Οι επιστήμονες έμειναν άναυδοι από την όαση που βρέθηκε 2,5 μίλια κάτω από τον Αρκτικό Ωκεανό
Μια ανακάλυψη που αιφνιδίασε την επιστημονική κοινότητα έφερε στο φως ένα ακμαίο οικοσύστημα σχεδόν 2,5 μίλια κάτω από την επιφάνεια του Αρκτικού Ωκεανού. Ερευνητές εντόπισαν μια «όαση» ζωής σε απόλυτο σκοτάδι και θερμοκρασίες κοντά στο μηδέν, ανατρέποντας όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τα όρια της ζωής στα μεγάλα βάθη.
Η αποστολή πραγματοποιήθηκε το 2024 στην κορυφογραμμή Molloy, στη Θάλασσα της Γροιλανδίας, με τη χρήση του τηλεχειριζόμενου υποβρύχιου οχήματος Aurora. Επικεφαλής της έρευνας ήταν η Giuliana Panieri και ο Jonathan T. Copley, οι οποίοι εντόπισαν τους λεγόμενους λόφους Freya: σχηματισμούς υδριτών αερίου που απελευθερώνουν μεθάνιο και φιλοξενούν μια απροσδόκητα πλούσια βιοκοινότητα.
Ένας κρυφός κόσμος στον βυθό της Αρκτικής
Σε βάθος περίπου 4.000 μέτρων, ο Αρκτικός Ωκεανός θεωρείται από τα πιο αφιλόξενα περιβάλλοντα του πλανήτη. Απόλυτο σκοτάδι, παγωμένα νερά και πλήρης απουσία ηλιακού φωτός συνθέτουν ένα σκηνικό που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν άγονο. Κι όμως, στους λόφους Freya καταγράφηκε έντονη βιολογική δραστηριότητα.
Οι υδρίτες μεθανίου, κάποιοι με διάμετρο έως και έξι μέτρα, απελευθερώνουν συνεχώς φυσαλίδες αερίου στο νερό. Γύρω τους ζουν αμφίποδα, γαρίδες και σωληνόμορφα σκουλήκια, οργανισμοί που δεν βασίζονται στο φως για να επιβιώσουν. Αντίθετα, στηρίζονται στη χημειοσύνθεση, μια διαδικασία κατά την οποία βακτήρια μετατρέπουν το μεθάνιο και τα θειούχα άλατα σε ενέργεια.
Μεθάνιο, κλίμα και ένα κρίσιμο ερώτημα
Οι υδρίτες αερίου, ουσιαστικά «παγωμένο» μεθάνιο, βρίσκονται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της έρευνας για την κλιματική αλλαγή. Το μεθάνιο είναι ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου και η απελευθέρωσή του από τον βυθό μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες κλιματικές ισορροπίες.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, δείχνει ότι το μεθάνιο των λόφων Freya προέρχεται από αρχαίο φυτικό υλικό παγιδευμένο βαθιά στον φλοιό της Γης. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτό το αέριο μετακινείται από τον ωκεάνιο πυθμένα προς την ατμόσφαιρα θεωρείται κρίσιμη για την πρόβλεψη των μελλοντικών εξελίξεων της κλιματικής κρίσης.
«Αυτή η ανακάλυψη ξαναγράφει τους κανόνες για τα βαθιά οικοσυστήματα της Αρκτικής και τον κύκλο του άνθρακα», τονίζει η Panieri, περιγράφοντας τους λόφους Freya ως γεωλογικά ανήσυχους αλλά ταυτόχρονα γεμάτους ζωή, σε μια περιοχή που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σχεδόν νεκρή.
Ανησυχία για την εξόρυξη στα μεγάλα βάθη
Τα ευρήματα εγείρουν σοβαρά ερωτήματα και για το μέλλον της βαθιάς θαλάσσιας εξόρυξης. Παρότι η αξιοποίηση των πόρων του βυθού έχει οικονομικό ενδιαφέρον, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τέτοια εύθραυστα οικοσυστήματα κινδυνεύουν να καταστραφούν αν δεν προστατευτούν εγκαίρως.
Ο Jonathan Copley υπογραμμίζει ότι οι ψυχρές εκροές μεθανίου στην Αρκτική θα πρέπει να απολαμβάνουν αντίστοιχη προστασία με τα υδροθερμικά πεδία. «Η έρευνά μας δείχνει ότι αυτά τα περιβάλλοντα χρειάζονται ειδική μέριμνα», σημειώνει.
Η Νορβηγία έχει ήδη συμφωνήσει σε προσωρινή παύση αδειών εξόρυξης από τις αρχές του 2024, ωστόσο οι επιστήμονες εκτιμούν ότι απαιτούνται πιο μακροπρόθεσμα μέτρα. «Κάθε φορά που μας δίνεται η δυνατότητα να δούμε τον βυθό, ανακαλύπτουμε κάτι καινούργιο», καταλήγει η Panieri, στέλνοντας σαφές μήνυμα για το πόσα ακόμη αγνοούμε για τον κόσμο κάτω από τα παγωμένα νερά της Αρκτικής.