Γιατί ξαφνικά τινάζεστε καθώς αποκοιμιέστε; Τι δείχνει αν γίνεται συχνά
Γιατί νιώθετε σαν να πέφτετε, ενώ βρίσκεστε ήδη στο κρεβάτι.
Η ξαφνική αίσθηση πτώσης, που ακολουθείται από ένα τίναγμα του σώματος καθώς αρχίζετε να κοιμάστε, ονομάζεται συχνά «υπνικός σπασμός» (hypnic jerk). Το πόδι σας κλωτσάει ή ολόκληρο το σώμα σας τινάζεται, επαναφέροντάς σας στιγμιαία σε κατάσταση εγρήγορσης, παρόλο που δεν έχετε μετακινηθεί από το κρεβάτι.
Αυτές οι σύντομες, ακούσιες κινήσεις είναι συνηθισμένες και συνήθως ακίνδυνες. Η χρονική στιγμή που συμβαίνουν αποτελεί σημαντική ένδειξη: ένας τυπικός υπνικός σπασμός συμβαίνει κατά την μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο και όχι ως μοτίβο κινήσεων καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας.
Αντιδρά δηλαδή ο εγκέφαλος σε μια αντιληπτή πτώση;
Η αίσθηση της πτώσης μπορεί να συνοδεύει τον μυϊκό σπασμό, αλλά ο ακριβής λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ο εγκέφαλος παρερμηνεύει στιγμιαία τις αλλαγές στην μυϊκή δραστηριότητα κατά την μετάβαση στον ύπνο και στέλνει ένα σήμα, που προκαλεί μια ξαφνική σύσπαση. Αυτό ίσως εξηγεί την αιφνιδιαστική αίσθηση κίνησης. Ωστόσο, πρόκειται για θεωρία και όχι για επιβεβαιωμένη περιγραφή του τι συμβαίνει σε κάθε τέτοιο επεισόδιο.
Επίσης, η εμπειρία διαφέρει από άτομο σε άτομο. Κάποιοι παρατηρούν έναν μικρό σπασμό, ενώ άλλοι νιώθουν ένα πολύ πιο έντονο τίναγμα. Ο υπνικός σπασμός μπορεί να αφορά τα πόδια ή ολόκληρο το σώμα και ενίοτε συνοδεύεται από τη στιγμιαία εντύπωση ενός δυνατού ήχου ή μιας λάμψης φωτός.
Για ένα περιστασιακό επεισόδιο που περνά γρήγορα και σας επιτρέπει να ξανακοιμηθείτε, δεν είναι απαραίτητη κάποια ιατρική θεραπεία. Η ένταση του αιφνιδιασμού από μόνη της δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.
Γιατί συμβαίνει συχνότερα μετά από μια κουραστική μέρα;
Η έλλειψη ύπνου, το άγχος και η καφεΐνη μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης υπνικών σπασμών. Η εξάντληση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η μετάβαση στον ύπνο θα είναι ομαλή.
Αν τα τινάγματα έχουν γίνει ενοχλητικά, εξετάστε την πρόσφατη ρουτίνα σας προτού αναζητήσετε θεραπεία ειδικά για τη διακοπή του σπασμού:
- Δώστε στον εαυτό σας αρκετό χρόνο για ύπνο. Οι περισσότεροι χρειάζονται περίπου 7-9 ώρες. Η επανειλημμένη μείωση της διάρκειας του νυχτερινού ύπνου μπορεί να συμβάλει στο πρόβλημα.
- Τηρήστε σταθερό πρόγραμμα αφύπνισης. Σηκωθείτε περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα, ακόμη και μετά από μια νύχτα κακού ύπνου.
- Καταναλώστε την καφεΐνη νωρίτερα μέσα στην ημέρα. Ως ένα πρακτικό πρώτο βήμα, αποφύγετε τα ροφήματα με καφεΐνη για τουλάχιστον 6 ώρες πριν από τον ύπνο και παρατηρήστε αν η κατανάλωσή τους νωρίτερα μέσα στην ημέρα εξακολουθεί να επηρεάζει τον ύπνο σας.
- Φροντίστε ώστε η τελευταία ώρα πριν τον ύπνο να είναι πιο ήρεμη. Το διάβασμα ή κάποια άλλη χαλαρωτική δραστηριότητα μπορεί να σας βοηθήσει να ηρεμήσετε μετά από μια αγχωτική ημέρα.
Αυτά τα μέτρα ευνοούν τον ύπνο και ενδέχεται να μειώσουν τους παράγοντες που πυροδοτούν τα μυοκλονικά τινάγματα κατά την έναρξη του ύπνου (hypnic jerks). Δεν εγγυώνται την πλήρη εξάλειψη κάθε τινάγματος, αλλά, ούτως ή άλλως, ένα περιστασιακό τίναγμα κατά την έναρξη του ύπνου δεν αποτελεί πρόβλημα που χρήζει εξάλειψης.
Πότε ένα τίναγμα είναι «καμπανάκι» για περαιτέρω διερεύνηση;
Κλείστε ραντεβού με γιατρό εάν οι κινήσεις εμποδίζουν επανειλημμένα τον ύπνο, σας προκαλούν άγχος σχετικά με την ώρα του ύπνου ή δυσκολεύουν την καθημερινή σας λειτουργικότητα.
Περιγράψτε πότε συμβαίνει η κίνηση και τι ακολουθεί. Ένα σύντομο τίναγμα τη στιγμή που σας παίρνει ο ύπνος διαφέρει από τις επαναλαμβανόμενες κινήσεις ενώ είστε πλήρως ξύπνιοι, τις παρατεταμένες κινήσεις των ποδιών (κλωτσιές) κατά τη διάρκεια του ύπνου ή τις σύνθετες ενέργειες, όπως γροθιές και σωματική εκδήλωση των ονείρων. Αυτά τα μοτίβα κινήσεων πρέπει να αξιολογούνται και όχι να χαρακτηρίζονται αυτόματα ως απλά μυοκλονικά τινάγματα έναρξης ύπνου.
Οι παρατηρήσεις του/της συντρόφου σας που κοιμάται δίπλα σας στο κρεβάτι μπορεί να φανούν χρήσιμες, ειδικά αν εσείς δεν θυμάστε τις κινήσεις σας. Ενημερώστε τον γιατρό για το αν οι κινήσεις συμβαίνουν μόνο κατά την έναρξη του ύπνου ή αργότερα μέσα στη νύχτα, καθώς και αν έχουν προκαλέσει κάποιον τραυματισμό.
Τα τυπικά τινάγματα κατά την έναρξη του ύπνου συνήθως δεν απαιτούν παραπομπή σε νευρολόγο. Όταν όμως το μοτίβο είναι ασυνήθιστο ή ο ύπνος επηρεάζεται σημαντικά, η αξιολόγηση μπορεί να καθορίσει αν θα ήταν χρήσιμη η επίσκεψη σε ειδικό γιατρό ύπνου ή περαιτέρω διερεύνηση.
Συμπέρασμα
Ένα περιστασιακό τίναγμα τη στιγμή που σας παίρνει ο ύπνος αποτελεί συνήθως μια φυσιολογική εμπειρία. Δώστε έμφαση στην επαρκή ξεκούραση και στους πιθανούς παράγοντες, που πυροδοτούν τα τινάγματα, και ζητήστε ιατρική συμβουλή εάν οι κινήσεις διαταράσσουν επανειλημμένα τον ύπνο ή εκτείνονται πέρα από αυτό το σύντομο μεταβατικό στάδιο.
Πηγές:
