Γερό «μπάσιμο» της Chevron (και) στο ιρακινό πετρέλαιο – Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Μετά τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της ρωσικής Lukoil, η οποία εκμεταλλευόταν ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Ιράκ, η Βαγδάτη ανέλαβε προσωρινά τον έλεγχο του έργου West Qurna 2, το οποίο αντιστοιχεί στο 10% της συνολικής παραγωγής πετρελαίου του Ιράκ και στο 0,5% της παγκόσμιας προσφοράς αργού.

Η Lukoil κατείχε ποσοστό 75% στο West Qurna 2, που παράγει περισσότερα από 400.000 βαρέλια αργού ημερησίως. Οι αμερικανικές κυρώσεις κατέστησαν αδύνατη τη συνέχιση της λειτουργίας του τεράστιου κοιτάσματος από τη ρωσική εταιρεία.

Μετά τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της Lukoil και της Rosneft, «ως αποτέλεσμα της έλλειψης σοβαρής δέσμευσης της Ρωσίας σε μία ειρηνευτική διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία» όπως εξηγεί το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η Lukoil ανακοίνωσε ότι θα πουλήσει όλα τα διεθνή της περιουσιακά στοιχεία, εκκινώντας επίσημη διαδικασία υποβολής προσφορών από πιθανούς αγοραστές.

Αφού ανέθεσε προσωρινά τη διαχείριση του West Qurna 2 στην κρατική Basra Oil Company, η ιρακινή κυβέρνηση επιθυμεί να αναθέσει το συμβόλαιο σε άλλη μεγάλη πετρελαϊκή εταιρεία και βρίσκεται σε συνομιλίες με τη Chevron για μία πιθανή συμφωνία.

Ωστόσο, ο αμερικανικός «κολοσσός» επιδιώκει υψηλότερες αποδόσεις από το έργο, στις διαπραγματεύσεις που διαρκούν εδώ και εβδομάδες, σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επικαλείται πηγές με γνώση του θέματος.

Η Chevron θέλει να επεκτείνει την παρουσία στη δεύτερη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα του ΟΠΕΚ και έβδομη παγκοσμίως, αλλά –όπως φαίνεται– όχι με οιοδήποτε τίμημα.

Πέρυσι, η Chevron υπέγραψε συμφωνία για την επιστροφή στο Ιράκ και την ανάπτυξη του έργου Nasiriyah, που περιλαμβάνει τέσσερα ερευνητικά οικόπεδα, καθώς και το κοίτασμα Balad, άλλα παραγωγικά πεδία και επιπλέον περιοχές έρευνας.

Το Ιράκ έχει αναθεωρήσει τους όρους των συμβολαίων για τα νέα κοιτάσματα, όμως, πεδία όπως το West Qurna 2 συνέχισαν να αναπτύσσονται με βάση παλαιότερους όρους, τους οποίους οι διεθνείς πετρελαϊκές θεωρούσαν μη ελκυστικούς.

Το 2024, το Ιράκ πέρασε σε συμβάσεις κατανομής κερδών για τους νέους γύρους παραχωρήσεων, εγκαταλείποντας τις τεχνικές συμβάσεις παροχής υπηρεσιών που ίσχυαν έως τότε. Με τις βελτιωμένες αποδόσεις, στη μεγαλύτερη αλλαγή του πετρελαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου εδώ και δεκαετίες, η Βαγδάτη επιδιώκει να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες παγκοσμίως.

Στο πλαίσιο των συμβάσεων κατανομής κερδών, οι εταιρείες του εξωτερικού λαμβάνουν μερίδιο των εσόδων από την άδεια εκμετάλλευσης, μετά την αφαίρεση δικαιωμάτων και εξόδων ανάκτησης κόστους.

Αντίθετα, οι παραδοσιακές τεχνικές συμβάσεις προβλέπουν σταθερή αμοιβή ανά παραγόμενο βαρέλι, αφού πρώτα επιστραφούν τα κόστη. Συνήθως αποφέρουν χαμηλότερα έσοδα σε σχέση με τις συμβάσεις κατανομής παραγωγής.

Εταιρείες τρίτων κρατών που δραστηριοποιούνται στο Ιράκ, έχουν διαμαρτυρηθεί ότι οι τεχνικές συμβάσεις δεν τους επιτρέπουν να επωφεληθούν όταν αυξάνονται οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, ενώ, γίνονται ακόμη λιγότερο ελκυστικές όταν αυξάνονται τα κόστη.

Το West Qurna 2, υπό τη διαχείριση της Lukoil, λειτουργούσε με τεχνική σύμβαση, η οποία προσέφερε από τις χαμηλότερες αποδόσεις μεταξύ όλων των συμφωνιών στο Ιράκ, σύμφωνα με πηγές της αγοράς που μίλησαν στο Reuters.

Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι η Chevron ζητά βελτιωμένες αποδόσεις, πριν δεσμευτεί να αναλάβει τη διαχείριση ενός από εκ των μεγαλύτερων συμβατικών πετρελαϊκών κοιτασμάτων όχι μόνο στο Ιράκ, αλλά και παγκοσμίως.

Όπως και άλλες μεγάλες πετρελαϊκές, η Chevron επιλέγει προσεκτικά τις επενδύσεις της και απαιτεί υψηλή απόδοση κεφαλαίων για τους μετόχους της. Καθεμία από τις μεγάλες εταιρείες έχει λίγες στρατηγικές περιοχές – προτεραιότητες, που συνδυάζουν μεγάλο όγκο παραγωγής και υψηλή κερδοφορία· επομένως, είναι φυσικό η Chevron να θέλει καλύτερους όρους από το West Qurna 2 πριν συμφωνήσει να αναλάβει τη διαχείριση.

Οι συνομιλίες μεταξύ της Chevron και του Ιράκ για το West Qurna 2 συνεχίζονται, σύμφωνα με το Υπουργείο Πετρελαίου του Ιράκ. «Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, με πολλές λεπτομέρειες να παραμένουν υπό συζήτηση», τονίστηκε σε ανακοίνωση.

Τι σημαίνει δυνητικά η εμπλοκή της Chevron για την Ελλάδα

Η πιθανή ανάληψη του West Qurna 2 από τη Chevron «αγγίζει» έμμεσα και την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση την Ελλάδα– σε μία περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής και οικονομίας.

Μετά τον δραστικό περιορισμό των ρωσικών ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη, στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία, κάθε μετατόπιση μεγάλων κοιτασμάτων από ρωσικό σε δυτικό έλεγχο αποκτά γεωπολιτικό βάρος. Αν η Chevron αντικαταστήσει τη Lukoil στο West Qurna 2, ένα από τα μεγαλύτερα συμβατικά κοιτάσματα παγκοσμίως περνά ουσιαστικά από τη ρωσική «σφαίρα» επιρροής σε αμερικανική, ενισχύοντας τον δυτικό έλεγχο σε κρίσιμες πηγές προσφοράς πετρελαίου.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή έχει σημασία κυρίως σε δύο επίπεδα.

Πρώτον, σε επίπεδο αγορών και τιμών. Η σταθερή παραγωγή από ένα κοίτασμα που καλύπτει το 10% της ιρακινής παραγωγής, συμβάλλει στη συγκράτηση των διεθνών τιμών πετρελαίου. Για μία χώρα όπως η Ελλάδα, που παραμένει καθαρός εισαγωγέας υδρογονανθράκων, κάθε παράγοντας που μειώνει τη μεταβλητότητα και τον γεωπολιτικό κίνδυνο στις αγορές ενέργειας, λειτουργεί θετικά για το κόστος καυσίμων, τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Δεύτερον, σε ναυτιλιακό επίπεδο. Το ιρακινό πετρέλαιο μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό μέσω διεθνών θαλάσσιων οδών, στις οποίες η ελληνική ναυτιλία διατηρεί κυρίαρχη θέση. Η είσοδος μίας αμερικανικής υπερδύναμης όπως η Chevron, με υψηλές απαιτήσεις σε διαφάνεια, ασφάλεια και σταθερότητα φορτίων, μπορεί να σημαίνει περισσότερα μακροπρόθεσμα συμβόλαια και αυξημένη προβλεψιμότητα στις μεταφορές, στοιχείο κρίσιμο για τον ελληνικό στόλο δεξαμενόπλοιων.