Ο γόρδιος δεσμός της ακρίβειας — Κόψτε τον, επιτέλους!
Πέντε χρόνια «συμφωνιών» και χειραψιών με την αγορά και ο λογαριασμός συνεχίζει να ανεβαίνει. Ώρα για σύγκρουση με τα μεγάλα συμφέροντα — όχι άλλη μία φωτογραφία γύρω από ένα τραπέζι
Snapshot
- Παρά τις πολυάριθμες παρεμβάσεις τα τελευταία πέντε χρόνια, οι τιμές βασικών προϊόντων συνεχίζουν να αυξάνονται σημαντικά.
- Η μέχρι τώρα προσέγγιση βασίστηκε σε εθελοντικές συμφωνίες με την αγορά, που δεν απέδωσαν αποτελέσματα.
- Η συγκέντρωση στην αγορά λιανεμπορίου ενισχύει τη δύναμη των μεγάλων παικτών και περιορίζει τον ανταγωνισμό.
- Προτείνονται δεσμευτικά πλαφόν σε βασικά προϊόντα, αυστηρότερη πολιτική ανταγωνισμού και διαφάνεια στην αλυσίδα εφοδιασμού.
- Η αντιμετώπιση της ακρίβειας απαιτεί αποφασιστική σύγκρουση με τα μεγάλα συμφέροντα, όχι νέες εθελοντικές συμφωνίες ή ανακοινώσεις χωρίς ουσία.
Πέντε χρόνια τώρα ακούμε για την ακρίβεια και άλλα πέντε χρόνια η ακρίβεια… ακούει εμάς και συνεχίζει τον δρόμο της!
«Καλάθι του Νοικοκυριού», Market Pass, «Μόνιμη Μείωση Τιμής», κλειδωμένες τιμές, πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και δεκάδες ακόμη παρεμβάσεις. Η ονοματολογία των μέτρων έχει γίνει σχεδόν πιο μεγάλη από τη λίστα του σούπερ μάρκετ.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα: το πορτοφόλι δεν καταλαβαίνει από ονόματα. Καταλαβαίνει από τιμές.
Και οι τιμές παραμένουν στον Θεό.
Το μοσχάρι έχει γίνει 75% ακριβότερο από το 2021, η σοκολάτα 61% και τα αυγά σχεδόν 48%. Κάθε φορά που ανακοινώνεται ένα καινούργιο μέτρο ακούμε για «ιστορική παρέμβαση». Κάθε φορά, όμως, ο καταναλωτής ανοίγει το πορτοφόλι και αναρωτιέται: «Ποια ιστορική παρέμβαση; Εγώ γιατί πληρώνω πάλι περισσότερα;»
Εδώ βρίσκεται και η ουσία.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπουν τα μέτρα. Είναι ότι περισσεύουν οι χειραψίες.
Η μέχρι τώρα λογική στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνεννόηση με την αγορά. Δηλαδή, ζητάμε από προμηθευτές και αλυσίδες να συγκρατήσουν τις τιμές και περιμένουμε να ανταποκριθούν.
Με άλλα λόγια, βάζουμε την αλεπού να φυλάει το κοτέτσι και μετά κάνουμε έκπληκτοι όταν λείπουν οι κότες.
Και την ίδια ώρα η αγορά του λιανεμπορίου οδηγείται σε όλο και μεγαλύτερη συγκέντρωση. Λιγότεροι παίκτες, μεγαλύτερη δύναμη στους μεγάλους και μικρότερος χώρος για πραγματικό ανταγωνισμό.
Κάπου εδώ τελειώνουν οι ευγένειες.
Ο γόρδιος δεσμός δεν λύνεται. Κόβεται.
Αν η κυβέρνηση πιστεύει ότι η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με ευχολόγια, τότε χρειάζονται μέτρα με δόντια.
Δεσμευτικά —όχι εθελοντικά— πλαφόν σε βασικά προϊόντα, όπου αυτό είναι νομικά και οικονομικά εφικτό.
Πραγματικά ισχυρή πολιτική ανταγωνισμού, με δυνατότητα να μπλοκάρονται συγκεντρώσεις που περιορίζουν ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό.
Διαφάνεια στην αλυσίδα από το χωράφι μέχρι το ράφι, ώστε να ξέρουμε επιτέλους πού ακριβώς φουσκώνει η τιμή.
Και, όπου χρειάζεται, περισσότερες δυνατότητες εισαγωγών ώστε κανείς να μην μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να έχει το μαγαζί… μόνος του.
Θα γίνει χαμός; Προφανώς.
Και εδώ βρίσκεται το δύσκολο κομμάτι.
Μια πραγματική σύγκρουση με ισχυρούς ομίλους δεν γίνεται με δελτία Τύπου και χαμόγελα μπροστά στις κάμερες.
Θα υπάρξουν πιέσεις. Θα υπάρξουν νομικές μάχες. Θα ακουστούν προειδοποιήσεις για επενδύσεις που μπορεί να «παγώσουν». Θα υπάρξουν αντιδράσεις από επιχειρήσεις, προμηθευτές και οργανωμένα συμφέροντα.
Και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει παρενέργειες.
Αν πιεστεί μια μεγάλη αλυσίδα σε μια κατηγορία προϊόντων, μπορεί να ψάξει αλλού για να αντισταθμίσει το κόστος. Αν περιοριστούν ορισμένες πρακτικές, μπορεί να ανοίξουν άλλα μέτωπα. Και κάθε επιθετική παρέμβαση πρέπει να είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τους κανόνες ανταγωνισμού.
Δεν υπάρχει μαγικό κουμπί. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Το να μην κάνεις τίποτα δραστικό επειδή φοβάσαι την αντίδραση της αγοράς δεν αποτελεί από μόνο του πολιτική κατά της ακρίβειας.
Αρκετά με τις «ιστορικές» ανακοινώσεις
Πέντε χρόνια μετά, ο πολίτης δεν χρειάζεται άλλη μία κυβερνητική ανακοίνωση που θα πανηγυρίζει για ένα καινούργιο «πακέτο».
Χρειάζεται να δει αποτέλεσμα στο ράφι.
Να πάει στο σούπερ μάρκετ και να πληρώσει λιγότερα.
Να ανοίξει τον λογαριασμό του και να περισσεύουν κάποια ευρώ στο τέλος του μήνα.
Γιατί στο κάτω-κάτω, η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με χειραψίες. Αντιμετωπίζεται όταν κάποιος είναι διατεθειμένος να συγκρουστεί με αυτόν που έχει τη δύναμη να κρατά τις τιμές ψηλά.
Ο γόρδιος δεσμός είναι μπροστά μας.
Το ερώτημα είναι ένα:
Θα τον λύσουμε με άλλη μία συμφωνία ή θα βρεθεί επιτέλους κάποιος να τον κόψει;
