Πώς «μπλόκαρε» ο καιρός πάνω από την Ευρώπη - Το φαινόμενο που έφερε ακραίες βροχές στην Κρήτη
Η ασυνήθιστη ατμοσφαιρική κυκλοφορία που κράτησε για ημέρες το αποκομμένο χαμηλό στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο
Snapshot
- Μια ασυνήθιστη ατμοσφαιρική κυκλοφορία «μπλόκαρε» τη συνήθη κίνηση των καιρικών συστημάτων, προκαλώντας επιμονή ψυχρών και υγρών αερίων μαζών πάνω από την Κρήτη.
- Ένα αποκομμένο βαρομετρικό χαμηλό παρέμεινε σταθερό για ημέρες στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας τις βροχοπτώσεις στην Κρήτη.
- Η ψυχρή αέρια μάζα που περνούσε πάνω από το θερμό Αιγαίο εμπλουτιζόταν με υγρασία, δημιουργώντας ασταθείς συνθήκες και ισχυρές βροχοπτώσεις, ιδίως λόγω της τοπογραφίας της Κρήτης.
- Καταγράφηκαν εξαιρετικά μεγάλα ύψη βροχής, με περισσότερα από 840 χιλιοστά στη Σαμαριά και πάνω από 640 χιλιοστά στα Ανώγεια Ρεθύμνου σε πενθήμερη περίοδο.
- Το φαινόμενο ήταν παρόμοιο με τις κακοκαιρίες «Χιόνη» και «Ωκεανίδα» του 2019, όπου συνδυασμός βαρομετρικών συστημάτων είχε προκαλέσει επίσης ακραίες βροχοπτώσεις στην Κρήτη.
Η κακοκαιρία που έπληξε την Κρήτη τις τελευταίες ημέρες δεν ήταν ένα συνηθισμένο φθινοπωρινό επεισόδιο. Πίσω από τις ιδιαίτερα μεγάλες ποσότητες βροχής που καταγράφηκαν στο νησί βρίσκεται μια ασυνήθιστη για την εποχή ατμοσφαιρική κυκλοφορία, η οποία επηρέασε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και της Μεσογείου.
Η ατμοσφαιρική κυκλοφορία «μπλόκαρε», με αποτέλεσμα οι ψυχρές αέριες μάζες να κινηθούν από τη βορειοανατολική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια και το Αιγαίο, ενώ οι βροχοπτώσεις μετατοπίστηκαν προς την ανατολική και νότια Ελλάδα.
Το αποτέλεσμα ήταν η Κρήτη να βρεθεί για αρκετές ημέρες στο επίκεντρο μιας επίμονης μεταφοράς ψυχρών και υγρών αερίων μαζών, με τις βροχοπτώσεις να ενισχύονται σημαντικά από το ανάγλυφο του νησιού.
Όταν η ατμοσφαιρική κυκλοφορία «μπλόκαρε»
Υπό κανονικές συνθήκες, στα τέλη Σεπτεμβρίου και τις αρχές Οκτωβρίου, τα καιρικά συστήματα και οι αέριες μάζες πάνω από την Ευρώπη κινούνται κυρίως από τα δυτικά προς τα ανατολικά, από τον Ατλαντικό προς την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Στην Ελλάδα, αυτή η κυκλοφορία ευνοεί συνήθως περισσότερες βροχοπτώσεις στη Δυτική Ελλάδα, η οποία δέχεται και τα μεγαλύτερα ύψη βροχής αυτή την περίοδο του έτους. Αυτή τη φορά, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική.
Όπως αναφέρει το meteo, στα τέλη Σεπτεμβρίου σημειώθηκε «εκρηκτική κυκλογένεση» στον Βόρειο Ατλαντικό, δηλαδή πολύ γρήγορη ενίσχυση ενός βαρομετρικού χαμηλού. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τη μεταφορά θερμότερου αέρα προς βορρά, στην ανατολική πλευρά του συστήματος, προς τη Σκανδιναβία, και συνέβαλε στην περαιτέρω ενίσχυση των υψηλών πιέσεων πάνω από τη Βορειοανατολική Ευρώπη.
Έτσι δημιουργήθηκε ένα έντονα κυματισμένο και επίμονο μοτίβο ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, το οποίο ουσιαστικά «μπλόκαρε» τη συνήθη κίνηση των καιρικών συστημάτων από τα δυτικά προς τα ανατολικά.
Η διάταξη αυτή ήταν ιδιαίτερα ασυνήθιστη για την εποχή και άνοιξε τον δρόμο για την κάθοδο ψυχρών αερίων μαζών προς τα Βαλκάνια, το Αιγαίο και την Ελλάδα.
Το αποκομμένο χαμηλό που έμεινε για ημέρες στη Μεσόγειο
Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, ήταν η διάρκεια του φαινομένου. Η διαταραχή αποκόπηκε σταδιακά από το κύριο ρεύμα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και σχημάτισε ένα αποκομμένο χαμηλό πάνω από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Όταν δημιουργείται μια τέτοια κατάσταση, ένα βαρομετρικό χαμηλό μπορεί να παραμείνει σχεδόν στάσιμο για αρκετές ημέρες, καθώς δεν μετακινείται εύκολα προς τα ανατολικά από τους ισχυρότερους ανέμους της ανώτερης ατμόσφαιρας.
Στην προκειμένη περίπτωση, το αποκομμένο χαμηλό παρέμεινε για πολλές ημέρες στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, ενώ οι υψηλές πιέσεις βορειότερα διατήρησαν μεγάλη διαφορά πίεσης.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να επιμείνει ένα ισχυρό βόρειο έως βορειοανατολικό ρεύμα πάνω από το Αιγαίο. Έτσι, συνεχίστηκε η μεταφορά ψυχρών αερίων μαζών προς την Ελλάδα, ενώ παράλληλα η Κρήτη τροφοδοτούνταν συνεχώς με υγρές αέριες μάζες.
Πώς το θερμό Αιγαίο ενίσχυσε τις βροχές
Καθώς η ψυχρή αέρια μάζα περνούσε πάνω από το ακόμη θερμό Αιγαίο, εμπλουτιζόταν με υγρασία και γινόταν ολοένα πιο ασταθής.
Την ίδια στιγμή, η παρουσία του αποκομμένου χαμηλού ευνοούσε την ανοδική κίνηση του αέρα, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη ισχυρών βροχοπτώσεων.
Όταν η βόρεια ροή έφθανε στην Κρήτη, συναντούσε τους ορεινούς όγκους του νησιού. Η αναγκαστική ανύψωση του αέρα πάνω από τα βουνά ενίσχυε ακόμη περισσότερο τις βροχοπτώσεις, με αποτέλεσμα να καταγραφούν ιδιαίτερα μεγάλα ύψη βροχής σε αρκετές περιοχές.
Δεν είναι η πρώτη φορά που μια τέτοια ατμοσφαιρική διάταξη συνδέεται με ακραίες βροχοπτώσεις στην Κρήτη. Παρόμοια εικόνα είχε καταγραφεί και στις κακοκαιρίες «Χιόνη» και «Ωκεανίδα», τον Φεβρουάριο του 2019.
Η επιστημονική ανάλυση των δύο κακοκαιριών είχε δείξει ότι και τότε ο συνδυασμός ισχυρών υψηλών πιέσεων πάνω από την Ευρώπη, χαμηλών πιέσεων νότια της Κρήτης και επίμονης ροής υγρών αερίων μαζών πάνω από το Νότιο Αιγαίο και το Κρητικό Πέλαγος είχε δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για πολύ μεγάλες ποσότητες βροχής.
Πάνω από 840 χιλιοστά βροχής στη Σαμαριά
Τα συνολικά ύψη βροχής για το πενθήμερο από την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου έως και την Κυριακή 4 Οκτωβρίου αποτυπώνουν το μέγεθος του φαινομένου.
Σύμφωνα με τις μετρήσεις 70 μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στην Κρήτη, στη Σαμαριά, στη θέση Ξυλόσκαλο, καταγράφηκαν περισσότερα από 840 χιλιοστά βροχής.
Στα Ανώγεια Ρεθύμνου το συνολικό ύψος βροχής ξεπέρασε τα 640 χιλιοστά, ενώ στο οροπέδιο Λασιθίου, στο Τζερμιάδο, καταγράφηκαν συνολικά 448 χιλιοστά.
*Με πληροφορίες από το meteo
