Υπουργείο Πολιτισμού: Σχέδιο «ολικής επανεκκίνησης» για το Ωδείο Ηρώδου Αττικού
Ωδείο Ηρώδου του Αττικού
Σε τροχιά ριζικής αποκατάστασης μπαίνει το Ηρώδειο, με το Υπουργείο Πολιτισμού να δρομολογεί ένα πολυετές πρόγραμμα παρεμβάσεων που φιλοδοξεί να θωρακίσει το μνημείο και να αναβαθμίσει τη λειτουργία του.
Οι μελέτες ανατέθηκαν τον Ιούλιο του 2025 από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και αφορούν το σύνολο του μνημειακού συγκροτήματος στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης.
Στόχος είναι η ολική αποκατάσταση, αλλά και η επανατοποθέτηση του μνημείου στον σύγχρονο πολιτιστικό χάρτη, με υποδομές που θα εντάσσονται αρμονικά στο τοπίο και στο ιστορικό περιβάλλον.
Τριετές «λουκέτο» για να σωθεί το μνημείο
Οι εργασίες, σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια από την έναρξή τους και το Ηρώδειο θα παραμείνει κλειστό. Η απόφαση κρίνεται αναγκαία, καθώς το μνημείο παρουσιάζει σοβαρά δομοστατικά προβλήματα.
Φθορές στην άνω τοξοστοιχία, ρηγματώσεις και απώλειες μάζας λίθων, μικρές παραμορφώσεις, ακόμη και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας συνθέτουν την εικόνα. Παράλληλα, καταγράφεται βιοδιάβρωση, ανάπτυξη ριζών στους αρμούς και αστοχίες παλαιότερων επεμβάσεων.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έκανε λόγο για ένα έργο που θα θωρακίσει το μνημείο απέναντι στη φυσική και ανθρωπογενή φθορά, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την υψηλή ποιότητα των εκδηλώσεων που φιλοξενεί.
Ωδείο Ηρώδου του Αττικού
Αναστήλωση με σεβασμό και «χειρουργικές» επεμβάσεις
Η βασική φιλοσοφία της αποκατάστασης στηρίζεται στη διατήρηση όλων των αυθεντικών δομικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων, με τις απολύτως αναγκαίες συμπληρώσεις και ενισχύσεις όπου απαιτείται.
Οι επεμβάσεις περιλαμβάνουν:
Στερεώσεις και συγκολλήσεις λίθων
Αντικαταστάσεις φθαρμένων στοιχείων
Συμπληρώσεις κενών και διορθώσεις παραμορφώσεων
Έλεγχο της στατικής επάρκειας παλαιότερων αναστηλώσεων της δεκαετίας του 1950
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην αποκάλυψη και ανάδειξη του σκηνικού οικοδομήματος και των ψηφιδωτών δαπέδων, που σήμερα παραμένουν αθέατα.
Παρεμβάσεις σε σκηνή, κοίλο και Περιπάτο
Οι μελέτες αγγίζουν σχεδόν κάθε τμήμα του μνημείου:
Αποκατάσταση της Σκηνικής Αίθουσας και του προσκηνίου
Συμπληρώσεις στους μετωπικούς τοίχους
Επεμβάσεις στα τόξα των παρόδων
Συντήρηση και συμπλήρωση των εδωλίων στο κοίλο
Αναστήλωση του ανατολικού κλιμακοστασίου και επανασύνδεση με τη Στοά του Ευμένους
Η αποκατάσταση του Περιπάτου επιδιώκει να αποσυμφορήσει και να προστατεύσει τα αρχαιολογικά κατάλοιπα δυτικά του Ασκληπιείου από τη συνεχή διέλευση επισκεπτών.
Νέες υποδομές και σύγχρονες ανάγκες
Το σχέδιο δεν περιορίζεται στη στατική αποκατάσταση. Προβλέπεται επανασχεδιασμός των ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων, μελέτη πυροπροστασίας και συνολική διαχείριση των ομβρίων υδάτων.
Στον προαύλιο χώρο δρομολογείται επέκταση της πλατείας με υπερυψωμένο πλάτωμα και στεγασμένους χώρους για εκδοτήρια, αναψυκτήριο και Η/Μ εγκαταστάσεις, με στόχο τη διακριτική ένταξη στο φυσικό τοπίο.
Ξεχωρίζει, επίσης, η εγκατάσταση νέου, ημικυκλικού φορέα φωτισμού που θα αντικαταστήσει τα σημερινά ικριώματα, επιδιώκοντας καλύτερη αισθητική εναρμόνιση και λειτουργικότητα.
Στο μικροσκόπιο η «ηχοστατική» συμπεριφορά
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ακουστική μελέτη που εξετάζει την καταπόνηση του νότιου τοίχου από τον φυσικό και ενισχυμένο ήχο των εκδηλώσεων – με αιχμή τις παραγωγές του Φεστιβάλ Αθηνών.
Επειδή δεν υπάρχουν διεθνώς καθιερωμένα όρια για την «ηχοστατική» συμπεριφορά τέτοιων μνημείων, αναπτύχθηκε πρωτότυπη μεθοδολογία, ώστε η αξιολόγηση των επιπτώσεων να είναι αντικειμενική και επιστημονικά τεκμηριωμένη.
Νέος κανονισμός λειτουργίας
Παράλληλα με τα έργα, θα εκπονηθεί κανονισμός λειτουργίας από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών. Το κείμενο θα λάβει θεσμική μορφή, με στόχο να διασφαλίζεται τόσο η ποιότητα των εκδηλώσεων όσο και η μέγιστη δυνατή προστασία του μνημείου.
Με την ολοκλήρωση του έργου, το Ηρώδειο φιλοδοξεί να επιστρέψει όχι απλώς ανακαινισμένο, αλλά ουσιαστικά θωρακισμένο - έτοιμο να συνεχίσει τον διπλό του ρόλο: ως ζωντανός χώρος πολιτισμού και ως ανεκτίμητο αρχιτεκτονικό τεκμήριο της ιστορίας.