Παγκόσμιο χρέος: Εκρηξη στα 365 τρισ. δολάρια - O εφιάλτης των επιτοκίων που πνίγει την Ευρώπη

Snapshot

• Το παγκόσμιο χρέος έφτασε τα 365 τρισεκατομμύρια δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, αυξημένο κατά 10 τρισεκατομμύρια δολάρια.
• Οι προηγμένες οικονομίες κατέβαλαν πάνω από 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε τόκους το 2025, ποσό που ξεπερνά τις παγκόσμιες δαπάνες για άμυνα και επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη.
• Η Γαλλία πληρώνει πλέον υψηλότερο κόστος δανεισμού (4,89%) από την Ιταλία και την Ελλάδα, προκαλώντας έντονη κοινωνική αναταραχή και μαζικές διαδηλώσεις.
• Οι ΗΠΑ έχουν το μεγαλύτερο κρατικό χρέος παγκοσμίως με 41,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η Ιαπωνία έχει το υψηλότερο ποσοστό χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ της (199%).
• Η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης των κυβερνήσεων, περιορίζοντας πόρους για βασικές δημόσιες υπηρεσίες όπως σχολεία, νοσοκομεία και συντάξεις.

Snapshot powered by AI

Το παγκόσμιο χρέος σπάει έχει σπάσει ήδη κάθε προηγούμενο ρεκόρ και σύμφωνα με κάποιους οι άμεσες συνέπειες αυτού είναι που γίνονται ήδη ορατές στους δρόμους των ευρωπαϊκών μητροπόλεων. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν τις τελευταίες εβδομάδες σε όλη την Ευρώπη, εκφράζοντας την ανοιχτή οργή τους για το αυξανόμενο κόστος ζωής, τους χαμηλούς μισθούς, την έλλειψη προσιτής στέγης και την υποχρηματοδότηση των σχολείων. Οι κινητοποιήσεις σε χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η Πορτογαλία καταλήγουν συχνά σε βίαιες συγκρούσεις, λεηλασίες και εμπρησμούς.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών της Γαλλίας, περισσότεροι από 550.000 άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της χώρας μόνο το Σάββατο, εν μέσω συνεχιζόμενων φοιτητικών διαδηλώσεων για το κόστος της εκπαίδευσης και της διαβίωσης.

Ο λογαριασμός των 3,3 τρισεκατομμυρίων

Η έντονη κοινωνική αναταραχή φέρνει στο προσκήνιο τη βαθιά δημοσιονομική ασφυξία που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις. Το παγκόσμιο χρέος, το οποίο περιλαμβάνει τα ποσά που οφείλουν κυβερνήσεις, νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αυξήθηκε κατά 10 τρισεκατομμύρια δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας το ιλιγγιώδες ποσό των 365 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Η απότομη αυτή εξέλιξη μεταφράζεται πρακτικά σε περίπου 44.000 δολάρια για κάθε κάτοικο του πλανήτη. Την ίδια ώρα, η εξυπηρέτηση αυτού του τεράστιου δανεισμού έχει καταστεί τρομακτικά δυσβάσταχτη. Οι προηγμένες οικονομίες κατέβαλαν περισσότερα από 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε τόκους για τα κρατικά τους ομόλογα κατά τον περασμένο χρόνο. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το συγκεκριμένο ποσό ξεπερνά τις παγκόσμιες δαπάνες για την άμυνα, οι οποίες ανέρχονται σε 3,1 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ξεπερνά επίσης τις παγκόσμιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη που αγγίζουν τα 2,6 τρισεκατομμύρια, αλλά και την καθαρή ενέργεια η οποία απορροφά μόλις 2,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Κάθε δολάριο που δαπανάται στους τόκους αφαιρείται απευθείας από τα σχολεία, τα νοσοκομεία και τις συντάξεις. Οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να εξετάσουν το ενδεχόμενο αύξησης της φορολογίας ή δραστικής περικοπής δαπανών για να καλύψουν τον λογαριασμό, ενώ το υψηλότερο κρατικό κόστος δανεισμού παρασύρει προς τα πάνω και τα επιτόκια για στεγαστικά δάνεια, αυτοκίνητα και πιστωτικές κάρτες.

Οι χώρες με το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος

Τα αναλυτικά δεδομένα αποκαλύπτουν την πραγματική κλίμακα και τη γεωγραφική κατανομή του προβλήματος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέχουν με τεράστια διαφορά το μεγαλύτερο κρατικό χρέος στον κόσμο, αγγίζοντας τα 41,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 127% του ΑΕΠ τους. Η Κίνα ακολουθεί στη δεύτερη θέση του πίνακα με 22,5 τρισεκατομμύρια δολάρια και χρέος στο 104% του ΑΕΠ. Η Ιαπωνία οφείλει 8,7 τρισεκατομμύρια αλλά καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό χρέους μεταξύ όλων των μεγάλων οικονομιών, φτάνοντας στο 199% του ΑΕΠ της. Το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται στην τέταρτη θέση με χρέος 4,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, ή 102% του ΑΕΠ. Η Γαλλία κατατάσσεται πέμπτη παγκοσμίως με χρέος 4,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αγγίζει το 118,5% της οικονομίας της. Το ποσό αυτό υπερβαίνει τα 3,7 τρισεκατομμύρια της Ιταλίας, αν και η Ρώμη έχει σαφώς υψηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ που σκαρφαλώνει στο 138%. Κι όμως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει επίσημα ότι το δημόσιο χρέος της Γαλλίας θα αυξηθεί περαιτέρω στο 121,8% του ΑΕΠ έως το 2030, περιπλέκοντας εξαιρετικά την προσπάθεια εξυγίανσης των οικονομικών της.

Ο γαλλικός εφιάλτης και η σύγκριση με την Ελλάδα

Το κόστος δανεισμού της Γαλλίας έχει εκτοξευτεί πλέον στα υψηλότερα επίπεδα από το μακρινό 2002. Η χώρα πληρώνει απόδοση 4,89% για τον δεκαετή δανεισμό της, τη στιγμή που η Γερμανία δανείζεται άνετα με μόλις 3,41%. Η ραγδαία διεύρυνση αυτής της ψαλίδας αντανακλά την ξεκάθαρη απαίτηση των επενδυτών για υψηλότερες αποδόσεις προκειμένου να δανείσουν το Παρίσι, εν μέσω ενός παρατεταμένου πολιτικού αδιεξόδου που δυσκολεύει δραματικά την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού. Τα γραφήματα των αγορών για τον Οκτώβριο του 2026 δείχνουν ότι η Γαλλία επιβαρύνεται πλέον με μεγαλύτερο κόστος από την Ιταλία, η οποία δανείζεται με 4,48%, και από την Ελλάδα, η οποία κινείται χαμηλότερα στο 4,33%. Μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο, που βρίσκεται εκτός της ευρωζώνης, καταγράφει υψηλότερη απόδοση φτάνοντας το 5,38%. Όπως ανακοινώθηκε σε παλαιότερες περιόδους κρίσης χρέους, δηλαδή μεταξύ 2010 και 2012, αποδόσεις της τάξης του 5% και άνω αφορούσαν σχεδόν αποκλειστικά χώρες που αντιμετώπιζαν βαθιά δομικά προβλήματα ή βρίσκονταν στο χείλος της διάσωσης.

Πώς λειτουργεί η αγορά των ομολόγων

Όταν οι εθνικές κυβερνήσεις χρειάζονται άμεση ρευστότητα, δανείζονται χρήματα πωλώντας ομόλογα στους επενδυτές. Ένα δεκαετές κρατικό ομόλογο αποτελεί ουσιαστικά ένα δάνειο, για το οποίο το κράτος δεσμεύεται να καταβάλλει σταθερό τόκο κάθε χρόνο για μια ολόκληρη δεκαετία. Αν ένας επενδυτής αγοράσει ένα τέτοιο ομόλογο αρχικής αξίας 100 ευρώ με απόδοση 2,5%, η κυβέρνηση του καταβάλλει 2,50 ευρώ ετησίως, φτάνοντας τα 25 ευρώ συνολικά στα δέκα χρόνια. Σε μια υψηλότερη απόδοση 5%, που αντικατοπτρίζει μεγαλύτερο ρίσκο, ο ετήσιος τόκος διπλασιάζεται στα 5 ευρώ, με το κράτος να πληρώνει συνολικά 50 ευρώ σε τόκους. Στη λήξη της δεκαετίας, ο επενδυτής λαμβάνει στο ακέραιο πίσω το αρχικό του κεφάλαιο των 100 ευρώ. Όταν οι τιμές των ομολόγων πέφτουν στις διεθνείς αγορές, οι αποδόσεις αυξάνονται αυτόματα. Αυτό σημαίνει ότι οι πιο ριψοκίνδυνοι δανειολήπτες αναγκάζονται να πληρώνουν πολύ ακριβότερα τη χρηματοδότησή τους, στερούμενοι κρίσιμους πόρους για τις βασικές εγχώριες ανάγκες τους.

*Με πληροφορίες από Al Jazeera

Διαβάστε επίσης