Καιρός: Το Ισλανδικό Χαμηλό φέρνει εκπλήξεις για το τελευταίο δεκαήμερο Νοεμβρίου στην Ελλάδα
Τι δείχνει το τελευταίο τρέξιμο του ECMWF και η διάταξη του εμποδισμού SCAND+
Snapshot
- Ένας βαθύς και επίμονος στρόβιλος χαμηλών πιέσεων κοντά στην Ισλανδία αναμένεται να προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στον ευρωπαϊκό φθινόπωρο στα τέλη Νοεμβρίου.
- Ο ισλανδικός κυκλώνας λειτουργεί ως αυτόνομος μηχανισμός που επιβραδύνει τον αεροχείμαρρο και δημιουργεί κάθετα κύματα από τους Τροπικούς έως τον Αρκτικό Κύκλο.
- Η δημιουργία αντικυκλωνικού εμποδισμού (SCAND+) μεταξύ Σκανδιναβίας και ρωσο-βαλτικού τομέα θα επιτρέψει την κατεύθυνση ψυχρών αέριων μαζών από την Ανατολική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο.
- Η Ελλάδα αναμένεται να εκτεθεί σε ψυχρές εισβολές από βόρειες-βορειοανατολικές διευθύνσεις, με πτώση θερμοκρασίας, ενίσχυση ανέμων και πιθανότητα χειμερινών φαινομένων, ιδιαίτερα στα βόρεια και ανατολικά τμήματα.
- Η διατήρηση της αυτονομίας του ισλανδικού χαμηλού είναι κρίσιμη για την ωρίμανση αυτής της ατμοσφαιρικής διάταξης και την εμφάνιση χειμερινών συνθηκών στην περιοχή.
Παρατηρώντας τις τελευταίες ενημερώσεις από τα μεγάλα κέντρα δεδομένων, είναι σαφές ότι η ατμόσφαιρα πάνω από το Βόρειο Ημισφαίριο προετοιμάζει έναν μεγάλο συνοπτικό ελιγμό ικανό να αλλάξει δραματικά την όψη του ευρωπαϊκού φθινοπώρου τις τελευταίες ημέρες του Νοεμβρίου.
Όλα περιστρέφονται γύρω από έναν βαθύ και επίμονο στρόβιλο χαμηλών πιέσεων που βρίσκεται στην καρδιά του Βορείου Ατλαντικού κοντά στην Ισλανδία. Στους τεχνικούς χάρτες, αυτό δείχνει εξαιρετικά χαμηλές τιμές πίεσης έως και περίπου 955/960 hPa, ενώ ο καναδικός λοβός του πολικού στροβίλου παραμένει περιορισμένος μεταξύ των αρκτικών εδαφών της Βόρειας Αμερικής και της Γροιλανδίας, ανίκανος να εισβάλει στον ωκεανό.
Ενώ η παρουσία ενός τόσο ισχυρού κυκλώνα κοντά στην Ισλανδία μπορεί να φαίνεται σαν ένα τυπικό προοίμιο εβδομάδων με θερμούς δυτικούς ανέμους και φθινοπωρινές βροχές στα γεωγραφικά μας πλάτη, η ατμοσφαιρική φυσική λέει μια βαθιά διαφορετική και πολύ πιο συναρπαστική ιστορία για όσους περιμένουν τις πρώτες χειμερινές δυναμικές.
Όταν ο καναδικός στρόβιλος παραμένει κλεισμένος πάνω από την αμερικανική ήπειρο και αποφεύγει να «συνθλίψει» τον ωκεανό με ανέμους που πνέουν κατευθείαν από δυτικά προς ανατολικά, το σύστημα χαμηλών πιέσεων της Ισλανδίας γίνεται ένας πραγματικός αυτόνομος μηχανισμός, επιβραδύνοντας τον αεροχείμαρρο (jet stream) και αναγκάζοντάς τον να δημιουργήσει τεράστια κάθετα κύματα από τους Τροπικούς έως τον Αρκτικό Κύκλο.
Η Δυναμική του Ισλανδικού Χαμηλού
Αυτός ο γιγαντιαίος ωκεάνιος στρόβιλος λειτουργεί ακριβώς όπως ένας κολοσσιαίος «τροχός» που, καθώς βυθίζεται στα νερά του ανατολικού Ατλαντικού, απορροφά μεγάλες ποσότητες θερμού, υγρού αέρα από τα υποτροπικά γεωγραφικά πλάτη κατά μήκος της δεξιάς του πλευράς, στέλνοντάς τον με δύναμη προς τη Βόρεια Ευρώπη και την Αρκτική. Είναι ακριβώς αυτή η συνεχής έγχυση θερμότητας προς τον Βορρά που διογκώνει ένα ισχυρό τείχος υψηλών πιέσεων σε υψόμετρο το οποίο, όπως δείχνουν ξεκάθαρα οι μεσοπρόθεσμες προβολές, υψώνεται μεταξύ του Βορείου Ωκεανού και της Σκανδιναβικής Χερσονήσου, σχηματίζοντας ένα αδιάβατο εμπόδιο για τις ήπιες ωκεάνιες διαταραχές.
Οι πιθανοτικές προσομοιώσεις από το Ευρωπαϊκό Κέντρο (ECMWF) για το τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου επιβεβαιώνουν ότι αυτός ο αντικυκλωνικός εμποδισμός θα μπορούσε να εδραιωθεί μεταξύ της Σκανδιναβίας και του ρωσο-βαλτικού τομέα, δημιουργώντας τη διάταξη εμποδισμού που είναι περισσότερο γνωστή ως SCAND+, η οποία αντιπροσωπεύει μία από τις πιο ευνοϊκές αρχιτεκτονικές για την άφιξη ψυχρού καιρού στην καρδιά της ηπείρου μας.
Μόλις αυτό το γιγαντιαίο σύστημα υψηλών πιέσεων μπλοκάρει τα ατλαντικά ρεύματα, οι ψυχρές αέριες μάζες που έχουν συσσωρευτεί πάνω από τη Ρωσία και την Αρκτική θα αναγκαστούν να γλιστρήσουν κατά μήκος της ανατολικής και νότιας άκρης του αντικυκλώνα, αρχίζοντας να κινούνται ανάστροφα από ανατολικά προς δυτικά προς τα Βαλκάνια, την κεντρική Ευρώπη και δυνητικά μέχρι τη λεκάνη της Μεσογείου.
Φυσικά, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν ατμοσφαιρικό ελιγμό που θα ολοκληρωθεί περισσότερο από μία εβδομάδα αργότερα, είναι απαραίτητο να διατηρήσουμε υγιή επιστημονική επιφύλαξη επειδή οι μαθηματικές εξισώσεις που διέπουν την κίνηση των γήινων ρευστών είναι εξαιρετικά ευαίσθητες ακόμα και στην παραμικρή αρχική μεταβολή στον ωκεανό και μια ελαφρά μετατόπιση στον άξονα του ισλανδικού κυκλώνα θα ήταν αρκετή για να τροποποιήσει την τελική τροχιά του παγωμένου ποταμού.
Το Χαμηλό της Ισλανδίας τον Νοέμβριο
Αναλυτικά, οι προβλεπόμενες επιπτώσεις για την Ελλάδα εξαρτώνται αυστηρά από αυτή τη δυναμική:
Εκτροπή του αεροχειμάρρου: Το αντικυκλωνικό φράγμα στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη αναγκάζει τον κύριο κλάδο της ατλαντικής ροής να κινηθεί σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, κατευθυνόμενος προς τη Μεσόγειο. Όπως φαίνεται και στους χάρτες, όπου η περιοχή μας βρίσκεται αρχικά σε θερμότερο τομέα (με υψηλότερα γεωδυναμικά στα 500 hPa και πιέσεις γύρω στα 1015-1020 hPa) στα όρια της μεγάλης ψυχρής λίμνης της Βορειοανατολικής Ευρώπης, αυτή η μετατόπιση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για κυκλογένεση στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
Ανάδρομη ολίσθηση του ψύχους: Κατά μήκος της νότιας άκρης των υψηλών πιέσεων της Σκανδιναβίας, ενεργοποιείται μια ανάδρομη κυκλοφορία (από ανατολικά προς δυτικά), ικανή να ωθήσει ψυχρές αέριες μάζες αρκτικής-ηπειρωτικής προέλευσης από την Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία —όπου οι χάρτες καταγράφουν ήδη έναν βαθύ ψυχρό στρόβιλο— προς τα Βαλκάνια και τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η εμπλοκή της Ελλάδας: Για τον ελλαδικό χώρο, μια τέτοια διάταξη μεταφράζεται σε άμεση έκθεση στις ψυχρές εισβολές που κατέρχονται από τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα. Εάν το θερμικό μπλοκ τοποθετηθεί σωστά, η Ελλάδα —και ιδιαίτερα τα βόρεια και ανατολικά τμήματα της χώρας— θα δεχθεί ψυχρά ρεύματα από βόρειες-βορειοανατολικές διευθύνσεις, με αισθητή πτώση της θερμοκρασίας, ενίσχυση των ανέμων στο Αιγαίο και συνθήκες ευνοϊκές για φάσεις χειμερινής κακοκαιρίας και χιονοπτώσεις στα ορεινά, αλλά και σε χαμηλότερα υψόμετρα της βόρειας χώρας.
Η σημασία της ισορροπίας πιέσεων: Για να υλοποιηθεί πλήρως αυτό το σενάριο στην περιοχή της Ελλάδας, είναι απαραίτητο το χαμηλό της Ισλανδίας να διατηρήσει τη δομική του αυτονομία χωρίς να επαναπορροφηθεί από τον καναδικό λοβό του πολικού στροβίλου, διατηρώντας έτσι τη μεσημβρινή ώθηση των κυμάτων Rossby που θα επιτρέψει στο ψύχος της Βορειοανατολικής Ευρώπης να κατηφορίσει προς τα νότια.
Το αδιαμφισβήτητο γεγονός παραμένει, ωστόσο, ότι η βαρική σκακιέρα έχει πλέον εγκαταλείψει τη μονοτονία των δυτικών ρευμάτων και ότι η διατήρηση του ισλανδικού χαμηλού τις επόμενες ημέρες θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας που μπορεί να μας δώσει την πρώτη πραγματική γεύση χειμώνα της σεζόν.
*Με πληροφορίες από το Meteoweb.eu