Αρχαιολόγοι φέρνουν στο φως μία ξεχασμένη πόλη - κράτος της Κρήτης
Οι πρώτες αρχαιολογικές ανασκαφές έγιναν το 1952, ωστόσο χρειάστηκαν αρκετές δεκαετίες για να συνεχιστούν
Snapshot
- Στην Κρήτη, κοντά στο χωριό Γουλεδιανά, ανακαλύφθηκε η αρχαία πόλη Ονιθέ, που υπήρχε από τη Νεολιθική εποχή μέχρι τη ρωμαιοκρατία.
- Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν το 1952 από τον Νικόλαο Πλάτωνα, αποκαλύπτοντας σημαντικά οικοδομήματα αρχαϊκής περιόδου, ενώ οι ανασκαφές συνεχίζονται από το 2018 υπό τον Κυριάκο Ψαρουδάκη.
- Η πόλη περιλαμβάνει ένα εκτεταμένο οικοδομικό σύνολο του 7ου αιώνα π.Χ., που φαίνεται να είχε δημόσιο ή κοινοτικό χαρακτήρα και σχετίζεται με τις πρώιμες διαδικασίες αστικοποίησης στην Κρήτη.
- Στην περιοχή έχουν βρεθεί επίσης παλαιοχριστιανική βασιλική του 6ου αιώνα μ.Χ. και τμήματα πύργου από τον 4ο προχριστιανικό αιώνα.
- Η ανασκαφική έρευνα υποστηρίζεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου και οικονομικά από την Περιφέρεια Κρήτης μέσω προγραμματικής σύμβασης πολιτισμού 2026-2027.
Σημαντικά είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα, που φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, στην Κρήτη, νοτιοανατολικά του Ρεθύμνου, πάνω από το χωριό Γουλεδιανά, καθώς αποκαλύπτεται μία ξεχασμένη πόλη με θέα το μισό νησί.
Η πόλη με το παράξενο όνομα Ονιθέ, αποδεικνύεται ένας πολύ σημαντικός αρχαιολογικός τόπος, μια σπουδαία πόλη της αρχαίας Ρίθυμνας και εξακολουθεί να κατοικείται μέχρι τη ρωμαιοκρατία. Έχει ταυτιστεί μέσα από διάφορους μύθους και παραδόσεις με τις αρχαίες πόλεις Οσμίδα και Φαλάννα.
Η ακμή της πόλης τοποθετείται στα αρχαϊκά χρόνια όμως ίχνη ανθρώπινης παρουσίας έρχονται και από τη Νεολιθική εποχή (4η χιλιετία π.Χ.) .
Όπως αναφέρει το Creta24, η θέση της ήταν γνωστή από τον 19ο αιώνα, αλλά οι πρώτες οργανωμένες ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν το 1952 από τον Νικόλαο Πλάτωνα.
Τότε αποκαλύφθηκαν δύο μεγάλα αρχαϊκά οικοδομήματα, γνωστά ως Οικία Α και Οικία Β, με την πρώτη να θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα δείγματα αρχαϊκής οικιστικής αρχιτεκτονικής στην Κρήτη.
Όμως χρειάστηκαν αρκετά χρόνια ώστε να ξεκινήσουν ξανά το 2018, οι ανασκαφές, αυτή τη φορά με επικεφαλής τον αρχαιολόγο Κυριάκος Ψαρουδάκης, ο οποίος συνεχίζει από εκεί που σταμάτησαν οι έρευνες του Πλάτωνα.
Στην περιοχή έχει εντοπιστεί μία παλαιοχριστιανική βασιλική του 6ου μΧ αιώνα, λίγο πριν είναι η αρχαία κρήνη, που ήταν ορατή ακόμη και στους κατοίκους της περιοχής. Στην ακρόπολη σώζονται τμήματα του πύργου, ο οποίος υπήρχε από τον 4ο προχριστιανικό αιώνα .
«Είναι πολύ ενδιαφέρον το συγκρότημα της αρχαϊκής περιόδου, το οποίο ανασκάπτεται συστηματικά από το 2019. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο οικοδομικό σύνολο του 7ου αιώνα π.Χ., το οποίο, σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα ανασκαφικά δεδομένα, φαίνεται πως είχε δημόσιο ή κοινοτικό χαρακτήρα. Και προφανώς συνδέεται με τις πρώιμες διαδικασίες αστικοποίησης και τη διαμόρφωση της πόλης-κράτους στην Κρήτη» λέει στο creta 24, ο κ. Ψαρουδάκης:
«Εμείς προσπαθούμε να συνεχίσουμε την ανασκαφή μας από εκεί που τη σταμάτησε ο Πλάτωνας . Και φιλοδοξούμε ότι στο πενταετές πρόγραμμα που έχουμε, να αποκαλύψουμε αυτό το σημαντικό κομμάτι της πόλης» τόνισε.
Σε αυτή την προσπάθεια των αρχαιολόγων να αναδείξουν την μοναδική- και λίγο…αδικημένη- πόλη συμβάλλουν οι κάτοικοι της περιοχής που έχουν δημιουργήσει την Εταιρεία Φίλων της Ονιθές.
Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, ενώ η έρευνα υποστηρίζεται οικονομικά από την Περιφέρεια Κρήτης μέσω της Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμού 2026-2027, η οποία έχει υπογραφεί από το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Κρήτης και τον Δήμο Ρεθύμνου.
