία είχαν λάβει ειδική προσοχή ή προετοιμασία πριν από την εξέταση, κάτι που αντιβαίνει στη φιλοσοφία του PISA, το οποίο αξιολογεί την ικανότητα των μαθητών να εφαρμόζουν γνώσεις σε άγνωστες καταστάσεις και όχι την αποστήθιση της εθνικής ύλης.

Η αξιολόγηση του 2025, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 14 Απριλίου έως τις 16 Μαΐου, αφορούσε 7.702 μαθητές από 203 σχολεία σε 56 τουρκικές επαρχίες. Ο Τεκίν αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε κυβερνητική παρέμβαση, τονίζοντας ότι ο ΟΟΣΑ καθόρισε το δείγμα με βάση δείκτες που παρείχε το Τουρκικό Στατιστικό Ινστιτούτο (TurkStat).

Η κατανομή των μαθητών, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, αντανακλούσε την πραγματική εικόνα: τα λύκεια της Ανατολίας αντιπροσώπευαν το 47% του δείγματος PISA (έναντι 46% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού), τα επαγγελματικά σχολεία το 30% (έναντι 32%) και τα σχολεία Ιμάμ Χατίπ το 10% (έναντι 9,5%). Ο υπουργός διευκρίνισε επίσης ότι οι επαφές με τους διευθυντές των σχολείων αφορούσαν αποκλειστικά τεχνικές προετοιμασίες, όπως ο έλεγχος των ηλεκτρονικών υπολογιστών και της σύνδεσης στο διαδίκτυο.

Το ζήτημα της εκπροσώπησης και οι ανισότητες

Παρά τις διαβεβαιώσεις, οι επικρίσεις εστίασαν και στο πλαίσιο της δειγματοληψίας. Οι 7.702 μαθητές εκπροσωπούσαν περίπου 920.900 επιλέξιμους μαθητές, αριθμός που αντιστοιχεί μόλις στο 72% του συνολικού πληθυσμού των 15χρονων στην Τουρκία. Το ποσοστό αυτό είναι από τα χαμηλότερα στον ΟΟΣΑ, γεγονός που σημαίνει ότι ένα σημαντικό τμήμα του μαθητικού πληθυσμού δεν εκπροσωπείται στα αποτελέσματα.

Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι διαφορές μεταξύ των σχολείων. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Τουρκία συγκαταλέγεται στα 10 εκπαιδευτικά συστήματα όπου οι διαφορές μεταξύ των ιδρυμάτων αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το ήμισυ της συνολικής διακύμανσης στις επιδόσεις. Αυτό υποδηλώνει έναν βαθύ διαχωρισμό, με τα σχολεία που συγκεντρώνουν ισχυρότερους ακαδημαϊκά μαθητές να συνυπάρχουν με ιδρύματα που εξυπηρετούν μαθητές με χαμηλότερες επιδόσεις, καθιστώντας τους εθνικούς μέσους όρους ανεπαρκείς για την πλήρη κατανόηση της κατάστασης.

Οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες παραμένουν οξείες. Ο ΟΟΣΑ κατέγραψε ένα χάσμα 81 μονάδων στις επιστήμες ανάμεσα στους μαθητές από το πιο προνομιούχο τεταρτημόριο και σε εκείνους από το λιγότερο ευνοημένο.

Προσχολική αγωγή έναντι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Η συζήτηση στο κοινοβούλιο ανέδειξε και τις ελλείψεις στην προσχολική αγωγή. Το ποσοστό συμμετοχής παιδιών ηλικίας 3 έως 5 ετών στην προσχολική εκπαίδευση στην Τουρκία κυμαίνεται περίπου στο 50%, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο άλλων χωρών.

Οι νομοθέτες της αντιπολίτευσης άσκησαν σκληρή κριτική στην κυβέρνηση, επισημαίνοντας ότι δαπανώνται τεράστια ποσά για τη ραγδαία επέκταση των πανεπιστημίων, εις βάρος της πρώιμης εκπαίδευσης. Υποστήριξαν ότι η έλλειψη προσιτών εγκαταστάσεων παιδικής φροντίδας επηρεάζει αρνητικά την απασχόληση των γυναικών και συμβάλλει στη μείωση των γεννήσεων.

Διαβάστε επίσης

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή