Ελλάδα στον ΟΗΕ: «Παράνομο και άκυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Αναρτήθηκε η επιστολή
Η Αθήνα με επίσημη επιστολή προς τον ΟΗΕ απορρίπτει τη συμφωνία Τουρκίας - Λιβύης του 2019, ξεκαθαρίζοντας ότι η πρόσφατη επικύρωσή της από το λιβυκό Κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τον νομικό της χαρακτήρα. Παράλληλα, επαναφέρει το ζήτημα των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, αμφισβητεί τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Λιβύης και προειδοποιεί για οποιαδήποτε ενέργεια που βασίζεται στις επίμαχες συμφωνίες.
Snapshot
- Η Ελλάδα χαρακτηρίζει παράνομο και άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019, ανεξάρτητα από την επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή.
- Η ελληνική επιστολή προς τον ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι το μνημόνιο αγνοεί τα ελληνικά νησιά, όπως η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, και παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
- Η Ελλάδα απορρίπτει επίσης τη συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης για τους υδρογονάνθρακες του 2022, προειδοποιώντας για παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων.
- Η Αθήνα αμφισβητεί τις λιβυκές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα στη Μεσόγειο, χαρακτηρίζοντάς τες νομικά αβάσιμες.
- Παρά τις διαφορές, η Ελλάδα δηλώνει δέσμευση για ειρηνικό διάλογο και επίλυση των θαλάσσιων διαφορών με βάση το διεθνές δίκαιο.
Την κατηγορηματική αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 επαναλαμβάνει η Ελλάδα με επίσημη επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, τονίζοντας ότι η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να του προσδώσει νομική ισχύ ούτε να επηρεάσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Η επιστολή, με ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, κατόπιν οδηγιών της ελληνικής κυβέρνησης. Το κείμενο κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με αριθμό A/81/455 και ημερομηνία διανομής την 23η Οκτωβρίου.
Η παρέμβαση της Αθήνας ακολούθησε την απόφαση της λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων, στις 20 Οκτωβρίου, να επικυρώσει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης.
«Κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας»
Στην επιστολή της, η ελληνική πλευρά επιμένει ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές που να δικαιολογούν την επίμαχη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ενώ υπογραμμίζει ότι το μνημόνιο αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτά.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, με την Αθήνα να επισημαίνει ότι η συμφωνία παραβλέπει το δικαίωμά τους σε θαλάσσιες ζώνες πέραν των χωρικών υδάτων. Η οριοθέτηση που επιχειρείται μέσω του μνημονίου χαρακτηρίζεται «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας», αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και τις αρχές που αποτυπώνονται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Το μνημόνιο είναι, επομένως, παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου», αναφέρει η επιστολή, διευκρινίζοντας ότι η πρόσφατη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή δεν μπορεί να μεταβάλει τον χαρακτήρα του ως άκυρου και ανίσχυρου, χωρίς έννομα αποτελέσματα.
Η Ελλάδα απορρίπτει επίσης κάθε πράξη που επιχειρείται να στηριχθεί στο μνημόνιο, συμπεριλαμβανομένου του νομοσχεδίου επικύρωσής του, καθώς και οποιαδήποτε ενέργεια βασίζεται στις γεωγραφικές συντεταγμένες της συμφωνίας του 2019.
Στο επίκεντρο και η συμφωνία για τους υδρογονάνθρακες
Η ελληνική παρέμβαση δεν περιορίζεται στο μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης. Η Αθήνα επαναφέρει την αντίθεσή της και στη μεταγενέστερη συμφωνία συνεργασίας Τουρκίας - Λιβύης στον τομέα των υδρογονανθράκων, η οποία υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου 2022.
Όπως επισημαίνεται, η Ελλάδα αντιτίθεται στη συγκεκριμένη συμφωνία στον βαθμό που αποσκοπεί στην εφαρμογή του μνημονίου του 2019 ή στηρίζεται στην αμφισβητούμενη θαλάσσια οριοθέτηση.
Μάλιστα, προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε ενέργεια στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2022, η οποία παραβιάζει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της χώρας, συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, δηλώνει ρητά ότι επιφυλάσσεται των δικαιωμάτων της απέναντι σε τέτοιες ενέργειες.
Απορρίπτει και τις λιβυκές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα
Ξεχωριστό μέρος της επιστολής αφορά τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που έχει προβάλει η ίδια η Λιβύη, ανεξάρτητα από τη συμφωνία της με την Τουρκία.
Η Αθήνα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της στις συντεταγμένες και στον χάρτη που υπέβαλε η λιβυκή πλευρά στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025, σχετικά με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της στη Μεσόγειο.
Οι συγκεκριμένες διεκδικήσεις, οι οποίες περιλαμβάνονται στο έγγραφο A/79/916, χαρακτηρίζονται από την Ελλάδα «ατεκμηρίωτες και νομικά αβάσιμες», με παραπομπή και στην ελληνική ρηματική διακοίνωση της 3ης Σεπτεμβρίου 2025.
Με αυτή τη διατύπωση, η ελληνική πλευρά καθιστά σαφές ότι η αντίθεσή της δεν εξαντλείται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά εκτείνεται και σε οποιαδήποτε λιβυκή διεκδίκηση θεωρεί ότι θίγει τα δικαιώματά της στη Μεσόγειο.
Επιμένει στον διάλογο και στο διεθνές δίκαιο
Παρά τον αυστηρό τόνο της επιστολής, η Ελλάδα επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της για ειρηνική επίλυση των διαφορών θαλάσσιας οριοθέτησης με τις γειτονικές χώρες, στη βάση της καλής πίστης και του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Ως παραδείγματα αυτής της προσέγγισης επικαλείται τις συμφωνίες οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει προσηλωμένη στη διπλωματική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων στην περιοχή.
Η ελληνική τοποθέτηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη διπλωματική αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου. Η Τουρκία, από την πλευρά της, έχει χαιρετίσει την απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία προστατεύει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των δύο χωρών και συνάδει με το διεθνές δίκαιο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αντίθετα, έχει επαναλάβει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για αυτά.
Με τη νέα επιστολή της, η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει επισήμως καταγεγραμμένες στα Ηνωμένα Έθνη τις αντιρρήσεις της, ξεκαθαρίζοντας ότι ούτε η επικύρωση του μνημονίου ούτε οποιαδήποτε ενέργεια εφαρμογής του μεταβάλλει τις ελληνικές θέσεις και διεκδικήσεις βάσει του διεθνούς δικαίου.
