Αποστολή αποκάλυψε 900 εκατομμύρια γαλαξίες και, πιθανώς, τα μυστικά του «σκοτεινού σύμπαντος»
Η αποστολή Euclid του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) υποσχέθηκε να δημιουργήσει τον μεγαλύτερο κοσμικό χάρτη που έχει κατασκευαστεί ποτέ, καλύπτοντας το ένα τρίτο του ουρανού και περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια χρόνια κοσμικής ιστορίας
Μια εικόνα του σύμπαντος από την αποστολή Euclid
Μια αποστολή για τη δημιουργία του μεγαλύτερου τρισδιάστατου χάρτη του σύμπαντος που έχει γίνει ποτέ, αποκάλυψε περισσότερους από 900 εκατομμύρια γαλαξίες, καθώς και περίπου 15.000 πιθανές περιπτώσεις ενός φαινομένου που θα μπορούσε να βοηθήσει στο «ξεκλείδωμα» των μυστικών του «σκοτεινού σύμπαντος».
Η αποστολή Euclid του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), η οποία εκτοξεύτηκε τον Ιούλιο του 2023, υποσχέθηκε να δημιουργήσει τον μεγαλύτερο κοσμικό χάρτη που έχει κατασκευαστεί ποτέ, καλύπτοντας το ένα τρίτο του ουρανού και περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια χρόνια κοσμικής ιστορίας.
Στόχος είναι να ρίξει φως σε δύο από τα μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος: Τη φύση της σκοτεινής ενέργειας και της σκοτεινής ύλης. Θεωρείται ότι αυτές αποτελούν περίπου το 70% και το 25% του σύμπαντος αντίστοιχα.
Σκοπός της αποστολής Euclid είναι η δημιουργία του μεγαλύτερου τρισδιάστατου χάρτη του σύμπαντος που έχει δημιουργηθεί ποτέ
Μια πρωτοφανή εικόνα του σύμπαντος
Ο καθηγητής Άντι Τέιλορ από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ο οποίος ηγείται του βρετανικού επιστημονικού τμήματος εδάφους της αποστολής, δήλωσε ότι, αν και έχουν πραγματοποιηθεί μεγαλύτερες έρευνες, καμία δεν διέθετε τη λεπτομέρεια και το πληροφοριακό περιεχόμενο του Euclid. Αντίθετα, το τηλεσκόπιο Hubble έχει παραγάγει εικόνες απίστευτης ανάλυσης, αλλά δεν καλύπτει τόσο μεγάλη έκταση του ουρανού.
«Το τεχνολογικό άλμα που αντιπροσωπεύει το Euclid είναι ότι μπορούμε να διατηρήσουμε αυτή την υψηλή ανάλυση, αλλά τώρα μπορούμε ουσιαστικά να χαρτογραφήσουμε τεράστιους όγκους του ουρανού και του σύμπαντος», δήλωσε ο Τέιλορ, μιλώντας στον Guardian.
Τώρα, η πρώτη σημαντική δημοσίευση δεδομένων του Euclid κυκλοφόρησε, προσφέροντας στους ερευνητές μια πρωτοφανή εικόνα του σύμπαντος. «Είναι η μεγαλύτερη εικόνα υψηλής ανάλυσης του σύμπαντος που είχαμε ποτέ», είπε ο Τέιλορ.
Καλύπτοντας περίπου το 14% της συνολικής έκτασης του ουρανού που θα χαρτογραφηθεί από το Euclid, τα δεδομένα που δημοσιεύτηκαν καταγράφουν πάνω από 900 εκατομμύρια γαλαξίες, καθώς και περισσότερα από 60 εκατομμύρια πιθανά κβάζαρ: λαμπερά αντικείμενα στο κέντρο μακρινών γαλαξιών, τα οποία τροφοδοτούνται από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες.
Το Abell 3128, ένα γαλαξιακό σμήνος που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 800 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη
Ένα φαινόμενο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σπάνιο
Τα δεδομένα περιλαμβάνουν επίσης μια σειρά από υποψήφιες περιπτώσεις για ένα φαινόμενο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σπάνιο: την ισχυρή βαρυτική εστίαση. Πρόκειται για ένα φαινόμενο μεγέθυνσης που συμβαίνει όταν ένας γαλαξίας, συχνά ενσωματωμένος σε ένα γαλαξιακό σμήνος, βρίσκεται μπροστά από έναν άλλο, μακρινό γαλαξία.
Όπως σημειώνει ο Τέιλορ, ο Αϊνστάιν είχε προβλέψει ότι η βαρυτική επίδραση του γαλαξία που βρίσκεται μπροστά θα παραμόρφωνε τον χωροχρόνο, κάμπτοντας το φως από τον γαλαξία στο παρασκήνιο και δημιουργώντας την όψη φωτεινών τόξων ή δακτυλίων. Καθοριστής σημασίας είναι το γεγονός ότι το φαινόμενο ενισχύεται σημαντικά από την παρουσία σκοτεινής ύλης, η οποία αυξάνει τη μάζα και, κατά συνέπεια, τη βαρυτική επίδραση ενός γαλαξία.
Ο Τέιλορ ανέφερε ότι μελετώντας την ισχυρή βαρυτική εστίαση, οι επιστήμονες ενδέχεται να μπορέσουν να αποκλείσουν διάφορες θεωρίες σχετικά με τη φύση της σκοτεινής ύλης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η εστίαση επηρεάζεται από τον τρόπο με τον οποίο αυτή η μυστηριώδης ουσία κατανέμεται σε έναν γαλαξία – κάτι που εξαρτάται από τις ιδιότητές της.
Ο Στίβεν Σέρτζαντ, καθηγητής αστρονομίας στο Open University, συμφώνησε. «Με την ισχυρή βαρυτική εστίαση, ανακαλύπτεις πώς συσσωρεύεται η σκοτεινή ύλη και αυτό είναι πολύ διαγνωστικό για το είδος της ύλης που είναι, επειδή διαφορετικοί τύποι ύλης μπορούν να συσσωρευτούν με πολύ διαφορετικούς τρόπους», είπε.
«Έτσι, αν ψάχνετε πού θα γίνει η επόμενη σημαντική ανακάλυψη σχετικά με τις ιδιότητες της σκοτεινής ύλης και το τι πραγματικά είναι η σκοτεινή ύλη, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα – δεν μπορώ να πω ότι είναι βέβαιο – αλλά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να προέλθει από την ισχυρή βαρυτική εστίαση».
Ο Τέιλορ σημείωσε ότι, ενώ οι ειδικοί γνώριζαν προηγουμένως περίπου 1.000 περιπτώσεις ισχυρής βαρυτικής εστίασης τα δεδομένα του Euclid περιέχουν περίπου 15.000 πιθανές περιπτώσεις, ενώ εκτιμάται ότι θα ανακαλυφθούν συνολικά 170.000 μέχρι το τέλος της αποστολής.
«Τα δεδομένα του Euclid είναι πάρα πολλά»
Μια περαιτέρω δημοσίευση δεδομένων αναμένεται το επόμενο καλοκαίρι, πρόσθεσε ο Τέιλορ, η οποία θα περιλαμβάνει αποτελέσματα τόσο για την κατανομή των γαλαξιών όσο και για την ασθενή βαρυτική εστίαση– μικρές παραμορφώσεις σε μακρινά αντικείμενα από τη σκοτεινή ύλη που βρίσκεται σε πρώτο πλάνο.
«Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το μοτίβο παραμορφώσεων για να δημιουργήσουμε έναν χάρτη που θα δείχνει πού βρίσκεται όλη η σκοτεινή ύλη στο σύμπαν», είπε ο Τέιλορ, προσθέτοντας ότι οι επιστήμονες θα μπορούσαν στη συνέχεια να υπολογίσουν τις στατιστικές της ιδιότητες και να συγκρίνουν τα αποτελέσματα με διάφορες θεωρίες. «Ανάλογα με τον τύπο της σκοτεινής ύλης και τον τύπο της σκοτεινής ενέργειας, αναμένουμε να δούμε ελαφρώς διαφορετικά μοτίβα στον ουρανό».
Και καθώς το Euclid παράγει ολοένα και περισσότερα δεδομένα, ο Τέιλορ σημείωσε ότι υπάρχουν πολλά ακόμη που παραμένουν προς εξερεύνηση.
«Ανοίγει αυτή την υψηλή ανάλυση ολόκληρου του ουρανού, ολόκληρου του σύμπαντος. Αυτό σημαίνει απλώς ότι υπάρχουν πολλά αντικείμενα που δεν έχουμε δει ποτέ πριν, πολλά φαινόμενα που μένουν για να ερευνήσουμε», είπε. «Κανένα ανθρώπινο μάτι δεν είναι πλέον σε θέση να εξετάσει όλα τα δεδομένα του Euclid. Είναι πλέον πάρα πολλά», κατέληξε.
