Εφορία: Αναλυτικός οδηγός - Ποιοι και πόσα κερδίζουν από τη μείωση των τεκμηρίων

Σημαντικές μειώσεις στους φόρους εισοδήματος για εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενους στους οποίους περιλαμβάνονται μισθωτοί και συνταξιούχοι με χαμηλά εισοδήματα φέρνει η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για σπίτια και αυτοκίνητα που θα ισχύσει με τις φετινές φορολογικές δηλώσεις.

Επιπλέον, εξαιτίας της μείωσης των τεκμηρίων τίθεται από φέτος τέλος στο πρόβλημα της απώλειας επιδομάτων και φοροαπαλλαγών, το οποίο αντιμετώπιζαν εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες, εξαιτίας της πλασματικής αύξησης των συνολικών ετησίων εισοδημάτων τους, την οποία προκαλούσαν τα υψηλά τεκμήρια διαβίωσης, καθώς και η εφαρμογή του ελαχίστου τεκμηρίου των 3.000 ευρώ για τα ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα τους.

Τι ισχύει

Σύμφωνα με νομοθετικές διατάξεις που ψηφίστηκαν με το ν. 5246/2025, για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2025 που θα δηλωθούν στην Εφορία φέτος:

1 Μειώνονται κατά 30% τα ποσά των τεκμηρίων διαβίωσης για κατοικίες που βρίσκονται σε περιοχές με αντικειμενικές τιμές ζώνης μέχρι 2.799 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (τ.μ.). Με βάση τη μέχρι τώρα ισχύουσα νομοθεσία, τα παραπάνω ποσά προσαυξάνονται, προκειμένου για κατοικίες που βρίσκονται σε περιοχές με τιμές ζώνης από 2.800 ευρώ έως 4.999 ευρώ το τ.μ., κατά ποσοστό 40% και για περιοχές με τιμές ζώνης από 5.000 ευρώ και άνω το τ.μ., κατά ποσοστό 70%. Τα ποσοστά αυτά, με τις αλλαγές που επέρχονται, μειώνονται σε 30% και 58% αντίστοιχα έτσι ώστε σε αυτές τις περιοχές τα νέα τεκμήρια να είναι μειωμένα κατά 35%.

2 Αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των τεκμηρίων διαβίωσης για τα ΙΧ παλαιότητας έως 15 ετών, δηλαδή για όσα έχουν ταξινομηθεί από την 1/11/2010 και μετά.

Μέχρι πέρυσι, τα αυτοκίνητα υπόκειντο σε τεκμήρια διαβίωσης αποκλειστικά βάσει των κυβικών εκατοστών των κινητήρων τους. Επίσης υπάρχει μείωση του ποσού του τεκμηρίου ανάλογα με την παλαιότητα, κατά 30% για αυτοκίνητα 5-10 ετών και κατά 50% για αυτοκίνητα άνω των 10 ετών.

Με το νέο καθεστώς, προβλέπεται ότι για αυτοκίνητα που έχουν ταξινομηθεί από την 1η/11/2010 και μετά, τα τεκμήρια διαβίωσης θα προσδιορίζονται με βάση τις εκπομπές Co2 (κατ’ αναλογία με τα τέλη κυκλοφορίας). Το νέο αυτό σύστημα υπολογισμού θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση των τεκμηρίων για τα αυτοκίνητα αυτά. Συγκεκριμένα, τα τεκμήρια διαβίωσης για τα Ι.Χ. αυτοκίνητα, τα οποία ταξινομήθηκαν από την 1η/11/2010 και μετά, θα μειωθούν κατά 7% έως και 73,7% με βάση το νέο αυτό σύστημα υπολογισμού.

3 Μειώνονται κατά 30% τα τεκμήρια διαβίωσης για τα νεότερα σκάφη, ενώ διατηρείται η πρόβλεψη ότι τα ποσά των τεκμηρίων μειώνονται κατά 50% προκειμένου για ιστιοφόρα σκάφη. Κατά 50% θα εξακολουθούν να υπολογίζονται μειωμένα και τα τεκμήρια διαβίωσης και για πλοία αναψυχής που έχουν κατασκευασθεί ή κατασκευάζονται στην Ελλάδα εξ ολοκλήρου από ξύλο, τύπων «τρεχαντήρι», «βαρκαλάς», «πέραμα», «τσερνίκι» και «λίμπερτι», που προέρχονται από την ελληνική ναυτική παράδοση.

Από φέτος

Οι μειώσεις στα τεκμήρια διαβίωσης κατά 30% έως 35% για τις κατοικίες και κατά 7,2% έως 73,7% για τα ΙΧ αυτοκίνητα, τις οποίες αποφάσισε να εφαρμόσει η κυβέρνηση από φέτος, για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2025, θα προκαλέσουν μεγάλες μειώσεις στα συνολικά τεκμαρτά εισοδήματα εκατομμυρίων οικογενειών, τα οποία θα αποτυπωθούν στις φετινές φορολογικές δηλώσεις.

Ωφελημένοι από την εξέλιξη αυτή θα είναι κυρίως εκατοντάδες χιλιάδες μισθωτοί και συνταξιούχοι με χαμηλά και μεσαία ετήσια εισοδήματα, οι οποίοι τα προηγούμενα χρόνια φορολογούνταν με βάση τα υψηλότερα των δηλωθέντων τεκμαρτά εισοδήματα που τούς προσδιόριζε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων με βάση τα ποσά των τεκμηρίων διαβίωσης για τα σπίτια και τα Ι.Χ. αυτοκίνητα που χρησιμοποιούσαν.

Ωφελούνται

Σε πολλές περιπτώσεις χαμηλόμισθων και χαμηλοσυνταξιούχων στις οποίες τα τεκμήρια διαβίωσης προσδιόριζαν το ετήσιο φορολογητέο εισόδημα σε επίπεδο υψηλότερο των 11.000 ευρώ ενώ το δηλωθέν εισόδημα ήταν χαμηλότερο από το αφορολόγητο όριο των 8.632 ευρώ για τους άγαμους ή των 10.000 ευρώ για τους έχοντες 1 τέκνο ή των 11.000 ευρώ για τους έχοντες 2 τέκνα, οι φορολογικές επιβαρύνσεις θα μηδενιστούν. Σε πολλές άλλες περιπτώσεις στις οποίες το φορολογητέο εισόδημα προσδιοριζόταν με βάση τα τεκμήρια διαβίωσης σε επίπεδα πολύ υψηλότερα των αφορολογήτων ορίων η μείωση των τεκμηρίων θα φέρει το φορολογητέο εισόδημα πολύ κοντά στα αφορολόγητα όρια και οι επιβαρύνσεις θα περιοριστούν στο ελάχιστο.

Ιδιαίτερα ωφελημένοι θα είναι οι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Για τους φορολογούμενους αυτούς θα ισχύσει διπλή μείωση τεκμηρίων διαβίωσης. Πρώτα η μείωση 30% – 73,7% που προαναφέραμε και θα προκύψει από τις διατάξεις του ν. 5246/2025 και κατόπιν μια ακόμη επιπλέον μείωση κατά 30% η οποία θα ισχύσει και φέτος για όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Η σωρευτική μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για τους εν λόγω φορολογούμενους θα κυμανθεί από 50% έως και 70% με συνέπεια στις περισσότερες των περιπτώσεων οι φορολογικές επιβαρύνσεις να μηδενιστούν.

Περισσότεροι δικαιούχοι για επιδόματα και απαλλαγή ΕΝΦΙΑ

Ευνοημένες θα είναι εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες οι οποίες κάθε χρόνο δήλωναν εισοδήματα χαμηλότερα από τα εισοδηματικά όρια που ισχύουν για τη χορήγηση οικογενειακών επιδομάτων και απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ, αλλά έχαναν τις παροχές αυτές, επειδή τα υψηλά τεκμήρια διαβίωσης προσδιόριζαν τα οικογενειακά εισοδήματά τους σε επίπεδα υψηλότερα των εν λόγω εισοδηματικών ορίων. Οι οικογένειες αυτές δηλαδή έχαναν κοινωνικά επιδόματα και απαλλαγές από τον ΕΝΦΙΑ εξαιτίας της εφαρμογής υψηλών τεκμηρίων διαβίωσης.

Η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για τις κατοικίες και τα Ι.Χ. αυτοκίνητα που αποφάσισε η κυβέρνηση θα έχει ως συνέπεια τα τεκμαρτά εισοδήματα των οικογενειών αυτών να μειωθούν σημαντικά και να υποχωρήσουν κάτω από τα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση των επιδομάτων και των απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ και εν τέλει οι οικογένειες αυτές να καταστούν δικαιούχοι των συγκεκριμένων παροχών. Ουσιαστικά, η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των οικογενειών που θα είναι δικαιούχοι κοινωνικών επιδομάτων και απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ βάσει εισοδηματικών κριτηρίων. Ειδικότερα δε το αποτέλεσμα της μείωσης των τεκμηρίων θα είναι να αυξηθούν σημαντικά από φέτος οι δικαιούχοι των επιδομάτων τέκνων, του επιδόματος θέρμανσης και της εφάπαξ εισοδηματικής παροχής των 250 ευρώ που καταβάλλονται βάσει εισοδηματικών κριτηρίων, ενώ από το 2027 θα αυξηθούν και οι δικαιούχοι απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ, οι οποίες χορηγούνται επίσης με βάση εισοδηματικά κριτήρια.

Ανάσα για οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα που έχουν εισόδημα

Επιπλέον, στα μέτρα που ισχύουν φέτος για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2025 περιλαμβάνεται και η εξαίρεση των εξαρτώμενων τέκνων από το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ, εφόσον αποκτούν δικό τους εισόδημα. Το μέτρο αυτό θα έχει ως συνέπεια χιλιάδες άλλες οικογένειες με ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα να καταστούν κι αυτές δικαιούχοι επιδομάτων και φοροαπαλλαγών, που έχαναν τα προηγούμενα έτη, όχι λόγω χαμηλών πραγματικών εισοδημάτων και υψηλών τεκμαρτών αλλά λόγω της ασύμμετρης αύξησης των συνολικών εισοδημάτων τους την οποία προκαλούσε το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ για κάθε ενήλικο τέκνο τους.

Τι ίσχυε

Από το 2015 μέχρι και το 2025, τα ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα κάθε ελληνικής οικογένειας μετατρέπονταν για τους γονείς σε …. «τεκμήρια διαβίωσης», εφόσον κατά τη διάρκεια του εκάστοτε προηγούμενου έτους είχαν αποκτήσει πενιχρά ποσά εισοδημάτων από τόκους καταθέσεων ή από περιστασιακή απασχόληση.

Κι αυτό διότι στις περιπτώσεις αυτές, η Εφορία προσδιόριζε το ετήσιο εισόδημα κάθε ενηλίκου τέκνου με βάση το ελάχιστο τεκμήριο διαβίωσης των 3.000 ευρώ. Δηλαδή δεν ελάμβανε υπόψη το πενιχρό πραγματικό εισόδημα του τέκνου, αλλά θεωρούσε ότι το τέκνο είχε αποκτήσει ετήσιο εισόδημα 3.000 ευρώ, βάσει του ισόποσου ελάχιστου τεκμηρίου διαβίωσης που ισχύει για κάθε άγαμο φορολογούμενο υπόχρεο σε υποβολή φορολογικής δήλωσης.

Με αυτή την πλασματική προσαύξηση των 3.000 ευρώ ανά ενήλικο εξαρτώμενο τέκνο με πενιχρό πραγματικό εισόδημα, το συνολικό οικογενειακό εισόδημα ξεπερνούσε τα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση κοινωνικών επιδομάτων ή και απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ.

Τι αλλάζει

Με την εξαίρεση των εξαρτώμενων τέκνων που αποκτούν εισόδημα από το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ, το συνολικό εισόδημα των γονέων θα προσαυξάνεται με βάση το πραγματικό εισόδημα του τέκνου το οποίο είναι συνήθως πενιχρό ή γενικά πολύ χαμηλότερο των 3.000 ευρώ. Ετσι, το συνολικό οικογενειακό εισόδημα δεν θα διογκώνεται υπέρμετρα, με αποτέλεσμα πολλές οικογένειες να πέσουν κάτω από τα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση κοινωνικών επιδομάτων και φοροαπαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ και εν τέλει να γίνουν δικαιούχοι των παροχών αυτών.

Η νέα αυτή ευνοϊκή διάταξη θα ισχύσει από τις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβάλουμε φέτος για τα εισοδήματα του 2025, οπότε θα έχει θετικά αποτελέσματα εντός του επομένου έτους: χιλιάδες οικογένειες λόγω της μείωσης των ετησίων συνολικών εισοδημάτων τους, την οποία θα προκαλέσει ο μη καταλογισμός τεκμαρτού εισοδήματος 3.000 ευρώ σε κάθε ενήλικο τέκνο, θα βρεθούν κάτω από τα εισοδηματικά όρια που προβλέπονται για τη χορήγηση διαφόρων επιδομάτων και παροχών όπως τα οικογενειακά επιδόματα, το επίδομα στέγασης, το επίδομα θέρμανσης, η επιστροφή ενός ενοικίου κ.λπ..

Επιπλέον, χιλιάδες οικογένειες με χαμηλά πραγματικά εισοδήματα θα επωφεληθούν με μείωση κατά 50% στον ΕΝΦΙΑ του 2026 καθώς ο μη συνυπολογισμός τεκμαρτού εισοδήματος 3.000 ευρώ για κάθε ενήλικο εξαρτώμενο τέκνο θα ρίξει τα συνολικά εισοδήματά τους κάτω από το εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση της μείωσης αυτής.

Πηγή: Εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος»