Ο καιρός στο Νewsbomb από τον Θοδωρή Κολυδά: Βροχές και υδρολογική απόκριση - Τα δεδομένα
Ο καιρός στο Νewsbomb από τον Θοδωρή Κολυδά - Βροχές και υδρολογική απόκριση - Τι δείχνουν τα σημερινά δεδομένα
Snapshot
- Αναπτύσσονται και καθημερινά ανανεώνονται δύο ερευνητικά συστήματα, SOIL και FLOODS, που παρέχουν πληροφόρηση για την κατάσταση του εδάφους, τις βροχοπτώσεις και τον κίνδυνο πλημμυρών.
- Τα συστήματα δεν υποκαθιστούν τις επίσημες προγνώσεις και προειδοποιήσεις, καθώς η ευθύνη για τη λήψη μέτρων ανήκει στους θεσμοθετημένους φορείς της Πολιτείας.
- Οι προγνώσεις δείχνουν το ισχυρότερο υετό στις 14 και 15 Νοεμβρίου, με σημαντική υποχώρηση στη συνέχεια, χωρίς όμως ενιαία αυξημένη ένταση σε όλη τη χώρα.
- Η υδρολογική απόκριση διαφέρει ανά λεκάνη, με τη λεκάνη Kalama να εμφανίζει τη μεγαλύτερη σχετική απόκριση, γεγονός που επηρεάζει την αξιολόγηση του κινδύνου πλημμύρας.
- Η σύνθεση δεδομένων από αριθμητικά μοντέλα και υδρολογική κατάσταση λεκανών επιτρέπει στοχευμένη παρακολούθηση και καλύτερη ενημέρωση για την πρόληψη φυσικών κινδύνων.
Σε μια ημέρα με σχετικά ήπιες καιρικές συνθήκες, όπως η σημερινή, επιλέγουμε να στρέψουμε την προσοχή μας όχι τόσο στην εξέλιξη του καιρού, όσο στις δυνατότητες που μας προσφέρει πλέον η σύγχρονη μετεωρολογία για την πρόληψη και την έγκαιρη εκτίμηση των φυσικών κινδύνων. Σήμερα σας παρουσιάζουμε μια σύνθεση των κυριότερων προϊόντων SOIL και FLOODS, δύο συστημάτων που αναπτύσσουμε και τα οποία στο εξής θα παράγονται και θα ανανεώνονται σε καθημερινή βάση. Στόχος μας είναι να προσφέρουμε στους πολίτες, στην επιστημονική κοινότητα αλλά και στους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας πρόσθετη πληροφόρηση για την κατάσταση του εδάφους, τις βροχοπτώσεις και την πιθανή εκδήλωση πλημμυρικών φαινομένων.
Οφείλουμε, ωστόσο, να υπογραμμίσουμε ότι πρόκειται για ερευνητικά προϊόντα, τα οποία βρίσκονται σε διαδικασία συνεχούς αξιολόγησης, βελτίωσης και επιστημονικής τεκμηρίωσης. Δεν υποκαθιστούν τις επίσημες προγνώσεις, προειδοποιήσεις ή επιχειρησιακές διαδικασίες των αρμόδιων υπηρεσιών. Η ευθύνη για την επιχειρησιακή αξιοποίηση, την έκδοση προειδοποιήσεων και τη λήψη αποφάσεων προστασίας ανήκει στους θεσμοθετημένους φορείς της Πολιτείας. Η σημερινή εικόνα από τα προγνωστικά συστήματα μας δείχνει ένα πενθήμερο με μεταβαλλόμενο μετεωρολογικό σήμα, χωρίς όμως να προκύπτει ομοιόμορφα αυξημένη ένταση σε όλη τη χώρα. Η προσοχή στρέφεται κυρίως στο πρώτο διήμερο, όπου τα δύο βασικά μοντέλα, ICON-EU και ECMWF, δίνουν τις υψηλότερες ημερήσιες τιμές υετού εντός Ελλάδας.
Για τις 14 Νοεμβρίου, το ICON-EU εκτιμά μέγιστο 24ωρο υετό περίπου 22,8 mm, ενώ το ECMWF ανεβάζει τη μέγιστη τιμή στα 30,5 mm. Την 15η Νοεμβρίου το σήμα ενισχύεται, με το ICON-EU να φτάνει τα 31,2 mm και το ECMWF τα 37,4 mm. Είναι η ημέρα με την υψηλότερη αναμενόμενη ημερήσια τιμή μέσα στο πενθήμερο.
Από τις 16 Νοεμβρίου και μετά η εικόνα εξασθενεί αισθητά. Οι μέγιστες τιμές υποχωρούν στα 19,3 mm για το ICON-EU και στα 15,1 mm για το ECMWF, ενώ στις 17 Νοεμβρίου πέφτουν ακόμη χαμηλότερα, στα 2,4 και 5,4 mm αντίστοιχα. Στις 18 Νοεμβρίου εμφανίζεται μια μικρή εκ νέου άνοδος, αλλά σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα, περίπου 8–9 mm.
Η σύγκριση των δύο μοντέλων δείχνει επίσης ότι, παρότι υπάρχουν διαφορές στις απόλυτες τιμές, η γενική χρονική εξέλιξη είναι παρόμοια. Και τα δύο μοντέλα εντοπίζουν το ισχυρότερο σήμα στο πρώτο διήμερο και σημαντική υποχώρηση στη συνέχεια.
Η άλλη πλευρά της εικόνας: η κατάσταση των λεκανών
Ο υετός, όμως, από μόνος του δεν αρκεί για να περιγράψει την πιθανή υδρολογική απόκριση. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούμε παράλληλα το SOIL V8, το οποίο εξετάζει τη σχετική απόκριση των λεκανών με βάση το υδρολογικό τους υπόβαθρο και τα χαρακτηριστικά του τρέχοντος επεισοδίου.
Στη σημερινή κατάταξη, υψηλότερη σχετική απόκριση εμφανίζει η λεκάνη Kalama (GR12), ενώ ακολουθούν λεκάνες που αντιστοιχούν στις περιοχές Aoou (GR11), Strymona (GR06), Evrou (GR10), Nestou (GR07), Acherontos (GR13) και Mornou (GR21). Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό, διότι δείχνει ότι δεν μας ενδιαφέρει μόνο το «πόσο θα βρέξει», αλλά και το πού πέφτει η βροχή και σε ποιο υδρολογικό περιβάλλον. Η ίδια ποσότητα υετού μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση από λεκάνη σε λεκάνη, ανάλογα με την προηγούμενη υγρασία, τη μορφολογία, τη χρονική συγκέντρωση του επεισοδίου και τη συνολική υδρολογική κατάσταση.
Πρέπει να τονιστεί ότι ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αποτελεί πιθανότητα πλημμύρας και δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως επίσημη προειδοποίηση. Είναι ένα εργαλείο σχετικής κατάταξης που μας βοηθά να εντοπίζουμε τις λεκάνες που χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή και στενότερη παρακολούθηση.
Πού χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή
Η συνολική σύνθεση των δεδομένων δείχνει ότι το ισχυρότερο μετεωρολογικό σήμα εντοπίζεται στις 14 και 15 Νοεμβρίου, με μεγαλύτερη έμφαση στη δεύτερη ημέρα. Στη συνέχεια, το σήμα εξασθενεί σημαντικά. Η εικόνα επομένως δεν παραπέμπει σε ένα παρατεταμένο επεισόδιο μεγάλης έντασης σε ολόκληρη τη χώρα, αλλά σε μια περίοδο κατά την οποία απαιτείται στοχευμένη παρακολούθηση, κυρίως εκεί όπου συνδυάζονται σχετικά υψηλότερος υετός και αυξημένη υδρολογική απόκριση των λεκανών.
Η αξία αυτής της προσέγγισης βρίσκεται ακριβώς στη σύνθεση διαφορετικών επιπέδων πληροφορίας: των αριθμητικών μοντέλων, της χρονικής εξέλιξης του υετού και της κατάστασης των λεκανών. Δεν επιχειρούμε να μετατρέψουμε έναν μετεωρολογικό δείκτη σε «πρόγνωση πλημμύρας», αλλά να αποκτήσουμε μια πιο ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη εικόνα για το πού χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Η παρακολούθηση θα συνεχιστεί με τα επόμενα προγνωστικά τρεξίματα, καθώς ακόμη και μικρές μεταβολές στη θέση ή στην ένταση των βροχοπτώσεων μπορούν να αλλάξουν σημαντικά την τοπική εικόνα. Κλείνουμε επισημαίνοντας ότι η δική μας επιδίωξη είναι να συμβάλουμε συμπληρωματικά σε αυτή την προσπάθεια, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες της επιστημονικής έρευνας και των σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων. Γιατί η ουσιαστική αξία της μετεωρολογικής επιστήμης δεν βρίσκεται μόνο στο να προβλέπει τον καιρό, αλλά και στο να μετατρέπει τη γνώση σε χρήσιμη πληροφορία για την πρόληψη, την ετοιμότητα και την προστασία της κοινωνίας.
