Ακίνητα: Τα λάθη στις γονικές παροχές και δωρεές που κοστίζουν
Σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα συνεχίζουν να κινούνται οι γονικές παροχές και δωρεές εξαιτίας των υψηλών αφορολόγητων ποσών που ισχύουν σήμερα. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, το 2025 οι γονικές παροχές και δωρεές ξεπέρασαν τις 100.000, ενώ τα έσοδα μαζί με τις κληρονομιές ανέρχονται σε περίπου 245 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 4,2% σε σύγκριση με το 2024 (235,09 εκατ. ευρώ), ενώ συγκριτικά με το 2022 η αύξηση φθάνει το 8%.
Τα έσοδα από τις δωρεές και τις γονικές παροχές κινούνται σε περίπου ίδια επίπεδα, γεγονός που αποδίδεται στο υψηλό αφορολόγητο ποσό το οποίο ανέρχεται στις 800.000 ευρώ και ουσιαστικά μηδενίζει τη φορολογία. Αντιθέτως, αυξάνονται τα έσοδα από τις κληρονομιές.
Με βάση τη νομοθεσία, οι γονείς και οι παππούδες που δωρίζουν χρήματα στα παιδιά τους για να αποκτήσουν σπίτι δεν πληρώνουν φόρο εάν η γονική παροχή αφορά ποσά έως 800.000 ευρώ, ενώ τα παιδιά απολαμβάνουν υψηλό αφορολόγητο όριο κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Ωστόσο, όσοι μεταβιβάζουν ακίνητα ή δωρίζουν χρήματα θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς μια λανθασμένη κίνηση μπορεί να τους φέρει αντιμέτωπους με την εφορία και δυστυχώς με φόρους και τσουχτερά πρόστιμα.
Το τελευταίο διάστημα οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ αποκάλυψαν υποθέσεις γονικών παροχών χρηματικών ποσών που έγιναν με κατάθεση μετρητών σε τραπεζικούς λογαριασμούς, αλλά και δωρεές χρημάτων σε πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.
Συγκεκριμένα, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι πολλοί φορολογούμενοι δώρισαν στα παιδιά τους ή στα εγγόνια τους χρηματικά ποσά με γονική παροχή, η οποία όμως δεν πραγματοποιήθηκε με μεταφορά χρηματικών ποσών μέσω των τραπεζών, όπως ορίζει ο νόμος, αλλά με μετρητά τα οποία κατατέθηκαν στον τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδόχου και κανονικά θα έπρεπε να καταβληθεί φόρος 10%. Επίσης εντοπίστηκαν περιπτώσεις εικονικών γονικών παροχών σε πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Προκειμένου οι φορολογούμενοι να μην υποπέσουν σε λάθη, πριν ξεκινήσουν μια γονική παροχή ή δωρεά θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αφορά γονικές παροχές - δωρεές οποιασδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής, ακίνητης, απαίτησης) με δωρεοδόχους μόνο τα πρόσωπα της Α' κατηγορίας (σύζυγος, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς). Δηλαδή εξαιρούνται αδέλφια, ανίψια, θείοι και άλλοι συγγενείς.
Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές θα πρέπει να αποδεικνύονται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Κατά τη σύνταξη των συμβολαιογραφικών εγγράφων μεταβίβασης ακινήτων η καταβολή του τιμήματος γίνεται αποκλειστικά με τη χρήση τραπεζικών μέσων πληρωμής.
Χρηματικές γονικές παροχές με μετρητά (για τα οποία δεν έχει γίνει ανάληψη από τράπεζα), φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών κατά τις οποίες ωφελούνται πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (π.χ. δωρεά από τέκνο σε γονέα και εν συνεχεία δωρεά από αυτόν τον γονέα σε άλλο τέκνο), η εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες και τη σκοπιμότητα των δωρεών αυτών, καθώς και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ αυτών. Στις περιπτώσεις που αποδεικνύεται ότι τελικά ο ωφελούμενος από τις διαδοχικές δωρεές είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α' κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδελφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς τον σκοπό αυτό, τότε επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Εάν το χρονικό διάστημα που έχει μεσολάβησει μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι σύντομο (όχι μεγαλύτερο των έξι μηνών) χτυπάει «καμπανάκι» ελέγχου.
Η δυνατότητα του γονέα - δωρητή να πραγματοποιήσει χρηματική γονική παροχή - δωρεά προς το τέκνο - δωρεοδόχο δεν ελέγχεται κατά το στάδιο υποβολής της δήλωσης. Δηλαδή, δεν υπάρχει υποχρέωση συνυποβολής δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος παρελθόντων ετών κ.λπ. Το «πόθεν έσχες» του δωρητή ερευνάται κατά τον έλεγχο της δήλωσης. Για τον λόγο αυτό, όσοι δωρίζουν χρήματα θα πρέπει να ελέγξουν τα εισοδήματά τους και συγκεκριμένα εάν μπορούν να καλύψουν τη δωρεά ή γονική παροχή. Οι φορολογούμενοι για να καλύψουν το «πόθεν έσχες» μπορούν να χρησιμοποιήσουν την ανάλωση κεφαλαίου. Με τη μέθοδο αυτή μπορούν να επικαλεστούν εισοδήματα προηγούμενων ετών χωρίς να υπάρχει περιορισμός. Δηλαδή, μπορούν να επικαλεστούν εισοδήματα που είχαν πριν από 5, 10, 20 ή περισσότερα χρόνια.
*Με πληροφορίες από την εφημερίδα «Η Καθημερινή»