Βιολάντα: Δύο εκρήξεις στο εργοστάσιο τη μοιραία νύχτα - Βίντεο ντοκουμέντο
Την ώρα που συνεχίζονται οι έρευνες για τα αίτια της τραγωδίας στο εργοστάσιο «Βιολάντα» στα Τρίκαλα που οδήγησε στον θάνατο 5 γυναικών ένα νέο βίντεο βλέπει το φως της δημοσιότητας.
Στο βίντεο του trikalaola φαίνεται ότι έγιναν δύο εκρήξεις. Συγκεκριμένα καταγράφεται από κάμερα ασφαλείας, περίπου 7χλμ από το εργοστάσιο της Βιολάντα, η αρχική έκρηξη και μετά από 6 δευτερόλεπτα εκδηλώνεται μία άλλη δεύτερη έκρηξη – ανάφλεξη όπου δείχνει να είναι παρατεταμένη.
Δείτε το βίντεο:
«Μύριζε επί μέρες»: Οι καταγγελίες εργαζομένων στη Βιολάντα
Νέα έκθεση του Τμήματος Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών της ΕΛ.ΑΣ. που έχει αναλάβει την έρευνα για την έκρηξη και τη φονική πυρκαγιά με τις πέντε νεκρές γυναίκες στο εργοστάσιο «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, αποκαλύπτει περαιτέρω στοιχεία για όσα συνέβησαν. Όπως αποκάλυψε και η έρευνα της Πυροσβεστικής, η έκρηξη προκλήθηκε λόγω πολύμηνης διαρροής προπανίουκαι το ερώτημα που κρίνεται απαραίτητο να απαντηθεί είναι ποιοι γνώριζαν την κατάσταση και τι έκαναν για αυτό.
Σοβαρά ερωτήματα εγείρουν οι καταγγελίες εργαζομένων, σύμφωνα με τις οποίες έντονη οσμή προπανίου ήταν αισθητή για ημέρες πριν από την έκρηξη. Οι εργαζόμενοι ισχυρίζονται πως είχαν ενημερώσει τους υπευθύνους, χωρίς - όπως υποστηρίζουν και όπως αποδείχθηκε - να ληφθούν απαραίτητα (ή και καθόλου) μέτρα. Τα στοιχεία αυτά συνάδουν με τα ευρήματα της έκθεσης της Πυροσβεστικής, η οποία κάνει λόγο για εκτεταμένη διαρροή υγραερίου και σοβαρές παραλείψεις στα συστήματα ασφαλείας.
Υψηλή συγκέντρωση προπανίου και στο φρεάτιο - Κλήθηκαν νέα πρόσωπα για κατάθεση
Στην έκθεση που συντάσσουν οι άνδρες του ΤΕΕΜ (Τμήματος Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών) τις τελευταίες ώρες, απαντάται ένα από τα βασικά ερωτήματα: Γιατί κατήγγειλαν οι εργαζόμενοι έντονη οσμή; Χαρακτηριστικά, μάλιστα, εκτός των άλλων, οι εργαζόμενοι φέρεται να συζητούσαν ότι «βρωμάνε οι τουαλέτες» του εργοστασίου. Ο πυροτεχνουργός και η ομάδα του, με τη χρήση ειδικού οργάνου ανίχνευσης εντόπισαν υψηλή συγκέντρωση προπανίου στο φρεάτιο (όμβρια ύδατα) της εγκατάστασης. Στο σημείο που έσκαψαν οι ερευνητές εντόπισαν και τον αγωγό προπανίου, στο υπόγειο. Αξίζει να σημειωθεί πως στις σωληνώσεις δεν προέκυψε θετική ένδειξη, καθώς το προπάνιο διοχετευόταν στα επιτρεπτά όρια.
Πλέον, αναμένεται η βεντάλια των προσώπων που κατηγορούνται για όσα συνέβησαν στη «Βιολάντα» να ανοίξει και άλλο, καθώς ήδη έχουν κληθεί πρόσωπα που είχαν υπογράψει έγγραφα ασφαλείας. Υπενθυμίζεται ότι ήδη έχουν συλληφθεί και οδηγηθεί στον ανακριτή Τρικάλων στο πλαίσιο της προκαταρκτικής έρευνας, ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου Τζιωρτζιώτης, ο τεχνικός ασφαλείας και ο υπεύθυνος βάρδιας. Οι τρεις αφέθησαν ελεύθεροι, όσο διαρκεί η προκαταρκτική έρευνα και κατόπιν αναμένεται να ασκηθούν διώξεις.
Επίσης, έχουν ζητηθεί όλα τα έγγραφα από την περιφέρεια Θεσσαλίας, ενώ η ΔΑΕΕ έχει κατάσχει τους φακέλους της «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» από τους υπολογιστές της Πυροσβεστικής.
Το σημείο από όπου ξεκίνησε η διαρροή προπανίου στο υπόγειο της «Βιολάντα»
«Το είχαμε αναφέρει – Δεν έγινε τίποτα»
Εργαζόμενοι στο εργοστάσιο καταθέτουν στις Αρχές και αναφέρουν στα ΜΜΕ ότι για αρκετές ημέρες πριν από το δυστύχημα υπήρχε έντονη μυρωδιά αερίου, η οποία γινόταν αντιληπτή σε χώρους της παραγωγικής διαδικασίας. Όπως αναφέρουν οι ίδιοι, για το γεγονός ενημέρωσαν προϊσταμένους και υπευθύνους, ωστόσο η λειτουργία του εργοστασίου συνεχίστηκε κανονικά.
Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για ανησυχία μεταξύ του προσωπικού, καθώς η οσμή ήταν επίμονη και επαναλαμβανόμενη, στοιχείο που – όπως επισημαίνουν – παραπέμπει σε συνεχιζόμενη διαρροή και όχι σε μεμονωμένο περιστατικό.
«Υπήρχε και οσμή. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Η βιομηχανία είναι υποχρεωμένη, στο πλαίσιο των μέτρων ασφαλείας, να προσθέτει στο προπάνιο μια χημική ουσία, την αιθυλομερκαπτάνη, η οποία δίνει έντονη και χαρακτηριστική οσμή, ώστε όταν υπάρξει διαρροή να γίνεται άμεσα αντιληπτή», δήλωσε σχετικά στο Newsbomb, ο ενεργειακός επιθεωρητής Μιχάλης Χριστοδουλίδης.
Η αιθυλομερκαπτάνη (ή αιθανοθειόλη) προστίθεται στο προπάνιο και άλλα υγραέρια ως οσμητικό μέσο (τεχνητή οσμή) για λόγους ασφαλείας, καθώς το προπάνιο είναι από τη φύση του άχρωμο και άοσμο. Η χαρακτηριστική μυρωδιά "σάπιου αυγού" επιτρέπει την άμεση ανίχνευση διαρροών, αποτρέποντας κινδύνους πυρκαγιάς ή έκρηξης.
«Το έλεγαν όλοι όσοι δούλευαν εκεί και αυτοί που λένε το αντίθετο το ήξεραν. Από την στιγμή που βρήκαν προπάνιο, βρήκαν τις σωλήνες ότι είχαν τρύπες. Άρα κάτι έφταιγε. Κάτι έμεινε έτσι, χωρίς να διορθωθεί. Το ήξεραν όλοι και οι εργαζόμενοι το ήξεραν και δεν έγινε τίποτα. Όλοι το ξέρανε, απλώς αμελούσαν να φτιάξουν αυτά που έπρεπε», κατήγγειλε η αδελφή της Ελένης Κατσαρού, ενός από τα θύματα του δυστυχήματος.
«Πολλές φορές. Πολλές φορές. Κόβονταν δάχτυλα. Χτυπούσε ο κόσμος. Πήγαιναν με ράμματα στο νοσοκομείο. Γίνονταν πολλά. Δεν υπήρχαν τρόποι ασφαλείας προφανώς. Ήταν άθλιες οι συνθήκες και υπολειτουργούσαν και το συγκεκριμένο βράδυ έλειπε προσωπικό και υπολειτουργούσαν. Κάποιος αρρώστησε. Κάποιος δεν πήγε. Κάποιος είχε ένα άρρωστο παιδί. Άρα η βάρδια υπολειτουργούσε. Καταγγελίες δεν γίνονταν. Εάν έκανες καταγγελία έχανες την δουλειά σου. Αδιαφορούσαν. Το άκουσα και από άλλους εργαζόμενους που ήρθαν στο σπίτι», συμπληρώνει.
Eurokinissi
Τι δείχνει η έκθεση της Πυροσβεστικής για το προπάνιο
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα συμπεράσματα της έκθεσης της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, η οποία περιλαμβάνεται στη δικογραφία. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η έκρηξη προκλήθηκε από διαρροή προπανίου από φθαρμένες ή κατεστραμμένες σωληνώσεις, που μετέφεραν το αέριο από τις δεξαμενές προς τις εγκαταστάσεις παραγωγής.
Το προπάνιο, σύμφωνα με την έκθεση, διέρρεε στο έδαφος και συσσωρευόταν σε υπόγειο χώρο του εργοστασίου, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά επικίνδυνο μείγμα. Η συγκέντρωση του αερίου φαίνεται πως είχε φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα, με αποτέλεσμα να αναφλεγεί από σπινθήρα μηχανικού εξοπλισμού, οδηγώντας στην καταστροφική έκρηξη.
Στο πόρισμα καταγράφονται επίσης και σοβαρές ελλείψεις στα μέτρα ασφαλείας, όπως η απουσία ανιχνευτών αερίου, που θα μπορούσαν να έχουν σημάνει συναγερμό εγκαίρως. Επιπλέον, γίνεται αναφορά σε υπόγειους χώρους που δεν είχαν δηλωθεί στις αρμόδιες αρχές, γεγονός που δυσχέρανε τον έλεγχο και την πρόληψη κινδύνων.
Οι παραλείψεις αυτές, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, ενισχύουν το ενδεχόμενο αμέλειας, καθώς - εφόσον είχαν εφαρμοστεί βασικά πρωτόκολλα ασφαλείας - η διαρροή πιθανότατα, θα μπορούσε να είχε εντοπιστεί νωρίτερα.
Οι εισαγγελικές αρχές εξετάζουν πλέον τυχόν ποινικές ευθύνες για τη διοίκηση του εργοστασίου. Οι καταθέσεις εργαζομένων, σε συνδυασμό με τα τεχνικά ευρήματα της Πυροσβεστικής, θεωρούνται κρίσιμες για τη διερεύνηση του αν η τραγωδία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Όπως σημειώνει το Newsbomb.gr, η έρευνα συνεχίζεται με στόχο να αποσαφηνιστεί αν υπήρξε γνώση του κινδύνου και γιατί δεν ελήφθησαν εγκαίρως μέτρα, παρά τις επανειλημμένες ενδείξεις ότι κάτι δεν πήγαινε καλά.
Τι συμβαίνει με τις άδειες του εργοστασίου «Βιολάντα» - Το πλαίσιο
Η χρήση προπανίου (υγραερίου) σε επιχειρήσεις διέπεται από ένα αυστηρό πλαίσιο τεχνικών κανονισμών και μέτρων πυροπροστασίας, με σκοπό την πρόληψη ατυχημάτων και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Στην περίπτωση της μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα», η Πυροσβεστική Υπηρεσία ερευνά τυχόν παρατυπίες και παραλείψεις, οι οποίες οδήγησαν στο εργατικό δυστύχημα στο οποίο έχασαν τη ζωή τους οι πέντε εργάτριες.
Αν αποδειχθεί ότι η επιχείρηση φέρει ευθύνη, τότε και οι ποινές αναβαθμίζονται, αλλά και οι ασφαλιστικές εταιρείες ενδέχεται να μην καταβάλουν αποζημιώσεις.
Οι επιχειρήσεις όπως η «Βιολάντα» (βιομηχανίες τροφίμων/μπισκότων) υπόκεινται σε ένα αυστηρό πλαίσιο νομοθεσίας που καλύπτει την ασφάλεια των προϊόντων, τις εγκαταστάσεις και την εργασιακή ασφάλεια. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν εγκαταστάσεις προπανίου, διέπονται από ακόμα αυστηρότερο νομικό πλαίσιο, και στην περίπτωση της μπισκοτοβιομηχανίας, υπάρχουν «σκιές», με την υπόθεση να βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της προανάκρισης.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση δια του κυβερνητικού εκπροσώπου, έδωσε απαντήσεις σχετικά με το ποιος φέρει -πέραν της επιχείρησης- την ευθύνη για την εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας, «φωτογραφίζοντας» Περιφέρεια και δήμο Τρικάλων, καθώς και την Πυροσβεστική, ως τις υπηρεσίες που όφειλαν να υποβάλουν σε ενδελεχείς ελέγχους την μπισκοτοβιομηχανία.
Παρακάτω αναφέρονται οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για την ασφαλή λειτουργία αντίστοιχων εταιρειών, βάσει της ελληνικής νομοθεσίας.
Υγεία και ασφάλεια στην εργασία
Λόγω των πρόσφατων γεγονότων, η νομοθεσία για την ασφάλεια των εργαζομένων βρίσκεται στο επίκεντρο:
Πρόληψη Ατυχημάτων: Οι επιχειρήσεις οφείλουν να διαθέτουν μελέτες επικινδυνότητας και συστήματα ασφαλείας (π.χ. ανιχνευτές αερίου σε υπόγειους χώρους).
Επιθεώρηση Εργασίας: Η τήρηση των κανόνων ελέγχεται από την Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία είναι υπεύθυνη για την επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων.
Ευθύνη Εργοδότη: Η νομοθεσία προβλέπει αυστηρές ποινικές και διοικητικές ευθύνες για τη διοίκηση σε περίπτωση εργατικών ατυχημάτων.
Ασφάλεια τροφίμων και ποιότητα
Ως βιομηχανία τροφίμων, η λειτουργία της διέπεται από:
Σύστημα HACCP: Υποχρεωτική εφαρμογή συστήματος Hazard Analysis and Critical Control Point (HACCP) για τον εντοπισμό και έλεγχο κινδύνων στα τρόφιμα.
Κανονισμοί ΕΦΕΤ: Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) θέτει τα πρότυπα ποιότητας, την επισήμανση (labeling) και τους ελέγχους υγιεινής.
Ενωσιακή Νομοθεσία: Συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΚ) 852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων.
Αδειοδότηση κι εγκαταστάσεις
Περιβαλλοντικοί Όροι: Οι βιομηχανικές μονάδες απαιτούν άδεια λειτουργίας που εκδίδεται συνήθως από την Περιφέρεια, η οποία προϋποθέτει έγκριση περιβαλλοντικών όρων και μέτρων πυρασφάλειας.
Διαχείριση Αποβλήτων: Υποχρεωτική εγγραφή στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) και συμβάσεις για την εναλλακτική διαχείριση συσκευασιών.
Newsbomb
Τι ισχύει για τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν προπάνιο
Κάθε επιχείρηση που χρησιμοποιεί προπάνιο οφείλει να συμμορφώνεται με την Υπουργική Απόφαση Δ3/14858/1993, η οποία καθορίζει τις προδιαγραφές για:
Τοποθέτηση Δεξαμενών: Οι δεξαμενές πρέπει να τοποθετούνται σε ανοιχτούς χώρους και να τηρούν συγκεκριμένες αποστάσεις ασφαλείας από κτίρια, οδούς και πηγές ανάφλεξης.
Πιστοποίηση Εξοπλισμού: Όλος ο εξοπλισμός (δεξαμενές, σωληνώσεις, όργανα ελέγχου) πρέπει να φέρει τη σήμανση CE σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τον εξοπλισμό υπό πίεση.
Μέτρα ασφαλείας και πυροπροστασία
Η νομοθεσία επιβάλλει την εγκατάσταση συστημάτων προστασίας, όπως:
Ανίχνευση Αερίου: Υποχρεωτικό σύστημα ανίχνευσης εκρηκτικών αερίων με αυτόματη διακοπή παροχής μέσω ηλεκτρομαγνητικής βαλβίδας.
Πυρόσβεση: Ύπαρξη επαρκούς αριθμού πυροσβεστήρων, πυροσβεστικών φωλιών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνιμων συστημάτων ψύξης δεξαμενών.
Σήμανση: Τοποθέτηση ευκρινούς σήμανσης κινδύνου και απαγόρευσης καπνίσματος ή χρήσης φλόγας κοντά στις εγκαταστάσεις.
Συντήρηση και περιοδικοί έλεγχοι
Η επιχείρηση είναι υπεύθυνη για τη διατήρηση της ασφάλειας μέσω:
Περιοδικών Επιθεωρήσεων: Οι δεξαμενές υγραερίου υπόκεινται σε υποχρεωτικό επανέλεγχο (οπτικό και δοκιμές πίεσης) σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα (συνήθως ανά 5 ή 10 έτη).
Εκπαίδευσης Προσωπικού: Το προσωπικό που χειρίζεται τις εγκαταστάσεις πρέπει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο στις διαδικασίες ασφαλούς χρήσης και αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών.
Ειδικές Περιπτώσεις (SEVESO)
Εάν οι αποθηκευμένες ποσότητες προπανίου υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια, η επιχείρηση εμπίπτει στην Οδηγία SEVESO, που απαιτεί τη σύνταξη Μελέτης Ασφαλείας και αυστηρότερα μέτρα πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων.
Τι ισχύει με την πυροπροστασία
Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν προπάνιο (υγραέριο) υποχρεούνται να εφαρμόζουν αυστηρά μέτρα πυροπροστασίας, τα οποία χωρίζονται σε προληπτικά και κατασταλτικά.
Ενεργητική Πυροπροστασία
Περιλαμβάνει τα συστήματα που ενεργοποιούνται σε περίπτωση κινδύνου:
Σύστημα Ανίχνευσης Αερίου: Υποχρεωτική εγκατάσταση ανιχνευτών εκρηκτικών αερίων συνδεδεμένων με ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα που διακόπτει αυτόματα την παροχή αερίου σε περίπτωση διαρροής.
Πυροσβεστικά Μέσα: Ύπαρξη επαρκούς αριθμού φορητών πυροσβεστήρων (συνήθως ξηράς κόνεως) και μόνιμων συστημάτων, όπως πυροσβεστικές φωλιές συνδεδεμένες με το δίκτυο νερού.
Συστήματα Ψύξης: Για μεγάλες δεξαμενές απαιτούνται μόνιμα συστήματα διαβροχής για την ψύξη τους σε περίπτωση πυρκαγιάς σε παρακείμενο χώρο.
Φωτισμός Ασφαλείας: Εγκατάσταση φωτιστικών ασφαλείας που καθοδηγούν το προσωπικό στις εξόδους κινδύνου σε περίπτωση διακοπής ρεύματος.
Προληπτικά Μέτρα (Παθητική Πυροπροστασία)
Αφορούν τη σχεδίαση και τη χωροθέτηση των εγκαταστάσεων:
Αποστάσεις Ασφαλείας: Οι δεξαμενές πρέπει να τοποθετούνται σε συγκεκριμένες αποστάσεις από κτίρια, όρια οικοπέδου και πηγές ανάφλεξης (π.χ. τουλάχιστον 3-10 μέτρα ανάλογα με τη χωρητικότητα).
Αποθήκευση σε Εξωτερικό Χώρο: Η αποθήκευση πρέπει να γίνεται κατά προτίμηση σε ανοιχτούς, καλά αεριζόμενους χώρους και ποτέ σε υπόγεια χωρίς ειδικές προδιαγραφές, καθώς το προπάνιο είναι βαρύτερο του αέρα και συσσωρεύεται χαμηλά.
Σήμανση: Υποχρεωτική τοποθέτηση πινακίδων που απαγορεύουν το κάπνισμα και τη χρήση γυμνής φλόγας, καθώς και επισήμανση της θέσης των δεξαμενών.
Διοικητικές Υποχρεώσεις
Μελέτη Πυροπροστασίας: Η επιχείρηση πρέπει να διαθέτει εγκεκριμένη μελέτη από την Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας: Το πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας πρέπει να είναι σε ισχύ και να ανανεώνεται περιοδικά.
Βιβλίο Ελέγχου: Τήρηση βιβλίου συντήρησης για όλα τα συστήματα πυρασφάλειας, υπογεγραμμένο από αρμόδιο τεχνικό.
Σοβαρό παράπτωμα το αδήλωτο υπόγειο
Σημειώνεται ότι πρόσφατα ευρήματα στην περίπτωση της Βιολάντα αναφέρουν την ύπαρξη αδήλωτων εγκαταστάσεων σε υπόγειους χώρους χωρίς συστήματα ανίχνευσης, γεγονός που αποτελεί σοβαρή παραβίαση της νομοθεσίας.
Με βάση τα όσα έχουν γίνει γνωστά για τη μονάδα της Βιολάντα, η εφαρμογή της νομοθεσίας παρουσιάζει κρίσιμα «κενά» που ερευνώνται. Προσαρμόζοντας τους κανόνες στα συγκεκριμένα δεδομένα, προκύπτουν τα εξής:
Η χρήση του υπογείου και ανίχνευση αερίου
Η νομοθεσία απαγορεύει αυστηρά τη χρήση προπανίου σε υπόγειους χώρους χωρίς ειδική αδειοδότηση και υπερσύγχρονα συστήματα εξαερισμού, καθώς το αέριο είναι βαρύτερο του αέρα και «λιμνάζει» χαμηλά.
Στη Βιολάντα: Ερευνάται αν οι εγκαταστάσεις στο υπόγειο ήταν δηλωμένες. Αν δεν υπήρχαν ανιχνευτές αερίου συνδεδεμένοι με ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες, οποιαδήποτε διαρροή μετέτρεπε το χώρο σε «ωρολογιακή βόμβα».
Αδειοδότηση «αόρατων» δεξαμενών
Κάθε δεξαμενή πρέπει να εμφαίνεται στην άδεια λειτουργίας και στη μελέτη πυροπροστασίας της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.
Προσαρμογή: Αν επιβεβαιωθεί ότι υπήρχαν αδήλωτες δεξαμενές, η επιχείρηση λειτουργούσε εκτός νόμου, παρακάμπτοντας τους ελέγχους για τις αποστάσεις ασφαλείας και την αντοχή των δικτύων σωληνώσεων.
Εκπαίδευση και ασφάλεια εργαζομένων
Ο νόμος επιβάλλει την παρουσία Τεχνικού Ασφαλείας και την εκπαίδευση του προσωπικού σε σενάρια διαρροής.
Στο εργοστάσιο: Το γεγονός ότι υπήρξαν θύματα υποδηλώνει είτε έλλειψη εκπαίδευσης για την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης, είτε αστοχία των μέσων ατομικής προστασίας (π.χ. ανιχνευτές τσέπης) που όφειλαν να φέρουν οι τεχνικοί κατά τη συντήρηση.
Επιθεώρηση εργασίας και εποπτεία
Η νομοθεσία προβλέπει περιοδικούς ελέγχους, ειδικά σε βιομηχανίες με επικίνδυνα αέρια.
Το πρόβλημα: Η υποστελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας στην περιοχή (4 επιθεωρητές για 2 νομούς) φαίνεται πως επέτρεψε στη μονάδα να λειτουργεί χωρίς να εντοπιστούν οι παραβάσεις στις υπόγειες εγκαταστάσεις.
Για τη Βιολάντα, η νομοθεσία δεν «απέτυχε» στα χαρτιά, αλλά στην εφαρμογή και τον έλεγχο, καθώς οι υπόγειες εγκαταστάσεις προπανίου απαιτούν μέτρα που, αν τηρούνταν, ενδεχομένως θα είχαν αποτρέψει την έκρηξη.
Αδήλωτες εγκαταστάσεις
Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η ύπαρξη αδήλωτων εγκαταστάσεων και σοβαρών παραλείψεων στην ασφάλεια (όπως στη «Βιολάντα»), οι ποινικές ευθύνες για τη διοίκηση είναι ιδιαίτερα βαριές και κινούνται σε τρία επίπεδα:
Ποινικές διώξεις για σωματικές βλάβες ή θάνατο
Εάν το ατύχημα προκάλεσε τραυματισμό ή θάνατο, η εισαγγελία ασκεί δίωξη για:
Ανθρωποκτονία από αμέλεια: Όταν ο θάνατος προκλήθηκε από έλλειψη της προσοχής που όφειλε να καταβάλει ο εργοδότης.
Σωματική Βλάβη από αμέλεια: Για τους τραυματίες, εφόσον αποδειχθεί ότι δεν τηρήθηκαν τα νόμιμα μέτρα ασφαλείας.
Ιδιαίτερη νομική υποχρέωση: Ο νόμος θεωρεί ότι ο εργοδότης έχει «ιδιαίτερη νομική υποχρέωση» να προστατεύει τους εργαζόμενους. Η παράλειψη εγκατάστασης ανιχνευτών αερίου σε υπόγειο θεωρείται εγκληματική παράλειψη.
Παραβάσεις της Εργατικής Νομοθεσίας (Ν. 3850/2010)
Ο Κώδικας Νόμων για την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων προβλέπει:
Φυλάκιση: Τουλάχιστον έξι μηνών για κάθε παράβαση των κανόνων ασφαλείας που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή.
Χρηματικές ποινές: Πέρα από τη φυλάκιση, επιβάλλονται βαριά διοικητικά πρόστιμα από την Επιθεώρηση Εργασίας, που μπορεί να φτάσουν τις δεκάδες χιλιάδες ευρώ ανά παράβαση.
Ευθύνη για «αδήλωτες» εγκαταστάσεις
Η ύπαρξη εγκαταστάσεων (δεξαμενών ή δικτύων) που δεν περιλαμβάνονται στην άδεια λειτουργίας συνιστά:
Παράνομη λειτουργία: Μπορεί να οδηγήσει σε οριστική ή προσωρινή διακοπή λειτουργίας του εργοστασίου από την Περιφέρεια ή την Πυροσβεστική.
Δόλος: Εάν αποδειχθεί ότι ο εργοδότης γνώριζε για την επικινδυνότητα των αδήλωτων εγκαταστάσεων και την αποδέχτηκε για να μειώσει το κόστος, η ευθύνη του μετατρέπεται από «αμέλεια» σε ενδεχόμενο δόλο, γεγονός που αυξάνει δραματικά τις ποινές.
Αστικές αποζημιώσεις
Εκτός από τις ποινές, οι παθόντες ή οι συγγενείς τους έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν:
Αποζημίωση για ηθική βλάβη: Χρηματική ικανοποίηση για τον πόνο και την ταλαιπωρία.
Αποζημίωση από τον ΕΦΚΑ: Ο εργοδότης μπορεί να υποχρεωθεί να επιστρέψει στον ΕΦΚΑ όλες τις δαπάνες (νοσήλια, συντάξεις) που κατέβαλε ο φορέας εξαιτίας του ατυχήματος.
Στον «αέρα» η ασφαλιστική κάλυψη της εταιρείας
Στην περίπτωση που οι εγκαταστάσεις (δεξαμενές ή δίκτυο προπανίου) αποδειχθούν αδήλωτες ή χωρίς τις απαραίτητες άδειες, η ασφαλιστική κάλυψη της επιχείρησης τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο.
Με βάση τα δεδομένα που ισχύουν το 2026 για τα ασφαλιστήρια συμβόλαια βιομηχανικών κινδύνων:
Εξαίρεση λόγω παρανομίας
Τα περισσότερα ασφαλιστικά συμβόλαια περιλαμβάνουν ρητό όρο ότι η κάλυψη ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση τηρεί τη νόμιμη αδειοδότηση και τους κανόνες ασφαλείας.
Αν οι εγκαταστάσεις στο υπόγειο της Βιολάντα δεν είχαν δηλωθεί στην Πυροσβεστική ή στην Περιφέρεια, η ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να επικαλεστεί απόκρυψη κινδύνου. Αυτό οδηγεί σε άρνηση καταβολής αποζημίωσης τόσο για τις υλικές ζημιές του εργοστασίου όσο και για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων.
Βαριά αμέλεια και δόλος
Η νομοθεσία και η νομολογία (δικαστικές αποφάσεις) διαχωρίζουν την απλή αμέλεια από τη βαριά αμέλεια. Η λειτουργία αδήλωτων δεξαμενών προπανίου σε κλειστό υπόγειο χώρο χωρίς ανιχνευτές θεωρείται συχνά από τα δικαστήρια ως βαριά αμέλεια ή ακόμη και ενδεχόμενος δόλος.
Στις περιπτώσεις αυτές, οι ασφαλιστικές εταιρείες απαλλάσσονται από την υποχρέωση αποζημίωσης, καθώς ο ασφαλισμένος «αποδέχτηκε» τον κίνδυνο μιας πιθανής έκρηξης προκειμένου να λειτουργήσει παράνομα.
Δικαίωμα αναγωγής (recourse)
Ακόμη και αν η ασφαλιστική εταιρεία υποχρεωθεί να αποζημιώσει αρχικά τους τραυματίες ή τις οικογένειες των θυμάτων (στο πλαίσιο της αστικής ευθύνης), έχει το δικαίωμα αναγωγής κατά της επιχείρησης.
Αυτό σημαίνει ότι η ασφαλιστική πληρώνει τα θύματα, αλλά στη συνέχεια διεκδικεί τα χρήματα πίσω από τη διοίκηση της «Βιολάντα», επειδή το ατύχημα οφείλεται σε παράνομη δραστηριότητα.
Απώλεια κάλυψης «διακοπής εργασιών»
Επιχειρήσεις όπως η «Βιολάντα» συνήθως έχουν κάλυψη για απώλεια κερδών λόγω διακοπής εργασιών μετά από ατύχημα. Εάν το ατύχημα προκλήθηκε από μη αδειοδοτημένο εξοπλισμό, η κάλυψη αυτή ακυρώνεται αυτόματα, επιβαρύνοντας την εταιρεία με τεράστιες οικονομικές ζημιές πέρα από τις άμεσες καταστροφές.
Εάν οι έρευνες το 2026 επιβεβαιώσουν ότι οι εγκαταστάσεις ήταν «αόρατες» για τις αρχές, η «Βιολάντα» είναι πολύ πιθανό να βρεθεί ανασφάλιστη απέναντι στις απαιτήσεις εκατομμυρίων που θα προκύψουν από το ατύχημα.
Τι ασφαλιστήριο έχει η Βιολάντα
Η εταιρεία παρουσιάζεται πλήρως ασφαλισμένη ως προς τα περιουσιακά της στοιχεία. Σύμφωνα με πληροφορίες η εταιρεία είναι ασφαλισμένη για 42 – 43 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα:
- 22 εκατ. ευρώ αφορούν στην απώλεια κερδών για διάστημα 24 μηνών
- 9 εκατ. ευρώ στις κτιριακές εγκαταστάσεις
- 7 εκατ. ευρώ στα μηχανήματα και εν γένει στον τεχνολογικό εξοπλισμό.
- 4 εκατ. ευρώ στα εμπορεύματα
Τη «Βιολάντα» είχαν συνασφαλίσει κατά 40% η Generali, κατά 30% η Εθνική Ασφαλιστική, κατά 25% η Ευρώπη Ασφαλιστική και κατά 5% η Ιντερσαλόνικα, μετά από ασφαλιστική διαμεσολάβηση της PENCO.
Όσο για το γραφείο πραγματογνωμόνων που ανέλαβε να διερευνήσει την υπόθεση και να αξιολογήσει τη ζημιά, είναι σύμφωνα με πληροφορίες η Asset Consulting.
Τέλος, σε ότι αφορά την ασφάλιση της εργοδοτικής ευθύνης και της αστικής ευθύνης, η εταιρεία φέρεται να διαθέτει ασφαλιστήριο συμβόλαιο για κεφάλαια ύψους 1 εκατ. ευρώ.