Ο καιρός τη νύχτα του Πολυτεχνείου μέσα από τις ιστορικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις

Συνολικά εξετάστηκαν 1.334 μετεωρολογικές εγγραφές του τριημέρου 16–18 Νοεμβρίου 1973

Ο καιρός τη νύχτα του Πολυτεχνείου μέσα από τις ιστορικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις
Snapshot
  • Τη νύχτα της 16ης προς 17η Νοεμβρίου 1973 στην Αθήνα η θερμοκρασία παρέμεινε σταθερή γύρω στους 17°C κοντά στα μεσάνυχτα και έπεσε στους 13°C τις πρώτες πρωινές ώρες.
  • Οι άνεμοι στην Αθήνα ήταν ασθενείς με μεταβολές διεύθυνσης και η ατμοσφαιρική πίεση παρουσίασε μικρή άνοδο από 1016,2 hPa σε 1018,4 hPa.
  • Στην Ελευσίνα και την Τανάγρα σημειώθηκε εντονότερη νυχτερινή ψύξη με θερμοκρασίες που έφτασαν έως τους 8°C, πιθανώς λόγω τοπικών γεωγραφικών και περιβαλλοντικών συνθηκών.
  • Πανελλαδικά, η θερμοκρασία της 17ης Νοεμβρίου 1973 παρουσίασε σημαντικές διαφοροποιήσεις, με υψηλές τιμές έως 22°C στην Ελευσίνα και χαμηλές έως 3°C σε Φλώρινα και Τρίπολη.
  • Η μετεωρολογική ανασύνθεση της νύχτας του Πολυτεχνείου προσφέρει επιστημονική εικόνα των ατμοσφαιρικών συνθηκών χωρίς να ερμηνεύει τα ιστορικά γεγονότα.
Snapshot powered by AI

Η 17η Νοεμβρίου 1973 έχει μείνει ανεξίτηλη στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων. Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, επιχειρούμε να φωτίσουμε μια διαφορετική πλευρά εκείνων των ιστορικών ημερών: τι καιρό έκανε στην Αθήνα τη νύχτα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και ποιες μετεωρολογικές συνθήκες επικρατούσαν στην υπόλοιπη Ελλάδα;

Η απάντηση αναζητήθηκε σε πραγματικές παρατηρήσεις του ιστορικού αρχείου NOAA ISD FULL, μέσα από μια διαδικασία συλλογής, ταξινόμησης και αρχικού ποιοτικού ελέγχου των δεδομένων.

Συνολικά εξετάστηκαν 1.334 μετεωρολογικές εγγραφές του τριημέρου 16–18 Νοεμβρίου 1973. Από τους 46 σταθμούς που περιλαμβάνονται στον ιστορικό κατάλογο, 25 διέθεταν παρατηρήσεις για καθεμία από τις τρεις ημέρες.

Η Αθήνα τη νύχτα της 16ης προς 17η Νοεμβρίου

Οι ωριαίες παρατηρήσεις αποκαλύπτουν ότι η βραδιά της 16ης Νοεμβρίου ξεκίνησε με σχετικά ήπιες θερμοκρασίες. Στις 18:00 η θερμοκρασία στην Αθήνα ήταν 18°C, στις 20:00 είχε υποχωρήσει στους 16°C, ενώ στις 23:00 βρισκόταν στους 17°C.

Αξιοσημείωτο είναι ότι από τις 23:00 μέχρι τη 01:00 μετά τα μεσάνυχτα η θερμοκρασία παρέμεινε σταθερή στους 17°C. Αργότερα, τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Νοεμβρίου, σημειώθηκε αισθητότερη πτώση.

Στις 02:00 το θερμόμετρο έδειχνε 15°C και στις 04:00 είχε φτάσει τους 13°C. Η θερμοκρασία παρέμεινε στους 13°C έως τις 06:00, πριν παρουσιάσει μικρή άνοδο με το ξημέρωμα.

unnamed.png

Η Αθήνα διατήρησε θερμοκρασίες 17–18°C κοντά στα μεσάνυχτα, ενώ στην Ελευσίνα και την Τανάγρα η πτώση ήταν εντονότερη. Η διαφορά είναι συμβατή με την επίδραση του αστικού περιβάλλοντος και των τοπικών συνθηκών, χωρίς όμως να αρκεί από μόνη της για να αποδώσουμε την αιτία αποκλειστικά στην αστική θερμική νησίδα

Οι άνεμοι και η ατμοσφαιρική πίεση

Οι άνεμοι στην Αθήνα ήταν γενικά ασθενείς κατά τις διαθέσιμες μετρήσεις, με μεταβολές στη διεύθυνσή τους. Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου καταγράφηκε στροφή από ανατολικές προς δυτικές και βορειοδυτικές διευθύνσεις.

Στις 23:00 ο άνεμος έπνεε από 300°, με ταχύτητα 5,1 m/s, δηλαδή περίπου 18 km/h. Η ατμοσφαιρική πίεση παρουσίασε μικρή άνοδο, από 1016,2 hPa στις 20:00 της 16ης Νοεμβρίου σε 1018,4 hPa στις 08:00 της επομένης, με ενδιάμεσες διακυμάνσεις. Τα στοιχεία σκιαγραφούν μια νύχτα χωρίς ιδιαίτερα ισχυρούς καταγραφόμενους ανέμους.

Ωστόσο, η έλλειψη πλήρων πληροφοριών για τη νεφοκάλυψη και τη βροχόπτωση δεν επιτρέπει να χαρακτηρίσουμε με βεβαιότητα τον ουρανό ως αίθριο ή να αποκλείσουμε την εκδήλωση τοπικών φαινομένων.

Η διαφορετική εικόνα στην Ελευσίνα και την ΤανάγραΙδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της Αθήνας με δύο γειτονικούς σταθμούς. Στην Ελευσίνα, η θερμοκρασία υποχώρησε από 16°C περίπου στις 20:00 της 16ης Νοεμβρίου στους 10°C λίγο μετά τις 06:00 της 17ης.

Στην Τανάγρα η νυχτερινή ψύξη ήταν ακόμη πιο έντονη, με τη θερμοκρασία να πέφτει στους 8°C τις πρώτες πρωινές ώρες. Η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να συνδέεται με το τοπικό ανάγλυφο, τη γεωγραφική θέση και τις διαφορετικές συνθήκες αερισμού και θερμικής συμπεριφοράς των περιοχών.

Δεν αποτελεί, πάντως, από μόνη της απόδειξη της επίδρασης της αστικής θερμικής νησίδας, καθώς απαιτείται λεπτομερέστερη συγκριτική ανάλυση.

Πώς ήταν ο καιρός στην υπόλοιπη Ελλάδα;

unnamed-1.png

Η πανελλαδική εξέταση των παρατηρήσεων της 17ης Νοεμβρίου δείχνει σημαντικές θερμοκρασιακές διαφοροποιήσεις. Η υψηλότερη τιμή των διαθέσιμων και αρχικά ελεγμένων παρατηρήσεων καταγράφηκε στην Ελευσίνα με 22°C. Στη Νέα Αγχίαλο, στον Άραξο και στην Τανάγρα η θερμοκρασία έφτασε τους 21°C .

Στην Αθήνα η υψηλότερη καταγεγραμμένη τιμή ήταν 19°C, ενώ στη Θεσσαλονίκη έφτασε τους 14°C. Στη Φλώρινα και στην Τρίπολη παρατηρήθηκαν οι χαμηλότερες τιμές του διαθέσιμου δείγματος, με μόλις 3°C. Έτσι, ενώ αρκετές περιοχές της κεντρικής και νότιας χώρας απολάμβαναν σχετικά ήπιες θερμοκρασίες για την εποχή, στο εσωτερικό της ηπειρωτικής Ελλάδας η νυχτερινή ψύξη ήταν αισθητή.

Οι αριθμοί αυτοί προέρχονται από τις διαθέσιμες μετρήσεις της ημέρας και δεν πρέπει να ταυτίζονται αυτομάτως με τις επίσημες ημερήσιες ελάχιστες και μέγιστες θερμοκρασίες.

Όταν η μετεωρολογία συναντά την Ιστορία

Η ανασύνθεση του καιρού της 17ης Νοεμβρίου 1973 δεν επιχειρεί να εξηγήσει τα ιστορικά γεγονότα μέσα από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες.

Προσφέρει όμως μια ακόμη ψηφίδα στην εικόνα εκείνων των ημερών: το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίχθηκαν γεγονότα που καθόρισαν τη νεότερη ελληνική Ιστορία.

Οι πραγματικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις μάς επιτρέπουν, έστω και μισό αιώνα αργότερα, να ανασυνθέσουμε με επιστημονική ακρίβεια σημαντικές πτυχές της ατμόσφαιρας εκείνης της νύχτας.

Η Ιστορία καταγράφει όσα συνέβησαν. Η Μετεωρολογία μπορεί να διασώσει και τις συνθήκες μέσα στις οποίες συνέβησαν.

Διαβάστε επίσης

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή