Ρωσία: Χρησιμοποιεί «πράκτορες μίας χρήσης» για επιθέσεις στην Ευρώπη – Πώς στρατολογεί νέους
Τον Απρίλιο του 2024 μία Ουκρανή γυναίκα, με το όνομα Άννα, που είχε διαφύγει από τον πόλεμο στην Ουκρανία και είχε μετακομίσει στη Λιθουανία, έλαβε ένα τηλεφώνημα που την οδήγησε σε μία εξαιρετικά περίεργη υπόθεση.
Ένας γνωστός της ζήτησε να παραλάβει μία τσάντα για έναν φίλο του. Εκείνη συμφώνησε και έλαβε ένα μήνυμα στο Telegram από τον χρήστη Warrior2Alpha. Μέσα στην τσάντα που πήρε υπήρχε αρκετά κινητά τηλέφωνα, καλώδια και δονητές. Είδε ότι το προφίλ του Warrior2Alpha είχε την φωτογραφία μίας ρωσικής σημαίας και ενός πυραύλου. Ανησύχησε ότι μπορεί χωρίς να το θέλει να βοηθάει τον ρωσικό πόλεμο στην πατρίδα της και γι’ αυτό επικοινώνησε με τις αρχές στη Λιθουανία.
Οι άνδρες της αντιτρομοκρατικής της Λιθουανίας έφτασαν στο διαμέρισμα της και την ενημέρωσαν ότι η τσάντα που είχε παραλάβει περιείχε πυροκροτητές που μπορούσαν να προκαλέσουν έκρηξη ή φωτιά. Της έδωσαν οδηγίες να συνεχίσει να συνομιλεί με τον Warrior2Alpha και να κάνει ό,τι της ζητούσε. Τελικά η Άννα άφησε την τσάντα σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό.
Τελικά την παρέλαβε ο 17χρονος Ντανιήλ Μπαρνταντίμ, ο οποίος λίγη ώρα αργότερα συνελήφθη από τις αρχές της Λιθουανίας. Ο 17χρονος παραδέχθηκε ότι είχε πραγματοποιήσει μία εμπρηστική επίθεση και όταν συνελήφθη ήταν καθ’ οδόν για τη Ρίγα προκειμένου να κάνει μία ακόμη τέτοια επίθεση.
Ρώσοι στρατιώτες πυροβολούν για να καταρρίψουν drone σε άγνωστη περιοχή εντός της Ουκρανίας, στις 7 Νοεμβρίου 2025.
Ρωσικό υπουργείο Άμυνας μέσω ΑΡΟι «πράκτορες μίας χρήσης» των Ρώσων
Στα τέλη του 2022, οι ευρωπαϊκές αρχές και οι υπηρεσίες πληροφοριών άρχισαν να παρατηρούν ένα νέο φαινόμενο. Σε διαδικτυακές ομάδες συνομιλίας, συχνά στο Telegram, εμφανίζονταν φαινομενικά άσχετες προσφορές για κάποιες δουλειές του ποδαριού.
Οι περισσότερες απευθύνονταν σε τοπικούς πληθυσμούς που μιλούσαν ρωσικά, δηλαδή όχι μόνο Ρώσους, αλλά και Λευκορώσους και Ουκρανούς. Η πληρωμή γινόταν συνήθως σε κρυπτονομίσματα. Οι πολωνικές υπηρεσίες πληροφοριών έδωσαν ένα όνομα σε όσους προσλαμβάνονταν για να εκτελέσουν αυτές τις φαινομενικά απλές εργασίες: jednorazowi agenci, δηλαδή «πράκτορες μίας χρήσης».
Την άνοιξη του 2023, η αστυνομία της πολωνικής πόλης Λούμπλιν εντόπισε ένα δίκτυο με περισσότερους από δώδεκα «πράκτορες μίας χρήσης» — Ουκρανούς και Λευκορώσους, μαζί με έναν Ρώσο, επαγγελματία παίκτη χόκεϊ. Μερικοί από αυτούς είχαν στρατολογηθεί για να αναρτήσουν αφίσες και αυτοκόλλητα με τα συνθήματα «Πολωνία ≠ Ουκρανία» και «ΝΑΤΟ φύγετε». Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, ο σκοπός ήταν να αμφισβητήσουν οι Πολωνοί πολίτες την υποστήριξη του κράτους τους προς την Ουκρανία και να δημιουργηθούν αμφιβολίες και εχθρότητα απέναντι στους Ουκρανούς πρόσφυγες που ήδη βρίσκονταν στη χώρα.
Στη Γαλλία, «πράκτορες μίας χρήσης» από τη Μολδαβία, τη Βουλγαρία και τη Σερβία, μεταξύ άλλων, ζωγράφισαν με στένσιλ το αστέρι του Δαυίδ σε τοίχους στο Παρίσι, κατέστρεψαν ένα μνημείο του Ολοκαυτώματος και άφησαν κομμένα κεφάλια χοίρων έξω από τζαμιά. Τον Ιούνιο του 2024, πέντε ξύλινα φέρετρα καλυμμένα με γαλλικές σημαίες εμφανίστηκαν κοντά στον Πύργο του Άιφελ, με την επιγραφή «Soldats Français de l’Ukraine» (Γάλλοι στρατιώτες της Ουκρανίας). Η αστυνομία συνέλαβε τρεις άνδρες – από τη Βουλγαρία, τη Γερμανία και την Ουκρανία – οι οποίοι δήλωσαν ότι είχαν πληρωθεί αρκετές εκατοντάδες ευρώ για την ενέργεια αυτή.
«Ο στόχος είναι σαφής: Να εντείνουν τις εντάσεις ή να προκαλέσουν ρήξεις στην κοινωνία ή, τουλάχιστον, να δημιουργήσουν την εικόνα ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει», δήλωσε στο περιοδικό New Yorker ένας επικεφαλής ευρωπαϊκής μυστικής υπηρεσίας.
Από τους βανδαλισμούς σε πιο σύνθετες αποστολές.
Ένας συνοριακός φράκτης μεταξύ Εσθονίας και Ρωσίας κοντά στο Vinski της Εσθονίας, Δευτέρα, 15 Σεπτεμβρίου 2025.
AP/Αρχείου«Ο πυρήνας του Λούμπλιν»
Συχνά οι απλοί βανδαλισμοί ανοίγουν τον δρόμο για πιο δύσκολες αποστολές. Τα μέλη της ομάδας που έγινε γνωστή ως «πυρήνας του Λούμπλιν», για παράδειγμα, πληρώθηκαν αργότερα για να τοποθετήσουν κάμερες παρακολούθησης κατά μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών στην Πολωνία που μεταφέρουν στρατιωτική και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία.
Ένας άνδρας στη Λετονία που ήθελε να αγοράσει μαριχουάνα στο Telegram κατέληξε να στρατολογηθεί για να ζωγραφίσει γκράφιτι έξω από ένα κέντρο κυβερνοασφάλειας του ΝΑΤΟ στην Εσθονία. Αργότερα, ο χειριστής του στο Telegram τον έβαλε να τραβήξει κρυφά φωτογραφίες μιας λετονικής στρατιωτικής αεροπορικής βάσης.
Ο άνδρας συνελήφθη αφού του έπεσε ένα φύλλο χαρτί στο οποίο είχε σημειώσει τις οδηγίες του χειριστή του, μαζί με ένα σκίτσο ενός αεροπλάνου. Μια γυναίκα βρήκε αργότερα το χαρτί στο έδαφος. «Αποδείχθηκε ότι δεν ήταν και ο πιο έξυπνος άνθρωπος. Αλλά για αυτή τη δουλειά ήταν αρκετός», μου είπε ένας αξιωματικός των λετονικών υπηρεσιών ασφαλείας.
Το περασμένο φθινόπωρο, δύο Ολλανδοί έφηβοι συνελήφθησαν με την κατηγορία ότι χρησιμοποίησαν μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα γνωστή ως packet sniffer, η οποία υποκλέπτει δεδομένα από τα γύρω δίκτυα, σε μια περιοχή της Χάγης όπου βρίσκονται πολλές πρεσβείες και υπηρεσίες επιβολής του νόμου της ΕΕ.
Σύμφωνα με μια πηγή από τις ολλανδικές αρχές ασφαλείας που γνωρίζει την υπόθεση και μίλησε στο New Yorker, η αποστολή τους ανατέθηκε έναν ανώνυμο διαχειριστή σε μια ομάδα Telegram που συνδέεται με Ρώσους χάκερς, ο οποίος τους πρόσφερε αρκετές εκατοντάδες δολάρια σε κρυπτονόμισμα.
Οι έφηβοι κατάφεραν να συλλέξουν δεδομένα από περίπου χίλια δίκτυα. Αυτές οι πληροφορίες που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες για τη δημιουργία ενός χάρτη με τις ευαίσθητες ψηφιακές υποδομές στην περιοχή και τον εντοπισμό τρωτών σημείων ασφαλείας τους. «Με αυτού του είδους τα εγκλήματα, οι πιθανότητες να καταφέρουμε να πιάσουμε κάποιον είναι πολύ μικρές», ανέφερε η πηγή από τις ολλανδικές πηγές ασφαλείας. Και συνέχισε: «Είναι σαφές ότι πολλές περισσότερες υποθέσεις δεν ανιχνεύονται. Όσον αφορά τους εφήβους, οι οποίοι τώρα περιμένουν να δικαστούν, η ίδια πηγή τόνισε: «Νομίζω ότι αισθάνονται αρκετά ηλίθιοι».
Η φωτιά στην Βρετανία
Υπήρξαν επίσης αρκετές περιπτώσεις ξεκάθαρου σαμποτάζ. Μια πυρκαγιά σε μια αποθήκη στο ανατολικό Λονδίνο, όπου φυλάσσονταν ανθρωπιστική βοήθεια για την Ουκρανία, οδήγησε στην καταδίκη έξι Βρετανών ανδρών οι οποίοι, σύμφωνα με τον δικαστή, είχαν συμμετάσχει σε «εκστρατεία τρομοκρατίας».
Παράλληλα ο επικεφαλής που χειριζόταν και έδινε εντολές στην «ομάδα του Λούμπλιν», ένας χρήστης του Telegram με το όνομα Αντρέι, πρόσφερε 10.000 δολάρια σε όποιον μπορούσε να εκτροχιάσει ένα τρένο με φορτίο που κατευθυνόταν προς την Ουκρανία.
Κανείς από την ομάδα δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει την επιχείρηση πριν συλληφθεί Ωστόσο, τον περασμένοι Νοέμβριο, «πράκτορες μίας χρήσης» στην Πολωνία ανατίναξαν ένα τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής Βαρσοβία-Λούμπλιν —ένα βασικό δίαυλο για την παράδοση προμηθειών στην Ουκρανία— με εκρηκτικά C-4 στρατιωτικού τύπου. Οι Πολωνοί ανακριτές ταυτοποίησαν τους δράστες. Ήταν δύο Ουκρανοί που είχαν εισέλθει στη χώρα από τη Λευκορωσία και κατάφεραν να διαφύγουν μέσω της ίδιας διαδρομής.
«Λοιπόν, τι θα κάνεις γι’ αυτό;»
Οι πιο θρασύτατες ενέργειες έλαβαν χώρα το καλοκαίρι του 2024, όταν πράκτορες μίας χρήσης σε πόλεις όπως το Άμστερνταμ, το Βίλνιους και η Βαρσοβία —κανένας από τους οποίους δεν γνώριζε τους άλλους— προσλήφθηκαν για να προετοιμάσουν και να αποστείλουν μέσω της εταιρείας DHL δέματα με φαινομενικά άσχετα αντικείμενα: μαξιλάρια μασάζ για τον αυχένα, ερωτικά βοηθήματα, καλλυντικά και αθλητικά ρούχα.
Ορισμένα από τα δέματα, τα οποία αποστάλησαν σε διευθύνσεις στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, περιείχαν συσκευές εντοπισμού GPS. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι προορίζονταν για την παρακολούθηση και χαρτογράφηση της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας. «Τώρα το δέμα βρίσκεται στο κέντρο διανομής, τώρα φορτώνεται στο αεροπλάνο, τώρα βρίσκεται στο τελωνείο — όλες αυτές είναι πληροφορίες που μπορούν να αξιοποιηθούν», δήλωσε ευρωπαίος εισαγγελέας που εργάστηκε σε μία από τις υποθέσεις.
Άλλες αποστολές περιείχαν αυτοσχέδιους εμπρηστικούς μηχανισμούς, ουσιαστικά ωρολογιακές βόμβες. Ένα δέμα πήρε φωτιά σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας της DHL στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας. Ένα άλλο τυλίχθηκε στις φλόγες καθώς φορτωνόταν σε ένα φορτηγό αεροπλάνο της DHL στη Λειψία. Η απογείωση του αεροπλάνου είχε καθυστερήσει εκείνη την ημέρα. Αν δεν είχε συμβεί η καθυστέρηση το αεροπλάνο θα βρισκόταν στον αέρα τη στιγμή της έκρηξης.
Σε σχεδόν όλες τις περιπτώσεις, οι εισαγγελείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, η G.R.U., ήταν ο κύριος οργανωτής των επιχειρήσεων με τους «πράκτορες μίας χρήσης» στην Ευρώπη. Μια πηγή από τις γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας είπε στο περιοδικό: «Είναι μια επίδειξη δύναμης, ένας τρόπος να βγάλουν τη μάσκα και να πουν: "Λοιπόν, Γερμανία, τι θα κάνεις γι' αυτό;"».