Πούτιν: «Αιώνια ειρήνη» στην Ουκρανία ζητά η Μόσχα, αλλά θέτει όρους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Το σχέδιο της Μόσχας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια που κρύβεται πίσω από τις δηλώσεις του Ρώσου Προέδρου
Snapshot
- Ο Πούτιν εξέφρασε την επιθυμία για «αιώνια ειρήνη» στην Ουκρανία, αλλά συνδέει την ειρήνη με την αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας προς όφελος της Ρωσίας.
- Η Μόσχα επαναφέρει τις απαιτήσεις του 2021 για δεσμευτικές εγγυήσεις μη ένταξης Ουκρανίας και Γεωργίας στο ΝΑΤΟ και απομάκρυνση δυτικών στρατιωτικών δυνάμεων από την Ανατολική Ευρώπη.
- Οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν απορρίψει τις συγκεκριμένες απαιτήσεις ως απαράδεκτο τελεσίγραφο πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, αλλά τώρα αυτές επανέρχονται στη ρωσική διπλωματική ατζέντα.
- Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας προειδοποίησε ότι η συζήτηση για νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας μπορεί να αποσπάσει την προσοχή από την άμεση ανάγκη κατάπαυσης του πυρός.
- Η συμμετοχή ευρωπαϊκών κρατών στις διαπραγματεύσεις παραμένει αβέβαιη, καθώς το Κρεμλίνο ζητά πρώτα σαφή ένδειξη προθέσεων και ετοιμότητας για συμβολή στην ειρηνευτική διαδικασία.
Την επιθυμία του για μια συμφωνία που θα διασφαλίζει «αιώνια ειρήνη» στην Ουκρανία εξέφρασε ο Βλαντίμιρ Πούτιν, κατά τη συνάντησή του την Πέμπτη στο Κρεμλίνο με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Πίσω, ωστόσο, από τη διακήρυξη του Ρώσου προέδρου βρίσκεται ένα ευρύτερο σχέδιο της Μόσχας, το οποίο δεν περιορίζεται στον τερματισμό του πολέμου, αλλά περιλαμβάνει την αναδιαμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ευρώπη, με βασικό ζητούμενο τον περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας και της επιρροής του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη.
«Όσον αφορά τη διάρκεια της ειρήνης, την αξιοπιστία και τη μονιμότητά της, θα θέλαμε επίσης να είναι μια αιώνια ειρήνη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πούτιν, σύμφωνα με την επίσημη μετάφραση των δηλώσεών του. Παράλληλα, ζήτησε από τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους να μεταφέρουν τις ευχαριστίες του στον Ντόναλντ Τραμπ για τη διοργάνωση των επαφών μεταξύ των αντιπροσωπειών Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ.
Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ είχαν προηγουμένως μεταβεί στο Αμπού Ντάμπι, όπου στις 10 και 11 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκαν τριμερείς συνομιλίες μεταξύ των τριών χωρών. Η συνάντησή τους με τον Ρώσο πρόεδρο στο Κρεμλίνο αποτέλεσε συνέχεια των διπλωματικών επαφών, με επίκεντρο την αναζήτηση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου.
Ωστόσο, η Μόσχα φαίνεται να συνδέει την ειρηνευτική διαδικασία με ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο απαιτήσεων. Μετά τις συνομιλίες, το Κρεμλίνο έκανε λόγο για την ανάγκη διαμόρφωσης μιας «νέας, μακροπρόθεσμης αρχιτεκτονικής αδιαίρετης ασφάλειας και ειρήνης». Πίσω από τη συγκεκριμένη διατύπωση βρίσκεται η επιδίωξη της Ρωσίας να επανακαθοριστούν οι όροι ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο προς όφελός της.
Οι απαιτήσεις του 2021 που επαναφέρει ο Πούτιν
Στο τραπέζι επανέρχονται οι προτάσεις που είχε καταθέσει η Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2021, λίγους μήνες πριν από τη γενικευμένη εισβολή στην Ουκρανία. Τότε, η Ρωσία είχε παρουσιάσει δύο σχέδια συμφωνιών προς τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ζητώντας ουσιαστικά να ανακοπεί η περαιτέρω διεύρυνση της Συμμαχίας προς Ανατολάς.
Μεταξύ άλλων, απαιτούσε δεσμευτικές εγγυήσεις ότι η Ουκρανία και η Γεωργία δεν θα εντάσσονταν ποτέ στο ΝΑΤΟ, ενώ ζητούσε την απομάκρυνση στρατιωτικών υποδομών και δυνάμεων της Συμμαχίας από χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που έγιναν μέλη μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν απορρίψει τότε τις απαιτήσεις ως απαράδεκτο τελεσίγραφο. Δύο μήνες αργότερα, τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.
Σήμερα, οι συγκεκριμένες προτάσεις επιστρέφουν στη ρωσική διπλωματική ατζέντα. Μάλιστα, ο Γιούρι Ουσάκοφ, σύμβουλος του Πούτιν για θέματα εξωτερικής πολιτικής, άφησε να εννοηθεί ότι η Μόσχα σκοπεύει να προσθέσει «ορισμένες νέες παραμέτρους» στις απαιτήσεις της, επικαλούμενος τις προσπάθειες της Δύσης να επιφέρει, όπως υποστηρίζει, στρατηγική ήττα στη Ρωσία.
Η επαναφορά των συγκεκριμένων αξιώσεων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου κινδυνεύει να συνδεθεί με μια συνολική αναθεώρηση των ευρωπαϊκών συμφωνιών ασφαλείας. Για τη Μόσχα, το γεγονός ότι το ζήτημα έχει επιστρέψει στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων αποτελεί ήδη διπλωματικό κέρδος.
Ενδεικτικό είναι το δημοσίευμα της ρωσικής εφημερίδας Komsomolskaya Pravda, η οποία υποστήριξε ότι η Ρωσία έχει ήδη πετύχει μία νίκη, αναγκάζοντας τη Δύση να συζητήσει το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Όπως σημείωσε, επόμενο βήμα της ρωσικής διπλωματίας είναι να πείσει τη Δύση να λάβει υπόψη τις ανησυχίες της Μόσχας για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ.
Κάλας: «Παγίδα» οι ρωσικές απαιτήσεις – Εκτός διαπραγματεύσεων η Ευρώπη
Απέναντι στις ρωσικές επιδιώξεις, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε ότι η συζήτηση για μια νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας ενδέχεται να λειτουργήσει ως «παγίδα», απομακρύνοντας την προσοχή από την άμεση ανάγκη κατάπαυσης του πυρός.
«Η σειρά με την οποία διεξάγονται οι συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας είναι σημαντική. Προτεραιότητα πρέπει να είναι η εξασφάλιση κατάπαυσης του πυρός και στη συνέχεια η επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας. Μόνο τότε μπορούν να ξεκινήσουν συζητήσεις για την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης», ανέφερε σε ανάρτησή της.
Το πρόβλημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι ότι, μέχρι στιγμής, δεν συμμετέχουν άμεσα στις βασικές διαπραγματεύσεις. Η Μόσχα έχει επανειλημμένα επικρίνει τους Ευρωπαίους ηγέτες για τη στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη προς το Κίεβο, αλλά και για τη στάση τους απέναντι στη Ρωσία.
Μετά τις συνομιλίες του στη Μόσχα, ο Στιβ Γουίτκοφ ανέφερε ότι ο Πούτιν εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική συμμετοχής Ευρωπαίων εκπροσώπων στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, την Παρασκευή το Κρεμλίνο διευκρίνισε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση.
Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι θα πρέπει πρώτα να αποσαφηνιστούν οι πραγματικές προθέσεις των Ευρωπαίων και η ετοιμότητά τους να συμβάλουν στην ειρηνευτική διαδικασία. Μόνο στη συνέχεια, όπως ανέφερε, θα εξεταστεί το ενδεχόμενο διεξαγωγής συνομιλιών για την Ουκρανία με ευρύτερη συμμετοχή.
Έτσι, ενώ ο Πούτιν μιλά για «αιώνια ειρήνη», το μεγάλο ερώτημα παραμένει αν η Μόσχα επιδιώκει πρωτίστως τον τερματισμό του πολέμου ή μια συνολική αλλαγή των ισορροπιών ασφαλείας στην Ευρώπη, με όρους που θα εξυπηρετούν τις δικές της στρατηγικές επιδιώξεις.
