«Abeille Marengo»: Οι επόμενες ώρες - Η πρώτη τουρκική πρόκληση έμεινε στη «μάχη του ασυρμάτου»
Το γαλλικό «Abeille Marengo» άρχισε κανονικά το μεσημέρι της Πέπτης τις βυθομετρικές έρευνες σε διεθνή ύδατα - Δύο ελληνικές φρεγάτες σε επιφυλακή στην ευρύτερη περιοχή και μία τουρκική
Snapshot
- Το γαλλικό πλοίο «Abeille Marengo» ξεκίνησε βυθομετρικές έρευνες σε διεθνή ύδατα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, με ελληνικές φρεγάτες σε επιφυλακή στην περιοχή.
- Η τουρκική φρεγάτα «Gokova» αμφισβήτησε μέσω ασυρμάτου την ελληνική δικαιοδοσία, αλλά δεν εμπόδισε τις εργασίες του «Abeille Marengo», που συνεχίστηκαν κανονικά.
- Η Ελλάδα απάντησε ότι το πλοίο κινείται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας βάσει NAVTEX και οι εργασίες έχουν άδεια από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, ενώ η Τουρκία χαρακτηρίζει την ελληνική NAVTEX άκυρη.
- Η τουρκική άσκηση «Γαλάζια Φάλαινα» διεξάγεται νοτίως της Ρόδου με σημαντικές ναυτικές δυνάμεις, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει περαιτέρω κλιμάκωση στην περιοχή των ερευνών.
- Το έργο προβλέπει ολοκλήρωση της φάσης ερευνών έως τον Ιανουάριο 2027 και πόντιση του καλωδίου το δεύτερο εξάμηνο του 2029, με αυξανόμενο γεωπολιτικό ενδιαφέρον καθώς οι εργασίες προχωρούν προς την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.
Η πρώτη δοκιμασία επί του πεδίου στα διεθνή ύδατα, στο πλαίσιο των βυθομετρικών ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, από το γαλλικό ερευνητικό «Abeille Marengo», ολοκληρώθηκε χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση, κατά την πρώτη ημέρα εργασιών του πλοίου σε διεθνή ύδατα. Στα 10 ναυτικά μίλια, η τουρκική πλευρά αμφισβήτησε μέσω ασυρμάτου την ελληνική δικαιοδοσία, η ελληνική φρεγάτα απάντησε αμέσως και το γαλλικό πλοίο συνέχισε κανονικά τις εργασίες του.
Δείτε ΕΔΩ απευθείας την πορεία του γαλλικού ερευνητικού πλοίου.
Η τουρκική φρεγάτα «Gokova» μετέδωσε μέσω ασυρμάτου ότι το «Abeille Marengo» βρίσκεται, κατά την τουρκική θέση, σε περιοχή τουρκικής υφαλοκρηπίδας και ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών.
Μήνυμα τουρκικής φρεγάτας
«Βρίσκεστε σε περιοχή τουρκικής υφαλοκρηπίδας όπου πραγματοποιούνται δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας κατά μήκος διαδρομών που έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και για τις οποίες έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεση των τουρκικών αρχών».
Η απάντηση της ελληνικής φρεγάτας «Λήμνος» ήταν άμεση:
Η φρεγάτα «Λήμνος» εκπέμπει μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση και ενημερώνει ότι το «Abeille Marengo» πλέει εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας και μπορεί να συνεχίσει την πορεία του βάσει της NAVTEX που εξέδωσε το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Το πλοίο χαράζει πορεία ανατολικά, όπου πλέον κινείται με μικρή ταχύτητα καθώς εκτελεί τις βυθομετρικές έρευνες.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διαμήνυσε κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των πολιτικών συντακτών:
«Το πλοίο ξεκίνησε τη διαδρομή του, το καλώδιο θα ποντιστεί, και μάλιστα σε περιοχή που αναφέρεται το παράνομο και ανυπόστατο Τουρκολιβυκό μνημόμιο, και εκεί με άδεια των ελληνικών και κυπριακών αρχών».
Η τουρκική φρεγάτα, όπως εκτιμούν αναλυτές, προχώρησε ουσιαστικά σε ανάγνωση της τουρκικής θέσης και δεν ζήτησε στοιχεία αναγνώρισης ούτε επιχείρησε να διακόψει τις εργασίες.
Το κρίσιμο διακύβευμα, ωστόσο, δεν εξαντλείται σε μια ανταλλαγή μηνυμάτων. Η εξέλιξη της έρευνας θα δείξει εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί στην καταγραφή των ανυπόστατων πάγιων θέσεών της ή αν θα επιχειρήσει να μεταφέρει την αμφισβήτηση από το διπλωματικό επίπεδο στο πεδίο, καθώς το «Abeille Marengo» ακολουθεί τις γραμμές των ερευνών προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Το γαλλικής σημαίας πλοίο βρίσκεται πέραν των 8,5 ναυτικών μιλίων από την Κάρπαθο, έχοντας περάσει στα διεθνή ύδατα. Κινείται με ταχύτητα μόλις μισού κόμβου, ένδειξη ότι είχε ήδη αρχίσει τη λεπτομερή χαρτογράφηση του βυθού.
Η χαμηλή ταχύτητα είναι απαραίτητη προκειμένου τα συστήματα sonar και ο υποβρύχιος εξοπλισμός να αποτυπώνουν με ακρίβεια τη μορφολογία του πυθμένα και να προσδιοριστεί η ασφαλής όδευση του καλωδίου.
Τα στοιχεία ανοιχτών πηγών δείχνουν επίσης ότι το πλοίο είχε δηλώσει «περιορισμένη ικανότητα ελιγμών», λόγω της φύσης των εργασιών του, ενώ χρησιμοποιεί τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημα για την αυτοψία του βυθού.
Σε διακριτική απόσταση κινείται η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς», ενώ στην ευρύτερη περιοχή βρίσκεται και η «Λήμνος», που ακολουθεί σε απόσταση περίπου 5 ναυτικών μιλίων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες από την περιοχή, η τελευταία παρακολουθεί την τουρκική φρεγάτα «Gökova», η οποία είναι εκείνη που εξέπεμψε το τουρκικό μήνυμα προς το γαλλικό ερευνητικό.
Η ελληνική παρουσία ακολουθεί τη λογική της αναλογικότητας: επιτήρηση από αέρος και θαλάσσης, χωρίς κινήσεις που θα μπορούσαν από μόνες τους να ανεβάσουν το θερμόμετρο.
Η αντιπαράθεση είχε αρχίσει προτού το «Abeille Marengo» φτάσει στην περιοχή. Με τη NAVTEX 1127/26 η Τουρκία υποστήριξε ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται σε τουρκική υφαλοκρηπίδα και ότι είχε εξασφαλιστεί «η συγκατάθεση των αρμόδιων τουρκικών αρχών». Η Άγκυρα παραπέμπει στα εξωτερικά όρια υφαλοκρηπίδας που έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ από το 2020.
Η Αθήνα απάντησε με αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αναγγελία «άκυρη και ανίσχυρη». Επανέλαβε ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες σε περιοχές ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας διεξάγονται βάσει ελληνικών αδειών και ότι ο σταθμός Ηρακλείου έχει την αρμοδιότητα έκδοσης των σχετικών ναυτικών αγγελιών.
Αντίστοιχη απάντηση εξέδωσε και η Κυπριακή Δημοκρατία για το τμήμα της διαδρομής που βρίσκεται εντός της κυπριακής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Η «Γαλάζια Φάλαινα»
Στο μικροσκόπιο της Αθήνας βρίσκεται παράλληλα η τουρκική άσκηση «Γαλάζια Φάλαινα», η οποία διεξάγεται νοτίως της Ρόδου με τη συμμετοχή ισχυρών ναυτικών δυνάμεων. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στην ευρύτερη περιοχή έχουν αναπτυχθεί περισσότερα από 14 τουρκικά πολεμικά πλοία, φρεγάτες, κορβέτες και πυραυλάκατοι, καθώς και τουλάχιστον έξι υποβρύχια.
Μέχρι στιγμής, στην Αθήνα επικρατεί η εκτίμηση ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει περαιτέρω κλιμάκωση. Ωστόσο, η συγκέντρωση τόσο σημαντικών ναυτικών δυνάμεων σε σχετικά μικρή απόσταση από την περιοχή των ερευνών αποτελεί παράμετρο που παρακολουθείται στενά.
Το ενδεχόμενο που εξετάζεται είναι, σε περίπτωση που η Τουρκία αποφασίσει να προχωρήσει σε επίδειξη πυγμής, μέρος των μονάδων που συμμετέχουν στην άσκηση να λάβει εντολή να κινηθεί νοτιότερα, προς τη θαλάσσια περιοχή όπου επιχειρεί το «Abeille Marengo».
Μια τέτοια εξέλιξη θα μετέφερε την αντιπαράθεση από τη «μάχη του ασυρμάτου» σε ένα σαφώς πιο απαιτητικό επιχειρησιακό πεδίο, καθώς οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού διεξάγονται σε περιοχή όπου τέμνονται οι ελληνικές θέσεις για την υφαλοκρηπίδα με τις τουρκικές διεκδικήσεις που συνδέονται και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η Αθήνα διατηρεί τις δυνάμεις της σε ετοιμότητα, παρακολουθώντας τόσο την πορεία του «Abeille Marengo» όσο και τις κινήσεις των τουρκικών μονάδων, με διττό στόχο: τη διασφάλιση της απρόσκοπτης συνέχισης των ερευνών και την αποφυγή μιας ανεξέλεγκτης όξυνσης.
Το χρονοδιάγραμμα και το γεωπολιτικό βάρος της διαδρομής
Η 12η Νοεμβρίου αποτελεί ουσιαστικά την αφετηρία της νέας φάσης των ερευνών, καθώς το «Abeille Marengo» άρχισε τη χαρτογράφηση του βυθού σε διεθνή ύδατα. Η ελληνική NAVTEX καλύπτει τις εργασίες έως τον Μάρτιο του 2027, ωστόσο το πραγματικό χρονοδιάγραμμα του έργου είναι αισθητά πιο πιεστικό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η εταιρεία έχει θέσει ως κρίσιμο χρονικό ορόσημο τον Ιανουάριο του 2027 για την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης φάσης των ερευνών, καθώς πρόκειται για μια ιδιαίτερα δαπανηρή και τεχνικά απαιτητική διαδικασία. Η έκδοση νέων NAVTEX, εφόσον απαιτηθεί, δεν αποτελεί από μόνη της εμπόδιο· εκείνο που πιέζει είναι η τήρηση του συνολικού χρονοδιαγράμματος.
Παράλληλα, η Nexans προχωρεί στην κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου, διαμέτρου περίπου 30 εκατοστών, το οποίο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε, αναμένεται να είναι έτοιμο περί τα τέλη του 2027.
Το 2028 αναδεικνύεται έτσι σε κομβική χρονιά για την εξέλιξη του έργου. Τότε προβλέπεται να βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες για τους υποσταθμούς σε Κρήτη και Κύπρο, οι οποίοι αποτελούν κρίσιμη υποδομή για τη λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης συνεχούς ρεύματος.
Η επόμενη μεγάλη φάση είναι η πόντιση του καλωδίου, η οποία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε, τοποθετείται στο δεύτερο εξάμηνο του 2029.
Εκεί, όμως, το έργο εισέρχεται σε ακόμη πιο ευαίσθητη γεωπολιτικά ζώνη. Η χάραξη προς την Κύπρο περνά από θαλάσσιες περιοχές στις οποίες οι ελληνικές και οι τουρκικές θέσεις για την υφαλοκρηπίδα αποκλίνουν. Υπό αυτό το πρίσμα, η Αθήνα εκτιμά ότι όσο το έργο προχωρεί ανατολικότερα, τόσο αυξάνεται το ειδικό βάρος των κινήσεων επί του πεδίου.
Η ευθεία που εκτείνεται κοντά στον 28ο μεσημβρινό προς την Κύπρο αποκτά, συνεπώς, ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία για τα επόμενα χρόνια.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη σημασία έχει και το τεχνικό σκέλος των ερευνών. Ο βυθός ανοιχτά της Κάσου θεωρείται απαιτητικός, ενώ οι εργασίες πρέπει να συνεχίζονται με ακρίβεια ακόμη και υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, τα κρίσιμα τεχνικά δεδομένα έχουν ανατεθεί σε εξειδικευμένη εταιρεία με εμπειρία σε σύνθετες υποθαλάσσιες έρευνες.
Η γαλλική διακοίνωση
Ως νέο σημείο τριβής αναδεικνύεται ο ρόλος της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα.
Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει λάβει η Αθήνα από τη γαλλική πλευρά, η διακοίνωση είχε ενημερωτικό χαρακτήρα, δεν αποτελούσε αίτημα αδειοδότησης και, κυρίως, δεν συνιστούσε αναγνώριση τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι η γαλλική πρεσβεία διαβίβασε γραπτή διακοίνωση και ότι, στη συνέχεια, οι τουρκικές αρχές έδωσαν τη συγκατάθεσή τους για τις εργασίες. Το Παρίσι δεν έχει δημοσιοποιήσει το περιεχόμενο της διακοίνωσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται το Σάββατο να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για την πορεία του έργου και τις τελευταίες εξελίξεις, με τη ρηματική διακοίνωση να βρίσκεται αναπόφευκτα στο επίκεντρο.
Η σκιά της κρίσης του 2024
Η Κάσος δεν αποτελεί άγνωστο πεδίο για Αθήνα και Άγκυρα. Τον Ιούλιο του 2024 η παρουσία του ιταλικού «Ievoli Relume», το οποίο πραγματοποιούσε αντίστοιχες έρευνες για το Great Sea Interconnector, είχε οδηγήσει σε ανάπτυξη ελληνικών και τουρκικών πολεμικών πλοίων και σε ένα επεισόδιο που διήρκεσε περίπου 40 ώρες. Η Τουρκία είχε και τότε επικαλεστεί παραβίαση της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί στην περιοχή.
Δύο χρόνια αργότερα, τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται έχουν ιδιαίτερη σημασία. Η έρευνα έχει επανεκκινήσει, το γαλλικό πλοίο συνεχίζει χωρίς διακοπή και η πρώτη αντίδραση της Τουρκίας υπήρξε ελεγχόμενη. Αυτό, όμως, δεν προδικάζει την επόμενη φάση.
Οι επόμενες 24 έως 48 ώρες θα δείξουν αν η Άγκυρα θα διατηρήσει χαμηλούς τόνους, περιοριζόμενη στην καταγραφή των αξιώσεών της, ή αν θα επιλέξει μια πιο ενεργή παρουσία καθώς οι έρευνες προχωρούν ανατολικότερα.
Για την Αθήνα, το κρίσιμο ζητούμενο είναι οι εργασίες να συνεχιστούν απρόσκοπτα και σύμφωνα με τον ελληνικό και κυπριακό σχεδιασμό.
