Ο πίνακας που ίσως αποδεικνύει ότι το «έκτο δάχτυλο» της Αν Μπολέιν ήταν μύθος

Ένας πίνακας ηλικίας περίπου 400 ετών ενδέχεται να δίνει τέλος σε έναν από τους πιο επίμονους και σκοτεινούς μύθους γύρω από την Αν Μπολέιν, τη δεύτερη σύζυγο του Ερρίκου Η'.

Για αιώνες, η βασίλισσα της Αγγλίας παρουσιαζόταν ως «αφύσικη», με έκτο δάχτυλο στο χέρι, στοιχείο που τροφοδότησε κατηγορίες περί μαγείας και χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογηθεί τόσο η εκτέλεσή της όσο και η απαξίωση της κόρης της, Ελισάβετ Α΄.

Η αποκάλυψη κάτω από τα στρώματα της μπογιάς

Σύγχρονες επιστημονικές αναλύσεις στο λεγόμενο «Ροζ πορτρέτο», που φυλάσσεται στο Κάστρο Χίβερ, το πατρικό σπίτι της Αν Μπολέιν, αποκάλυψαν ότι το έργο είχε αλλοιωθεί σκόπιμα από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.

Μέσω υπέρυθρης απεικόνισης, οι ερευνητές εντόπισαν το αρχικό προσχέδιο κάτω από τα στρώματα χρώματος, το οποίο ακολουθούσε το τυποποιημένο πρότυπο των πορτρέτων της Μπολέιν, χωρίς να απεικονίζονται τα χέρια της.

Σε μεταγενέστερο στάδιο, όμως, ο ζωγράφος άλλαξε πορεία και πρόσθεσε καθαρά τα χέρια της βασίλισσας, φροντίζοντας να φαίνεται ξεκάθαρα ότι δεν υπήρχε κανένα επιπλέον δάχτυλο.

Όταν ο καλλιτέχνης «παρέκκλινε» από το πρότυπο

Όπως εξηγεί ο δρ Όουεν Έμερσον, βοηθός επιμελητής στο Κάστρο Χίβερ, τα πορτρέτα της εποχής των Τυδόρ δεν βασίζονταν σε ζωντανή απεικόνιση του προσώπου αλλά σε προκαθορισμένα σχέδια, τα λεγόμενα patterns, που αναπαράγονταν στα εργαστήρια.

Το συγκεκριμένο έργο είναι μοναδικό, καθώς ο καλλιτέχνης εγκατέλειψε το επίσημο πρότυπο στα μισά της δουλειάς, μια επιλογή που, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί «μια ξεκάθαρη οπτική απάντηση στη συκοφαντία».

Η δενδροχρονολόγηση του ξύλινου πάνελ χρονολογεί το έργο στο 1583, κατά τη βασιλεία της Ελισάβετ Α΄, καθιστώντας το το παλαιότερο χρονολογημένο πορτρέτο της Αν Μπολέιν.

Οι επιμελητές εκτιμούν ότι η προσθήκη των χεριών έγινε κατόπιν εντολής, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας αποκατάστασης της μνήμης της βασίλισσας-μητέρας. Καθώς η Ελισάβετ παρέμενε άγαμη, καθολική προπαγάνδα αξιοποιούσε τη φήμη της Αν Μπολέιν για να υπονομεύσει τη νομιμότητα της ίδιας στον θρόνο, παρουσιάζοντάς τη ως ηθικά διεφθαρμένη ή «μάγισσα».

Από τη συκοφαντία στην ιστορική αποκατάσταση

Η Ελισάβετ Α΄ επιχείρησε συστηματικά να αποκαταστήσει τη μητέρα της, αναγνωρίζοντάς την επίσημα ως βασίλισσα με πράξη του κοινοβουλίου και υιοθετώντας τα σύμβολά της. Το Ροζ πορτρέτο φαίνεται πως εντάσσεται σε αυτή την εκστρατεία αποκατάστασης, λειτουργώντας ως σιωπηλή αλλά ισχυρή διάψευση των μύθων.

Η έκθεση στο Χίβερ

Το έργο θα παρουσιαστεί μαζί με άλλα πορτρέτα της Αν Μπολέιν στη νέα έκθεση «Capturing a Queen: The Image of Anne Boleyn», η οποία ανοίγει στο Κάστρο Χίβερ και τους Κήπους του στις 11 Φεβρουαρίου και θα διαρκέσει έως τις 2 Ιανουαρίου 2027. Για τους ιστορικούς, δεν πρόκειται απλώς για μια καλλιτεχνική λεπτομέρεια, αλλά για μια καθυστερημένη απάντηση σε μια συκοφαντία που επιβίωσε για αιώνες.