Τα έθιμα των πρώτων ημερών του νέου έτους στη Βόρεια Ελλάδα

Η Παρασκευή 2 Ιανουαρίου σηματοδοτεί την ολοκλήρωση των πρωτοχρονιάτικων εορτασμών και την έναρξη της πνευματικής προετοιμασίας για τα Θεοφάνια. Παρά το πέρασμα των ημερών, το εορταστικό κλίμα παραμένει ζωντανό σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, όπου αναβιώνουν παραδοσιακά έθιμα με βαθιές ρίζες στον χρόνο, προσελκύοντας κατοίκους και επισκέπτες.

Ξεχωριστή θέση έχουν το έθιμο του «Ποδιακού» στον Σοχό Λαγκαδά και η «Πατερίτσα» στο Άργος Ορεστικό Καστοριάς, που δίνουν το δικό τους ξεχωριστό χρώμα στη δεύτερη ημέρα του νέου έτους.

Το «Ποδιακό» στον Σοχό Λαγκαδά

Στον Σοχό, η δεύτερη ημέρα του χρόνου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το έθιμο του «Ποδιακού», γνωστό και ως «πολιά-ζουβάνι» στην τοπική διάλεκτο. Παιδιά λίγο πριν την εφηβεία κρατούν το λεγόμενο «αμίλητο νερό» και επισκέπτονται σπίτια συγγενών και γειτόνων, πραγματοποιώντας το παραδοσιακό ποδαρικό.

Ρίχνοντας νερό στις γωνίες των σπιτιών και λέγοντας ευχές για υγεία και ευημερία, κάθονται στο τέλος στο πάτωμα, επαναλαμβάνοντας τη φράση «όπως κάθομαι εγώ, να καθίσει και το μπερεκέτ», ευχόμενοι αφθονία και καλοτυχία για τη χρονιά. Το έθιμο ολοκληρώνεται με το φιλοδώρημα του οικοδεσπότη. Τα τελευταία χρόνια, η παράδοση έχει εξελιχθεί σε μεγάλο γλέντι, με χορό, φαγητό και μουσική στις ταβέρνες του χωριού, μετατρέποντας τη μέρα σε γιορτή για όλες τις ηλικίες.

Η «Πατερίτσα» στο Άργος Ορεστικό Καστοριάς

Στο Άργος Ορεστικό, σήμερα κορυφώνεται το τριήμερο Αργείτικο Καρναβάλι με την αναβίωση της «Πατερίτσας», ενός εθίμου που έχει τις ρίζες του στην οθωμανική περίοδο, όταν το λεγόμενο «Καρναβάλι της Χρούπιστας» ήταν αποκλειστικά ανδρική υπόθεση.

Την τελευταία ημέρα των εκδηλώσεων, οι γυναίκες του Άργους έβγαιναν μεταμφιεσμένες στους δρόμους, κρατώντας κόπανους και μαγγούρες, διεκδικώντας τον χώρο της διασκέδασης. Σήμερα, το έθιμο έχει προσαρμοστεί στη σύγχρονη εποχή και μετατρέπεται σε μια μεγάλη γιορτή: γυναικείες παρέες με συνοδεία χάλκινων ορχηστρών καταλήγουν το μεσημέρι στην κεντρική πλατεία, όπου στήνεται γλέντι με τη συμμετοχή κατοίκων και επισκεπτών.

Οι άνδρες, τιμώντας την παράδοση, προσφέρουν τσιγαρίδες και κρασί, συμβάλλοντας στο γιορτινό κλίμα που κρατά ζωντανή την τοπική πολιτιστική κληρονομιά.