Η μυστική επιχείρηση που έσωσε 30.000 αρχαίους ανεκτίμητους θησαυρούς από τον ISIS
Αρχαιολόγοι στη Συρία έθεσαν τη ζωή τους σε κίνδυνο για να απομακρύνουν χιλιάδες αντικείμενα από το Μουσείο του Ντέιρ εζ-Ζορ, προστατεύοντας μια πολιτιστική κληρονομιά χιλιάδων ετών
Snapshot
- Αρχαιολόγοι στη Συρία έσωσαν περίπου 30.000 αρχαία αντικείμενα από το Μουσείο του Ντέιρ εζ-Ζορ πριν την κατάληψη της πόλης από τον ISIS το 2014-2015.
- Η επιχείρηση διάσωσης ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη και απαιτούσε γρήγορες αποφάσεις και συνεχή προσαρμογή στις συνθήκες πολέμου.
- Από το 2012 έως το 2017, διασώθηκαν και μεταφέρθηκαν σε ασφαλείς τοποθεσίες περίπου 300.000 μουσειακά αντικείμενα από περιοχές της Συρίας.
- Τα αντικείμενα που σώθηκαν αποτελούν σημαντικό μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ταυτότητας των κοινοτήτων της περιοχής του Ευφράτη.
- Η διάσωση αυτών των θησαυρών είχε ως στόχο την προστασία της ανθρώπινης ιστορίας από την απειλή καταστροφής λόγω πολέμου.
Μια άγνωστη μέχρι σήμερα επιχείρηση διάσωσης πολιτιστικών θησαυρών στη Συρία φέρνει στο φως νέα επιστημονική μελέτη, αποκαλύπτοντας πώς αρχαιολόγοι έθεσαν ακόμη και τη ζωή τους σε κίνδυνο προκειμένου να σώσουν περίπου 30.000 αρχαιότητες από την καταστροφή και τη λεηλασία του ISIS.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Museum Management and Curatorship, περιγράφει τις δραματικές επιχειρήσεις απομάκρυνσης ανεκτίμητων αντικειμένων από το Μουσείο του Ντέιρ εζ-Ζορ, στην ανατολική Συρία, προτού η πόλη βρεθεί στο επίκεντρο των συγκρούσεων και της επέλασης του ISIS το 2014 και το 2015.
Την περίοδο εκείνη, μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι στη Συρία και το Ιράκ λεηλατούνταν ή καταστρέφονταν, καθώς η τζιχαντιστική οργάνωση καταλάμβανε μεγάλες εκτάσεις των δύο χωρών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρχαιολόγοι και στελέχη των αρμόδιων υπηρεσιών ξεκίνησαν έναν αγώνα δρόμου για να απομακρύνουν ό,τι μπορούσαν πριν να είναι αργά.
«Ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο»
Κεντρικό πρόσωπο στην επιχείρηση ήταν ο καθηγητής Αρχαιολογίας και συγγραφέας της μελέτης Μααμούν Αμπντουλκαρίμ, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Συρίας.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την αποστολή «εξαιρετικά επικίνδυνη», εξηγώντας ότι απαιτούσε γρήγορες αποφάσεις, εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων που συμμετείχαν και συνεχή προσαρμογή στις συνθήκες ενός πολέμου που άλλαζαν από ώρα σε ώρα.
«Σπάνια υπάρχει η τέλεια στιγμή για να δράσεις κατά τη διάρκεια μιας ένοπλης σύγκρουσης. Συχνά, η καθυστέρηση μιας απόφασης στην προσπάθεια να υπάρξει μεγαλύτερη βεβαιότητα δημιουργεί μεγαλύτερο κίνδυνο από το να ενεργήσεις μέσα στην αβεβαιότητα», ανέφερε.
Ένας αγώνας για να σωθεί η μνήμη χιλιάδων ετών
Το Ντέιρ εζ-Ζορ, η μεγαλύτερη πόλη της ανατολικής Συρίας, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πεδία συγκρούσεων στον μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο, μεταξύ άλλων λόγω των μεγάλων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της ευρύτερης περιοχής.
Καθώς οι λεηλασίες εξαπλώνονταν, οι συριακές αρχές αρχαιοτήτων αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν άμεσα τα σχέδια προστασίας μουσείων και αρχαιολογικών χώρων.
«Αυτά τα γεγονότα ανάγκασαν τις συριακές αρχές να επανεξετάσουν άμεσα τις πολιτικές προστασίας και να επιταχύνουν τα έκτακτα μέτρα σε πόλεις που κινδύνευαν να πολιορκηθούν ή να καταρρεύσουν», εξήγησε ο Αμπντουλκαρίμ.
Όπως τόνισε, βασική του προτεραιότητα ήταν η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε ότι ο ίδιος θα έπρεπε να αναλάβει σοβαρούς προσωπικούς και επαγγελματικούς κινδύνους.
300.000 αντικείμενα μεταφέρθηκαν σε ασφαλή σημεία
Από το 2012 έως το 2017, περίοδο κατά την οποία βρισκόταν στην ηγεσία της αρμόδιας υπηρεσίας, ο Αμπντουλκαρίμ επέβλεψε τη διάσωση και μεταφορά περίπου 300.000 μουσειακών αντικειμένων από διαφορετικές περιοχές της Συρίας σε ασφαλέστερες τοποθεσίες.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν και τα περίπου 30.000 αντικείμενα του Μουσείου του Ντέιρ εζ-Ζορ. Πρόκειται για ευρήματα που αποτυπώνουν χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή του Ευφράτη και τα οποία, χωρίς την επιχείρηση, θα μπορούσαν να είχαν λεηλατηθεί, καταστραφεί ή χαθεί οριστικά μέσα στο χάος του πολέμου.
«Είναι κάτι πολύ περισσότερο από μουσειακά αντικείμενα»
Για τον αρχαιολόγο, η επιχείρηση δεν αφορούσε απλώς τη διάσωση πολύτιμων αρχαιοτήτων. «Τα 30.000 αντικείμενα που διασώθηκαν από το Ντέιρ εζ-Ζορ είναι κάτι πολύ περισσότερο από μουσειακά εκθέματα.
Κουβαλούν χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης ιστορίας και αποτελούν μέρος της ταυτότητας και της μνήμης των κοινοτήτων της περιοχής του Ευφράτη», σημείωσε. Και συμπύκνωσε το διακύβευμα εκείνης της επικίνδυνης αποστολής σε μία φράση:«Προστατεύαμε χιλιάδες χρόνια μνήμης που ο πόλεμος απειλούσε να σβήσει».
