Η Κίνα πληρώνει το βαρύ τίμημα της πολιτικής του «ενός παιδιού»

Κάθε πιθανό και απίθανο μέτρο έχει επιστρατεύσει το Κινεζικό Κομμουνιστικό Καθεστώς για να αντιμετωπίσει τα σοβαρά δημογραφικά προβλήματα στη χώρα, που γιγαντώνονται αντί να μειώνονται, θέτοντας σε κίνδυνο τις ίδιες της δομές της, αλλά και την υπόσταση του κράτους, τουλάχιστον στην παρούσα μορφή του.

Από τη διακήρυξη του τοκετού ως πατριωτική πράξη έως τη φορολόγηση των προφυλακτικών, τίποτα δεν φαίνεται ικανό να πείσει τους νέους ιδιαίτερα, να κάνουν παιδιά.

Η Κίνα σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν τη Δευτέρα, για 4η συνεχόμενη χρονιά, ανέφερε περισσότερους θανάτους από γεννήσεις το 2025, καθώς το ποσοστό γεννήσεων έπεσε σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο, αφήνοντας τον πληθυσμό της μικρότερο και γηραιότερο.

Ο αριθμός των γεννήσεων για κάθε 1.000 άτομα μειώθηκε στις 5,63, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, σύμφωνα με επίσημα κυβερνητικά στοιχεία.

Παρότι η Κίνα δεν είναι η μοναδική χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, αυτό που το κάνει οξύτερο είναι ακριβώς το μέγεθός της, αλλά και οι οδυνηρές επιπτώσεις που διαφαίνονται στην οικονομία της.

Λιγότερα μωρά σημαίνουν λιγότερους μελλοντικούς εργαζόμενους για να υποστηρίξουν μια ταχέως αυξανόμενη ομάδα συνταξιούχων.

Tα ακόμα πιο δυσάρεστα έρχονται από τους δημογράφους, οι οποίοι θεωρούν σχεδόν αδύνατη την αντιστροφή της κατάστασης, επισημαίνοντας ότι η Κίνα έχει ξεπεράσει το δημογραφικό όριο όπου το ποσοστό γονιμότητας -ένα μέτρο του αριθμού των παιδιών που κάνει μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της ζωής της- είναι τόσο χαμηλό που ο πληθυσμός της συρρικνώνεται.

«Η Κίνα αντιμετωπίζει μια σοβαρή πρόκληση που θέτει ένα εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό γονιμότητας», δήλωσε στους New York Times, ο Wu Fan, καθηγητής οικογενειακής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Nankai στην ανατολική Κίνα.

Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ, παρενέβη ζητώντας έναν «νέο τύπο κουλτούρας γάμου και τεκνοποίησης», εκλιπαρώντας τους αξιωματούχους να επηρεάσουν τις απόψεις των νέων σχετικά με «την αγάπη και τον γάμο, τη γονιμότητα και την οικογένεια».

Οι αξιωματούχοι έχουν ανταποκριθεί με ολοένα και πιο αθέμιτα μέτρα για να πείσουν τους πολίτες να αποκτήσουν παιδιά, συμπεριλαμβανομένης της καταγραφής του εμμηνορροϊκού κύκλου των γυναικών και της έκδοσης κατευθυντήριων γραμμών για τη μείωση των αμβλώσεων όπου είναι ιατρικά περιττές.

Αύξηση της τιμής στα προφυλακτικά

Όλα αυτά όμως εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται με συλλογική αδιαφορία από νέους που δεν θέλουν να δημιουργήσουν οικογένεια.

Ακόμα και η αύξηση 13% στα προφυλακτικά από την 1η Ιανουαρίου, περισσότερο χλευάστηκε παρά ελήφθη σοβαρά υπόψη με ένα σκεπτικό που διακινήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η αύξηση της τιμής ήταν ενοχλητική, αλλά παρόλα αυτά ήταν φθηνότερη από την ανατροφή ενός παιδιού.

«Ποια «ιδιοφυΐα» σκέφτηκε αυτή την λαμπρή κίνηση;» ρώτησε ο Ke Chaozhen, δικηγόρος με έδρα την Γκουανγκντόνγκ. «Το κράτος προωθεί τον γάμο και τις γεννήσεις με τόσο διακριτικό τρόπο — μήπως φοβούνται ότι εμείς οι δικηγόροι γάμου και οικογενειακού δικαίου θα χρεοκοπήσουμε;» αναρωτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Άλλα σχόλια θεωρήθηκαν τόσο εμπρηστικά από κρατικά κατευθυνόμενες λογοκριτικές αρχές που διαγράφηκαν από τις κινεζικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Ορισμένα από τα άλλα μέτρα της κυβέρνησης για την ενίσχυση των γεννήσεων, όπως η προσφορά χρημάτων σε ρευστό και επιδοτούμενης στέγασης για ζευγάρια, επίσης δεν έχουν καταφέρει να αλλάξουν πορεία.

«Τα εμπειρικά στοιχεία από άλλες χώρες μέχρι στιγμής δείχνουν ότι τα χρηματικά κίνητρα δεν έχουν σχεδόν καμία επίδραση στην αύξηση της γονιμότητας», δήλωσε ο Wang Feng, καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Irvine.

«Με τα οικονομικά προβλήματα της Κίνας, οι νέοι μπορεί να θέλουν να περιμένουν και να δουν, και αυτά δεν είναι καλά νέα για την αύξηση της γονιμότητας», δήλωσε ο Wang.

«Μικρός Αυτοκράτορας» - Η χαλάρωση της πολιτικής του ενός παιδιού ήρθε αργά

Η Κίνα αντιμετώπισε αυτό το πρόβλημα πολύ νωρίτερα από ό,τι είχε προβλέψει πριν από μια δεκαετία, όταν οι αξιωματούχοι χαλάρωσαν την πολιτική του ενός παιδιού για να επιτρέψουν στα ζευγάρια να αποκτήσουν δύο παιδιά. (Προσαρμόστηκε ξανά η πολιτική γεννήσεων για να επιτρέψει τρία μωρά το 2021).

Αυτό έχει αφήσει την κυβέρνηση με λιγότερο χρόνο για να διορθώσει τα σοβαρά υποχρηματοδοτούμενα συστήματα συντάξεων και υγειονομικής περίθαλψης.

Ταυτόχρονα, η Κίνα βιώνει μια ξαφνική και ραγδαία μείωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, καθώς ο αριθμός των πολιτών ηλικίας 60 ετών και άνω προβλέπεται να φτάσει τα 400 εκατομμύρια έως το 2035. Οι νέοι συχνά εκφράζουν απροθυμία να συνεισφέρουν στο δημόσιο συνταξιοδοτικό ταμείο λόγω του οικονομικού βάρους.

Η χαμηλή ηλικία συνταξιοδότησης έχει περιπλέξει τα πράγματα. Η κυβέρνηση την αύξησε πέρυσι για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1950 και σχεδιάζει να αυξήσει σταδιακά την επίσημη ηλικία έως το 2040 στα 63 έτη για τους άνδρες, στα 58 έτη για τις γυναίκες σε θέσεις γραφείου και στα 55 έτη για τις γυναίκες σε εργοστάσια. Ωστόσο, παραμένει από τις χαμηλότερες στον κόσμο.

Πιο πρόσφατα, ορισμένα στελέχη του κόμματος έχουν προσφέρει ακόμη και χρηματικές ανταμοιβές σε επιτυχημένους προξενητές, ελπίζοντας να πυροδοτήσουν μια αύξηση των γεννήσεων (baby boom) πείθοντας περισσότερους ανθρώπους να παντρευτούν.

Όπως όμως εξηγεί ο 46χρονος Jia Dan που διοργανώνει εκδηλώσεις γνωριμιών στο Πεκίνο, ερασιτεχνικά από το 2012 και επαγγελματικά από το 2018, δύο πράγματα είναι ξεκάθαρα. Πάντα οι άντρες επιστρέφουν στα ραντεβού με την υποψήφια σύζυγό τους. Όμως οι γυναίκες σπάνια παρευρίσκονται περισσότερες από μία φορές στις συναντήσεις που θυμίζουν... προξενιό.

Απλώς, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν φαίνεται να θέλουν να παντρευτούν.

Διαβάστε επίσης

• Κίνα: Φορολογεί τα προφυλακτικά εν μέσω δημογραφικής κρίσης
• Η πολιτική του ενός παιδιού - To μοιραίο λάθος της Κίνας που πυροδότησε μια «δημογραφική βόμβα»
• Η Κίνα προσφέρει χρήματα σε γονείς σε μια προσπάθεια να αυξηθούν οι γεννήσεις