Πλάκα: «Με έναν μετρητή φυσικού αερίου των 100 ευρώ θα σώζονταν ζωές» – Τι προτείνουν οι Μηχανικοί
«Παρά την έκρηξη, οι άνθρωποι στον κάτω όροφο θα είχαν επιβιώσει, αν το κτήριο είχε καλή στατικότητα», αναφέρουν οι ειδικοί.
Snapshot
- Η τραγωδία στην Πλάκα ανέδειξε την ανάγκη για ουσιαστικό έλεγχο της στατικής επάρκειας των κτιρίων και υποχρεωτική εγκατάσταση ανιχνευτών φυσικού αερίου σε εσωτερικούς χώρους.
- Προτείνεται υποχρεωτική βαθμονόμηση της στατικότητας κάθε φορά που αλλάζει η χρήση ενός κτιρίου, με ανεξάρτητο μηχανικό ορισμένο από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας.
- Η τοποθέτηση ανιχνευτών διαρροής φυσικού αερίου, κόστους έως 100 ευρώ, θα μπορούσε να αποτρέψει εκρήξεις όπως αυτή στην Πλάκα, μέσω αυτόματης διακοπής της παροχής αερίου.
- Η διερεύνηση της κατασκευής και των μετατροπών του κτιρίου είναι κρίσιμη, καθώς πολλές παλαιές οικοδομές δεν πληρούν σύγχρονους αντισεισμικούς και στατικούς κανόνες.
- Το κόστος των απαραίτητων ελέγχων και παρεμβάσεων είναι μικρό σε σχέση με το ανθρώπινο και υλικό κόστος των καταστροφών, και απαιτείται άμεση συζήτηση και δράση από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και αρμόδιους φορείς.
Η τραγωδία στην Πλάκα, με έξι ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους μετά την έκρηξη και την κατάρρευση κτιρίου, επαναφέρει με τον πιο επώδυνο τρόπο στο επίκεντρο την ασφάλεια παλαιών κατασκευών, τις μετατροπές χρήσης και τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου.
Την ώρα που η έρευνα για τα ακριβή αίτια βρίσκεται σε εξέλιξη, ο πολιτικός μηχανικός Λευτέρης Αβραμίδης, αναπληρωτής γραμματέας του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών και μέλος της Επιτροπής Κανονισμού Επεμβάσεων, καταθέτει στο Newsbomb συγκεκριμένες προτάσεις ώστε η χώρα να μη βρεθεί ξανά μπροστά σε μια αντίστοιχη καταστροφή.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο παρεμβάσεις χαμηλού, όπως υποστηρίζει, κόστους αλλά υψηλής σημασίας: ο ουσιαστικός έλεγχος της στατικής επάρκειας σε κάθε αλλαγή χρήσης ή εκμετάλλευση κτιρίου και η υποχρεωτική εγκατάσταση ανιχνευτών φυσικού αερίου σε εσωτερικούς χώρους.
Ένας από αυτούς, δεν είναι άλλος από αυτό που ακούγεται αυτονόητο, ωστόσο ελάχιστα εφαρμόζεται, έναν μετρητή των συγκεντρώσεων του φυσικού αερίου (κλειστού χώρου), ο οποίος σε περίπτωση υπέρμετρων συγκεντρώσεων, διακόπτει αυτόματα την παροχή, άρα και την πιθανότητά επικίνδυνης ανάφλεξης. Εάν είχε συμβεί αυτό στην περίπτωση, αλλά και σε άλλες, όπως π.χ. στην έκρηξη του εργοστασίου της Βιολάντα, τότε θα είχαν αποτραπεί οι θάνατοι των ανθρώπων.
Επίσης, ακόμα ένα σοβαρό ζήτημα, είναι το έτος κατασκευής και η τήρηση των σχετικών κανονισμών του συγκεκριμένου κτηρίου στην Πλάκα. Η άδεια «δείχνει» το έτος 1979, ωστόσο οι μηχανικοί ερευνούν το ενδεχόμενο η οικοδομή να είναι αρκετά παλαιότερη, κάτι που θα διαφανεί πολύ σύντομα. Ως γνωστόν, οι παλαιότερες οικοδομές υπόκεινται και σε άλλους κανόνες, λιγότερο αυστηρούς όσον αφορά στην στατικότητα των κτηρίων.
Το ερώτημα για την άδεια και τις μετατροπές
Όπως εξηγεί ο κ. Αβραμίδης, από τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά προκύπτει ότι η οικοδομική άδεια του κτιρίου φαίνεται να είναι σχετικά πρόσφατη, καθώς η αίτηση κατατέθηκε το 1978 και η άδεια συνδέεται με το 1979. Το στοιχείο αυτό, όμως, απαιτεί προσεκτική διερεύνηση, καθώς η χρονική περίοδος κατασκευής προηγείται του μεταγενέστερου πλαισίου αντισεισμικής προστασίας.
«Βρήκαμε μια οικοδομική άδεια που μας προβληματίζει, κυρίως ως προς τον χρόνο κατασκευής», σημειώνει. Η αίτηση, όπως αναφέρει, είχε κατατεθεί το 1978, πριν τεθεί σε ισχύ ο τότε σεισμικός κανονισμός, ενώ στη συνέχεια υπήρξαν αλλαγές στις κατασκευές, το 1985, σε μια περίοδο κατά την οποία το αντισεισμικό πλαίσιο παρέμενε ελλιπές σε σχέση με τα σημερινά δεδομένα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, να αποσαφηνιστεί ποια ήταν η αρχική χρήση του ακινήτου. Τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν δείχνουν ότι το κτίριο είχε εξαρχής χρήση κατοικίας. Επομένως, πρέπει να ελεγχθούν τυχόν αλλαγές χρήσης, οι άδειες που τις συνόδευσαν, οι μετατροπές που έγιναν στο κτίριο και οι εργασίες που εκτελέστηκαν πάνω στις νεότερες διαμορφώσεις.
Η εγκατάσταση φυσικού αερίου, άλλωστε, τοποθετήθηκε εκ των υστέρων. Αυτό σημαίνει ότι η διερεύνηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στο αρχικό κέλυφος του κτιρίου, αλλά πρέπει να συμπεριλάβει τις επεμβάσεις που έγιναν στην πορεία, τις τεχνικές επιλογές και τους ελέγχους που προηγήθηκαν ή δεν προηγήθηκαν.
Η στατικότητα καθόρισε την έκταση της καταστροφής
Ο κ. Αβραμίδης υπογραμμίζει ότι η κατάσταση του φέροντος οργανισμού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την έκταση των συνεπειών μετά από μια έκρηξη.
«Οι άνθρωποι στον κάτω όροφο πιθανότατα δεν θα έχαναν τη ζωή τους, εάν το κτίριο είχε καλύτερη στατικότητα», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι οι άνθρωποι που βρίσκονταν στο ίδιο διαμέρισμα με το σημείο της έκρηξης ενδεχομένως να μην μπορούσαν να διασωθούν. Ωστόσο, όσοι κατοικούσαν σε άλλους χώρους του κτιρίου θα είχαν, κατά την εκτίμησή του, περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν εάν ο φέρων οργανισμός είχε αντέξει.
Η διαπίστωση αυτή οδηγεί σε ένα ευρύτερο ζήτημα: οι μετατροπές στο εσωτερικό ενός παλαιού κτιρίου, οι αλλαγές χρήσης, οι ανακαινίσεις και η εγκατάσταση νέων δικτύων δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλές τεχνικές εργασίες χωρίς συνολικό έλεγχο του κτιρίου.
Πρόταση για υποχρεωτική «βαθμονόμηση» στατικότητας
Ο Σύλλογος Πολιτικών Μηχανικών προτείνει, όπως λέει ο κ. Αβραμίδης, να καθιερωθεί υποχρεωτική βαθμονόμηση της στατικότητας του κτιρίου κάθε φορά που αλλάζει η χρήση του ή όταν πρόκειται να μισθωθεί και να αξιοποιηθεί με διαφορετικό τρόπο.
Η λογική είναι απλή: όταν, για παράδειγμα, ένας ιδιοκτήτης θέλει να μετατρέψει μια κατοικία σε φροντιστήριο, σε χώρο βραχυχρόνιας μίσθωσης ή σε άλλη χρήση με διαφορετικές απαιτήσεις και αυξημένη παρουσία ανθρώπων, να προηγείται έλεγχος της στατικής κατάστασης του ακινήτου.
Σύμφωνα με την πρόταση, ο μηχανικός που θα πραγματοποιεί τον έλεγχο δεν θα πρέπει να επιλέγεται από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη. Αντίθετα, θα πρέπει να ορίζεται τυχαία από ειδικά μητρώα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, ώστε να εξασφαλίζεται ότι δεν θα υπάρχει σχέση εξάρτησης ή εργοδοσίας μεταξύ ιδιοκτήτη και ελεγκτή.
«Όταν ο ορισμός γίνεται τυχαία, από συγκεκριμένα μητρώα του ΤΕΕ, θα έρχεται ένας μηχανικός άγνωστος στον ιδιοκτήτη και ο έλεγχος θα είναι ουσιαστικός», επισημαίνει.
Το αποτέλεσμα του ελέγχου, κατά την ίδια πρόταση, θα πρέπει να συνοδεύει το κτίριο ως μέρος του τεχνικού του φακέλου. Τα στοιχεία αυτά θα είναι διαθέσιμα και στον ενοικιαστή, ώστε να γνωρίζει σε ποιο κτίριο πρόκειται να κατοικήσει, ποιες παρεμβάσεις έχουν πραγματοποιηθεί, ποιες άδειες έχουν εκδοθεί και ποια είναι η τεχνική του κατάσταση.
Ιδιαίτερα για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, όπου ο επισκέπτης δεν γνωρίζει ούτε το ακίνητο ούτε το ιστορικό του, ο κ. Αβραμίδης θεωρεί ότι πρέπει να θεσπιστούν αυστηρότερες εγγυήσεις. «Δεν μπορεί να επαφίεται στο φιλότιμο του κάθε τεχνίτη ποιες εργασίες θα γίνουν», τονίζει.
Ανιχνευτές φυσικού αερίου με κόστος έως 100 ευρώ
Η δεύτερη βασική πρόταση αφορά τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου σε εσωτερικούς χώρους. Ο πολιτικός μηχανικός ζητά να καταστεί υποχρεωτική η τοποθέτηση ανιχνευτών διαρροής ή επικίνδυνης συγκέντρωσης αερίου, οι οποίοι θα ενεργοποιούν αυτόματα τη διακοπή της παροχής όταν τα επίπεδα υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια.
Πρόκειται, όπως λέει, για μια απλή τεχνική λύση, με κόστος που δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ ανά συσκευή. Σε περίπτωση διαρροής ή αυξημένης συγκέντρωσης αερίου, ο ανιχνευτής μπορεί να δώσει συναγερμό και, εφόσον συνδέεται με κατάλληλη ηλεκτροβάνα, να διακόψει αυτόματα την παροχή.
«Δεν θα συνέβαινε η έκρηξη στην Πλάκα αν υπήρχε αυτό», υποστηρίζει, προτείνοντας την αναθεώρηση του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου για το φυσικό αέριο.
Η πρόταση δεν αφορά μόνο την Πλάκα. Όπως επισημαίνει, τα ζητήματα ασφάλειας, οι ελλιπείς έλεγχοι και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των κανόνων συνδέουν διαφορετικές τραγωδίες και ατυχήματα: από τη Βιολάντα έως τη Συγγρού και την πρόσφατη καταστροφή στην Πλάκα.
«Να μη μένουμε στα συντρίμμια και στους νεκρούς»
Για τον κ. Αβραμίδη, το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί απαιτείται κάθε φορά μια νέα τραγωδία για να ανοίξει η συζήτηση για προφανείς, τεχνικά εφαρμόσιμες και σχετικά οικονομικές παρεμβάσεις.
Εκτιμά ότι το κόστος για τους απαιτούμενους ελέγχους και τις προβλέψεις ασφαλείας δεν θα υπερέβαινε το 2% του κόστους μιας παρέμβασης ή μιας ανακαίνισης. Σε σύγκριση με την αξία μιας ανθρώπινης ζωής και το κόστος μιας κατάρρευσης, το ποσό αυτό δεν μπορεί να αποτελεί αντικίνητρο.
Ο ίδιος καλεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας να αναλάβει πρωτοβουλία και να ανοίξει άμεσα διάλογο με τους αρμόδιους φορείς και τους επιστημονικούς συλλόγους για τις αναγκαίες αλλαγές.
«Να μας καλέσει το ΤΕΕ να συζητήσουμε αυτές τις προτάσεις, όχι απλώς να κλαίμε πάνω από τα συντρίμμια και τους νεκρούς. Πρέπει να φροντίσουμε να μην υπάρξουν άλλοι», είναι το μήνυμα που στέλνει.
Το κλειδί, όπως καταλήγει, βρίσκεται στον εκσυγχρονισμό δύο κρίσιμων πεδίων: των κανόνων για τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου και των υποχρεωτικών, ανεξάρτητων ελέγχων στατικότητας, ιδιαίτερα όταν αλλάζει η χρήση ενός κτιρίου ή όταν αυτό προσφέρεται προς ενοικίαση.
